اگر در ایام مذهبی به شهر یزد سفر کرده‌اید، احتمالاً تجربه نوشیدن قهوه یزدی به همراه کیک یزدی خوشمزه را دارید. هرچند تهیه این قهوه نسبت به دیگر انواع قهوه‌هایی که ممکن است بشناسید، وقت‌گیرتر است، اما طعم شیرین و بی‌نظیر آن ارزش این زمان را دارد. قهوه یزدی به عنوان نوشیدنی مخصوص مراسمات روضه و عزاداری‌ها در یزد شناخته می‌شود و جالب است که این قهوه در فهرست میراث ناملموس ایران به ثبت رسیده است.
اگر بخواهید بدانید که قهوه یزدی را کجا می‌توانید بنوشید، باید بدانید که یزدی‌ها در هنگام برگزاری مناسبت‌های محرم و مراسم‌های یادبود، با این قهوه از مهمانان خود استقبال می‌کنند. همچنین، می‌توانید این نوشیدنی را در بسیاری از هتل‌ها، رستوران‌ها و اقامتگاه‌های محلی یزد و همچنین در استان‌های دیگر مانند تهران پیدا کنید.
تاریخچه قهوه یزدی
در حالی که برای تهیه انواع مختلف قهوه، زمان‌ها و فرهنگ‌های متفاوتی وجود دارد، اما تاریخ دقیق قهوه یزدی به روشنی مشخص نیست. بعضی از منابع بر این باورند که این قهوه به دوران قبل از ورود چای به ایران تعلق دارد و برخی دیگر قدمت آن را به عصر قاجار نسبت می‌دهند. به هر صورت، چیزی که واضح است، این است که قهوه یزدی تاریخچه‌ای بسیار غنی دارد.
شایان ذکر است که عرب‌ها دانه‌های قهوه را با ادویه‌هایی مانند دارچین و هل بو داده و به صورت تلخ مصرف می‌کردند. اما قهوه تلخ بعد از ورود به یزد به طبع شیرین یزدی‌ها مزین شد. افزودن نبات، هل و گلاب به این قهوه، طعمی تلخ و شیرین و بسیار خوشایند پدید آورد که نظر بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی را جلب کرد.
خواص قهوه یزدی
این قهوه به طور کلی طبعی سرد و خشک دارد، ولی افزودن هل و گلاب به آن باعث ایجاد توازن در خواص آن می‌شود. قهوه یزدی دارای مزایای فراوانی است که به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود:
انرژی بخشی
با توجه به این که در روش تهیه قهوه یزدی خانگی از پودر قهوه ترک استفاده می‌شود، این نوشیدنی دارای انرژی بالایی است. هر فنجان قهوه ترک به همراه شکر حدود ۸۶ کالری دارد، اما این میزان در قهوه یزدی به دلیل افزودن هل، گلاب و نبات بیشتر خواهد شد. هر فنجان قهوه ترک فقط ۵۰ میلی‌گرم کافئین دارد که در صورت مصرف معتدل، برای سلامتی مضر نیست و بسیار آرامش‌بخش است.
فعالیت آنتی اکسیدانی
رادیکال‌های آزاد در اثر فعالیت سلول‌ها یا عوامل محیطی نظیر آلودگی هوا در بدن تولید می‌شوند. تجمع این رادیکال‌ها می‌تواند منجر به بروز بیماری‌ها و آسیب‌های سلولی گردد. قهوه یزدی به دلیل وجود خواص آنتی اکسیدانی، مصرف آن می‌تواند به کاهش سطح رادیکال‌های آزاد در بدن کمک کند. افرادی که به میزان کافی قهوه می‌نوشند، به ویژه قهوه یزدی، با کاهش خطر آسیب‌های سلولی و افزایش قدرت بدن در برابر رادیکال‌های آزاد روبرو خواهند شد.
مبارزه با سرطان و فشار خون
علاوه بر این، قهوه به عنوان یک نوشیدنی مؤثر می‌تواند با دیابت نوع ۲، فشار خون بالا و برخی سرطان‌ها مانند سرطان پانکراس مقابله کند. البته، برای کنترل دیابت توصیه می‌شود که قهوه را به صورت خالص مصرف کنید و از اضافه کردن شکر یا خامه بپرهیزید.
بنابراین، از آنجا که استفاده از نبات یا شکر در تهیه قهوه یزدی ضروری است، افراد مبتلا به دیابت باید در مصرف این نوشیدنی احتیاط کرده و از زیاده‌روی بپرهیزند. همچنین، قهوه سبز نیز در کاهش ریسک ابتلا به انواع سرطان مؤثر است و پیشنهاد می‌شود که با یادگیری طرز تهیه قهوه سبز، حتماً آن را در برنامه غذایی خود گنجانید.
طرز تهیه قهوه یزدی خانگی و خوشمزه
در تهیه قهوه یزدی، می‌توانید از مواد شیرین‌کننده مانند شکر یا نبات به مقدار دلخواه استفاده کنید. در واقع این قهوه طعمی شیرین دارد که با ذائقه ایرانی‌ها سازگار است. در ادامه، مواد لازم و مراحل تهیه این قهوه خوشمزه خانگی توضیح داده می‌شود. به طور کلی، تهیه قهوه به یک فرمول اساسی وابسته است که ممکن است در انواع مختلف آن تفاوت‌هایی وجود داشته باشد.
مواد لازم برای تهیه قهوه یزدی
در زیر مواد اولیه مورد نیاز برای تهیه قهوه یزدی خانگی آورده شده است. در نظر داشته باشید که اگر به تهیه قهوه برای دو نفر یا بیشتر نیاز دارید، این مواد را به همان نسبت افزایش دهید.
مراحل تهیه قهوه یزدی
اکنون به این سوال پاسخ می‌دهیم که قهوه یزدی چگونه دم می‌شود؟ روش تهیه این قهوه شامل مراحل زیر می‌باشد:
مرحله اول: در ابتدا باید مقدار پودر قهوه ترک که در مواد اولیه ذکر شده را با شکر ترکیب کنید.
مرحله دوم: سپس این مخلوط را با یک فنجان آب ترکیب کرده و در قهوه‌جوش یا کتری کوچک مسی بریزید و روی حرارت ملایم قرار دهید.
مرحله سوم: منتظر بمانید تا ترکیب قهوه یزدی روی حرارت ملایم به نقطه جوش برسد و شروع به قل زدن کند.
مرحله چهارم: در زمانی که قهوه شروع به جوشیدن کرد، حرارت را به کمترین میزان ممکن برسانید و اجازه دهید به مدت ۳۰ دقیقه به آرامی بجوشد.
مرحله پنجم: در این مرحله، مقداری گلاب، هل و نبات به قهوه اضافه کرده و اجازه دهید کتری به مدت یک ساعت دیگر بر روی حرارت ملایم بماند.
به همین سادگی، طرز تهیه قهوه یزدی خانگی به پایان می‌رسد و می‌توانید آن را در فنجان‌های کوچک مخصوص قهوه سرو کنید. همچنین پیشنهاد می‌شود که طرز تهیه قهوه یونانی را نیز در مجله اسنپ فود دنبال کنید و در کنار این قهوه، قهوه یونانی را نیز تهیه کنید.
نکات مهم در طرز تهیه قهوه یزدی در خانه
برای اینکه بهترین تجربه ساخت قهوه یزدی در خانه را داشته باشید، حتماً این نکات را مدنظر داشته باشید. رعایت آن‌ها به شما در آماده‌سازی قهوه باکیفیت‌تر کمک می‌کند.
اگر پودر قهوه شما تفت داده نشده است، حتماً قبل از شروع به کار، چند دقیقه‌ای آن را تفت دهید. البته اگر به تهیه قهوه ترک عادت دارید، معمولاً قهوه تفت‌داده‌شده در منزل دارید.
اگر به قهوه‌های معطر علاقه‌مند هستید، می‌توانید کمی دارچین یا زنجبیل به مخلوط قهوه اضافه کنید. این موضوع را می‌توانید در تهیه آیس کافی نیز رعایت کنید و از چوب دارچین یا زنجبیل به همراه آن استفاده کنید.
تازگی پودر قهوه مورد استفاده در طرز تهیه قهوه یزدی موجب می‌شود طعم بهتری داشته باشد. در تهیه آیس موکا
نیز بهتر است از قهوه تازه استفاده کنید تا طعم نوشیدنی خنک شما بهتر باشد.
هرچه قهوه یزدی بیشتر دم بکشد، خوش‌طعم‌تر خواهد شد؛ بنابراین اگر وقت کافی دارید، پس از اضافه کردن گلاب، نبات و هل، ۲ تا ۳ ساعت صبر کنید تا قهوه به خوبی دم بکشد.
در طرز تهیه قهوه یزدی خانگی، هر چقدر پودر قهوه ریزتر باشد، عطر و طعم بهتری آزاد می‌شود. به‌خصوص در تهیه قهوه یزدی روی گاز، ریز بودن دانه‌های قهوه در کیفیت نهایی قهوه تاثیرگذار است.
جالب است بدانید که قهوه یزدی را می‌توان روی شن داغ نیز دم کرد. در این روش، حرارت به طور یکنواخت تر منتقل می‌شود و کیفیت قهوه بهتر خواهد شد.
طرز تهیه سنتی قهوه یزدی
شاید برای شما جالب باشد که طرز تهیه قهوه سنتی یزدی چگونه است؟ در مراسم‌های خود، یزدی‌ها علاوه بر قهوه، از هل، نبات و گلاب، وسایلی نظیر ظرف مسی بزرگ، کاسه سفالی لعابدار و ملاقه نیز استفاده می‌کنند. برای آماده‌سازی این قهوه سنتی ابتدا پودر قهوه را بر روی حرارت بو می‌دهند. سپس، یک ظرف مسی پر از آب تهیه کرده و منتظر جوش آوردن آب می‌مانند. پس از جوش آمدن، پودر قهوه را با آب مخلوط کرده و گلاب، هل خرد شده و نبات را به آن اضافه می‌کنند و هم می‌زنند.
نکته جالب در تهیه قهوه سنتی یزدی، انداختن یک تکه زغال مخصوص (زغال قیچ) درون قهوه در حال جوشیدن است. این زغال فاقد خاکستر است و خرد نمی‌شود. پس از مدتی زغال را از قهوه خارج کرده و اجازه می‌دهند تا نوشیدنی با حرارت ملایم به مدت ۲ تا ۳ ساعت به خوبی آماده شود.
منبع: مجله اسنپ فود