عادت‌هایی که موجب پیری مغز شما می‌شوند

بدون شک، گذر زمان و پیری با تغییراتی در عملکرد مغز همراه است که می‌تواند به تدریج توانایی‌های شناختی ما را تحت تأثیر قرار دهد. در این فرآیند، بعضی از نواحی مغز کاهش حجم می‌یابند، برقراری ارتباط میان نورون‌ها کاهش می‌یابد، جریان خون به مغز افت می‌کند و التهاب‌های مغزی افزایش می‌یابند. به رغم این واقعیت، برخی عادت‌های روزمره‌ی ما می‌توانند روند پیری مغز را تسریع کنند و با بهبود این عادات، می‌توانیم از سرعت پیر شدن مغز بکاهیم. اگرچه پژوهشگران هنوز راهکار‌های خاصی برای حفظ کارایی‌های شناختی ارائه نکرده‌اند، اما الگوهای رفتاری سالمی وجود دارند که می‌توانند به این مهم کمک کنند.

در ادامه به مرور عادات نادرستی می‌پردازیم که می‌توانند موجب تسریع پیری مغز و افت توانایی‌های ذهنی شوند.

۱- عدم توجه به شنوایی خود

کاهش شنوایی با افزایش ریسک زوال عقل ارتباط دارد. شواهد نشان می‌دهد که سالمندانی که دچار کاهش شنوایی هستند، بیشتر در معرض ابتلا به زوال عقل قرار دارند. ممکن است فشار ناشی از تلاش برای شنیدن، بار روانی سنگینی بر دوش مغز بگذارد یا آنکه کاهش شنوایی موجب انزوا اجتماعی شود که خود یکی از عوامل خطرزای زوال عقل به حساب می‌آید.

۲- مصرف الکل

تحقیقی در سال ۲۰۱۲ روی موش‌ها نشان داد که موش‌هایی که به دلیل مصرف بیش از حد الکل به مرحله مستی رسیدند، تولید نورون‌ها در ناحیه هیپوکامپوس مغزشان تا ۴۰ درصد کاهش یافته است. هیپوکامپوس بخشی از مغز است که در فرآیند یادگیری نقش حیاتی دارد. استفاده مکرر از الکل می‌تواند تأثیرات منفی عمیقی بر یادگیری و حافظه داشته باشد.

۳- بی‌توجهی به سلامت قلب

وضعیت قلب ارتباط مستقیم و قوی‌ای با سلامت مغز دارد؛ به طوری که هر آنچه برای قلب مفید است، برای مغز نیز سودمند خواهد بود. زمانی که قلب تحت فشار باشد و جریان خون به مغز به درستی صورت نگیرد، پیری مغز تسریع می‌شود. مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۷ نشان داده است که افراد میانسالی که در معرض خطر مشکلات عروقی نظیر فشار خون و دیابت هستند، با افزایش سن، احتمال ابتلا به زوال عقل در آن‌ها بیشتر می‌شود.

۴- عدم استفاده از کلاه ایمنی در فعالیت‌های مختلف

تحقیقات اخیر نشان داده‌اند که شدت ضربه‌های مغزی و سن وقوع آن‌ها می‌تواند بر خطر زوال عقل تأثیر بگذارد. در مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۸ انجام شد، مشخص گردید که افرادی که سابقه ضربه مغزی داشته‌اند، نسبت به کسانی که هرگز چنین تجربه‌ای نداشتند، ۲۴ درصد بیشتر در معرض ابتلا به زوال عقل هستند. همچنین، اگر در دهه بیست زندگی خود ضربه مغزی را تجربه کنید، احتمال ابتلا به زوال عقل در دهه پنجاه‌تان به میزان ۶۰ درصد افزایش می‌یابد.

۵- عدم تحرک بدنی

کم‌تحرکی عامل دیگری است که احتمال بروز زوال عقل را افزایش می‌دهد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که هر قدر فعالیت بدنی کمتر باشد، احتمال ابتلا به زوال عقل به طرز قابل توجهی افزایش می‌یابد.

۶- دوری از فعالیت‌های فکری

تحریک مغز یکی از راه‌های مؤثر برای حفظ سلامت آن است. شواهد نشان می‌دهند که آموزش‌های شناختی می‌توانند سرعت افت توانایی‌های شناختی را به ویژه در زمینه‌های پردازش اطلاعات و حافظه به مدت چند سال کاهش دهند. البته، شواهد قاطعی مبنی بر اینکه بازی‌های مغزی رایج می‌توانند از افت توانایی‌های شناختی یا بیماری‌هایی نظیر آلزایمر پیشگیری کنند، وجود ندارد؛ اما به چالش کشیدن ذهن از طریق مطالعه و حل معماهایی مانند جدول یا سودوکو بی‌ضرر نبوده و ممکن است برای مغز مفید باشد.

۷- عدم علاقه به یادگیری چیزهای جدید

سرعت بروز زوال عقل در افرادی که تحصیلات عالی دارند، کمتر است. هنگام یادگیری یک مطلب جدید، ارتباطات تازه‌ای در مغز شکل می‌گیرد که باعث افزایش انعطاف‌پذیری مغز می‌شود. این عمل مانند این است که برای دوران بازنشستگی خود بیشتر پس‌انداز کنید، تا زمانی که دچار کندی ذهن یا زوال مغز شدید، بتوانید از آن استفاده کنید.

۸- عدم حفظ ارتباطات اجتماعی

به مانند بسیاری از فعالیت‌ها که انجام آن‌ها در کنار خانواده و دوستان آسان‌تر است، حفظ سلامت مغز نیز با برقراری ارتباطات اجتماعی تسهیل می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهد که هر چه فعالیت‌های اجتماعی بیشتر باشد، سرعت از دست دادن توانایی‌های شناختی کاهش می‌یابد. داشتن ارتباطات اجتماعی اضطراب را کاهش می‌دهد و همچنین ارتباطی قوی بین اضطراب و بروز اختلالات مغزی با افزایش سن وجود دارد.

۹- مواجهه با اضطراب فراوان

اضطراب می‌تواند آسیب‌های زیادی به مغز وارد کرده و بر اساس تحقیقات، هر مقدار که فشار و استرس بیشتری را متحمل شوید، خطر افت زودرس توانایی‌های شناختی و ظهور بیماری‌هایی مانند آلزایمر در شما افزایش می‌یابد.

۱۰- خواب ناکافی

با افزایش سن، عدم خواب کافی می‌تواند باعث تسریع پیری مغز شود. پژوهشگران با بررسی‌های اسکن مغزی و مدت خواب افراد متوجه شدند که آن دسته از افرادی که کمتر می‌خوابند، سرعت افت توانایی‌های شناختی بیشتری را تجربه می‌کنند. بر اساس نظر محققان، حداقل هفت ساعت خواب شبانه برای حفظ سلامت مغز در بزرگسالان ضروری است.

۱۱- پیروی از یک رژیم غذایی ناسالم

تغذیه‌ی مناسب نقش کلیدی در سلامت مغز داشته و مطالعات نشان می‌دهند که افرادی که از رژیم‌های غذایی سالم پیروی می‌کنند، کمتر در معرض خطر ابتلا به آلزایمر هستند. برخی مواد غذایی که تأثیر مثبت زیادی بر سلامت مغز دارند شامل: سبزیجات، میوه‌های توتی، مغزهای مختلف، انواع لوبیا، ماهی، گوشت مرغ و روغن‌های سالم مانند روغن زیتون هستند.

۱۲- مصرف سیگار

مطالعات علمی نشان می‌دهند که مصرف سیگار می‌تواند خطر ابتلا به بیماری آلزایمر را تقریباً دو برابر افزایش دهد.

۱۳- زندگی در مناطق آلوده

آلودگی هوا یکی از عوامل موثر در روند پیری مغز است. قرار گرفتن مداوم در معرض آلودگی جوی می‌تواند تغییرات ساختاری در مغز ایجاد کند که سرعت افت توانایی‌های شناختی را تسریع می‌کند و به آسیب‌های مغزی-عروقی منجر می‌شود.

۱۴- توجه به سلامتی مغز را به زمانی دیگر موکول می‌کنید

مسئله سلامت مغز باید به صورت فوری مورد توجه قرار گیرد و نباید به دوران پیری موکول شود. در دوران جوانی فرصت‌های زیادی برای جلوگیری از بروز زوال مغز و آلزایمر در دهه‌های بعدی زندگی وجود دارد که اگر از آن‌ها غفلت کنید، ممکن است آن‌ها را از دست بدهید.