دلایل ابتلا به دیابت چیست؟

بسیاری از مردم با دیابت نوع یک و دو آشنا هستند، اما ممکن است از تفاوت‌های اساسی در علل بروز این دو نوع دیابت بی‌اطلاع باشند.

به نقل از ایندیپندنت، «یواس‌ای تودی» در گفت‌وگویی با دکتر «رودیکا بوسویی»، رئیس بخش پزشکی و علم در انجمن دیابت آمریکا به بررسی علل بروز و روش‌های پیشگیری از این بیماری پرداخته است.

دیابت یک اختلال مزمن است که در دیابت نوع یک، بدن به اندازه کافی انسولین تولید نمی‌کند و در نوع دو، بدن به انسولین پاسخ نمی‌دهد و نسبت به آن مقاوم می‌شود.

علت بروز دیابت نوع یک چیست؟

دیابت نوع یک یک بیماری خودایمنی به‌حساب می‌آید که در آن، سلول‌های بتا در لوزالمعده که مسئول تولید انسولین هستند، از بین می‌روند. این روند می‌تواند به‌سرعت یا به‌آهستگی رخ دهد و تا زمانی که بخش عمده‌ای از این سلول‌ها از بین بروند، بیمار ناگزیر به دریافت انسولین از منابع خارجی خواهد بود. به همین دلیل، بیماران مبتلا به دیابت نوع یک ملزم به تزریق مداوم انسولین هستند.

هر فردی ممکن است به دیابت نوع یک مبتلا شود و نشانه‌های آن شامل تشنگی و گرسنگی مکرر، تکرر ادرار، خستگی مفرط، تاری دید، بهبود کند زخم‌ها و کبودی‌ها و کاهش وزن می‌باشد.

علت بروز دیابت نوع دو چیست؟

دیابت نوع دو شایع‌تر است و اختلال در کارکرد سلول بتا در این نوع بیماری ناشی از دلایل متعدد و پیچیده‌ای نظیر اضافه‌وزن، تغییر در شیوه زندگی و کم‌تحرکی است. همچنین، عوامل دیگری چون سابقه خانوادگی، نژاد و سن نیز در بروز این نوع دیابت موثرند.

این تغییرات منجر می‌شود که بدن نتواند به‌خوبی از انسولین تولیدی خود استفاده کند، وضعیتی که مقاومت به انسولین نامیده می‌شود و کنترل سطح قند خون را دشوارتر می‌سازد.

بوسویی می‌افزاید: هرچه میزان مقاومت ما به انسولین افزایش یابد، انسولین بیشتری لازم است تا بدن از خون، گلوکز را درون سلول‌ها منتقل کند و انرژی تولید نماید. به همین علت، سلول‌های بتا مجبورند به طور مداوم و بدون وقفه به فعالیت بپردازند و در نهایت خسته شده و نمی‌توانند انسولین کافی تولید کنند. این مسئله ممکن است به تغییراتی در مغز و اختلال در حس سیری منجر شود.

با رواج چاقی و کاهش دسترسی به غذاهای تازه و مغذی، تعداد کودکان مبتلا به دیابت نوع دو در سطح جهانی در حال افزایش است.

لازم به ذکر است که همه افراد مبتلا به دیابت نوع دو به تزریق انسولین نیاز ندارند و بدن بسیاری از آنان هنوز قادر به تولید انسولین می‌باشد. از این رو، شناسایی به‌موقع بیماری می‌تواند به بیماران کمک کند تا با اعمال تغییرات لازم در سبک زندگی یا مصرف دارو از پیشرفت بیماری جلوگیری نمایند.

بوسویی بر اهمیت توجه به سطح قند خون تاکید می‌کند و می‌گوید: هرچه سطح قند خون بالاتر رود، تغییراتی در سوخت‌و‌ساز بدن به وجود می‌آورد که بر عملکرد سلول‌های بتا تاثیر منفی می‌گذارد.

آیا مصرف قند زیاد باعث بروز دیابت می‌شود؟

تحقیقات نشان داده است که مصرف نوشابه‌های قندی با افزایش ریسک ابتلا به دیابت نوع دو در ارتباط است، اما عوامل خطرآفرین دیگری نظیر سابقه خانوادگی، نژاد و سن نیز در این زمینه موثرند.

انجمن دیابت آمریکا توصیه می‌کند که از نوشیدنی‌های شیرین پرهیز شود و به جای آن، آب مصرف گردد؛ همچنین سهم قند در کالری دریافتی روزانه نباید بیش از ۱۰ درصد باشد.

* نکات کلیدی در زمینه پیشگیری از دیابت

به گفته‌ی کارشناسان، مدیریت دیابت نیازمند تغییر در رژیم غذایی و سبک زندگی فرد است. از سوی دیگر، استعمال دخانیات یکی از عوامل مهمی است که می‌تواند عوارض بهداشتی بیشتری را در مبتلایان به دیابت به وجود آورد.

ایجاد تغییرات در سبک زندگی‌تان می‌تواند گامی بزرگ به سوی پیشگیری از دیابت باشد و هیچ زمانی برای شروع دیر نیست. اگر به دنبال کاهش وزن یا چاقی، کلسترول بالا یا سابقه خانوادگی هستید، پیشگیری از دیابت بسیار حائز اهمیت است. انجام چند تغییر کوچک در سبک زندگی کنونی شما ممکن است برای جلوگیری از عوارض جدی دیابت در آینده مفید باشد. توصیه‌های متخصصان مایوکلینیک شامل موارد زیر است:

– کاهش وزن اضافی

کاهش وزن می‌تواند خطر ابتلا به دیابت را کاهش دهد. انجمن دیابت آمریکا بر این موضوع تاکید دارد که افرادی که در مرحله پیش‌دیابت قرار دارند، باید حداقل ۷ تا ۱۰ درصد از وزن خود را کم کنند تا از پیشرفت بیماری جلوگیری به عمل آید.

– فعالیت بدنی

تمام بزرگسالان سالم باید حداقل پنج روز در هفته به مدت ۳۰ دقیقه یا بیشتر فعالیت‌های ورزشی با شدت متوسط یا شدید مانند پیاده‌روی سریع، شنا، دوچرخه‌سواری یا دویدن بپردازند. همچنین ورزش‌های مقاومتی باید دو تا سه بار در هفته انجام شود. محدود کردن زمان بی‌تحرکی مانند نشستن در جلوی کامپیوتر به کنترل سطح قند خون کمک می‌کند.

– مصرف کافی فیبر خوراکی

غذاهای غنی از فیبر به کاهش وزن و خطر ابتلا به دیابت کمک می‌کنند. توصیه می‌شود انواع غذاهای سالم و سرشار از فیبر مصرف کنید که شامل:

– میوه‌هایی مانند گوجه‌فرنگی و فلفل

– سبزیجات غیرنشاسته‌ای نظیر سبزیجات برگ‌دار، کلم بروکلی و گل‌کلم

– حبوبات مانند لوبیا، نخود و عدس

– غلات کامل همچون ماکارونی و نان گندم کامل، برنج سبوس‌دار، جو سبوس‌دار و …

– مصرف چربی‌های سالم

رژیم غذایی شما باید شامل انواع غذاهای حاوی چربی‌های غیراشباع باشد که به آن‌ها «چربی خوب» گفته می‌شود.

این چربی‌ها می‌توانند سطح کلسترول خوب خون را افزایش داده و به سلامت قلب و عروق کمک کنند. منابع چربی‌های خوب شامل روغن زیتون، آجیل و دانه‌هایی مانند بادام، بادام‌زمینی، تخم کتان، تخم کدو تنبل و … هستند.