چالش‌های محیط زیست به سادگی برطرف نخواهند شد/ سازمان ملل باید به مسؤولیت‌های خود پایبند باشد

علی سلاجقه در یک برنامه تلویزیونی به ضرورت و دستاوردهای اجلاس بین‌المللی مقابله با طوفان‌های گرد و غبار اشاره کرد و گفت: محیط زیست، شامل هوا، آب، خاک و حیات وحش، بی‌مرز است، به طوری که کل جهان به عنوان یک کل واحد محسوب می‌شود. یکی از مسائل زیست‌محیطی کشور که گرد و غبار است، با همکاری سازمان‌های بین‌المللی در برنامه ما قرار گرفته است.

وی تصریح کرد: گرد و غبار مرز نمی‌شناسد و طوفان‌های گرد و غباری که ایران را تحت تأثیر قرار می‌دهند، از کشورهای همسایه و خارج از مرزهای کشور نشأت می‌گیرند. این پدیده از آفریقا و کشورهای حاشیه خلیج فارس شروع می‌شود و در نهایت به ایران می‌رسد، بنابراین ضروری است که با تمامی کشورهای جهان در این باره گفتمان و همکاری داشته باشیم و به یک ادبیات مشترک برسیم.

سلاجقه ادامه داد: در روزهای ابتدایی دولت مردمی، با توجه به وضعیت موجود که اثرات گرد و غبار باعث آزار مردم شده بود و روزهای گرد و غباری بیشتری را تجربه می‌کردند، نگرانی‌های زیادی وجود داشت. از آنجا که منبع بیشتر گرد و غبارهایی که ایران را تحت تأثیر قرار می‌دهند، خارجی هستند، رئیس جمهوری تصریح کردند که باید رایزنی‌ها را با کشورهای مبدا آغاز کنیم که به همین دلیل به هفت کشور سفر کردیم.

وی افزود: تحقق یک گفتمان مشترک به شدت دشوار بود، زیرا گرد و غبار برای بسیاری از کشورهای همسایه اولویت چندانی نداشت، اما مردم ما این چالش را به خوبی احساس می‌کردند و خوشبختانه مذاکرات مختلفی با موفقیت به انجام رسید.

معاون رئیس جمهور بیان کرد: شکل‌گیری یک گفتمان مشترک کار ساده‌ای نبود. زمانی که این رایزنی‌های دوجانبه آغاز شد، با توجه به سیاست‌های مردمی و انقلابی دولت بر پایه ایجاد دیپلماسی محیط زیست با کشورهای همسایه، تصمیم بر این شد که دیپلماسی محیط زیست، که عاملی مشترک برای تمام مردم دنیا است، به وجود آید.

وی در ادامه گفت: بر اساس دستورات رئیس‌جمهور، اولین نشست منطقه‌ای با عنوان “نشست زیست‌محیطی کشورهای همسایه” در تاریخ ۲۱ تیرماه سال ۱۴۰۱ برگزار شد که پس از ۹ ماه مذاکرات سخت به وقوع پیوست و ۱۱ کشور در آن شرکت کردند و بیانیه‌ای بسیار مفید صادر شد.

معاون رئیس‌جمهور گفت: بر اساس مسائل مطرح شده، کشورها به این نتیجه رسیدند که مسئله‌ای مشترک تمام آن‌ها را درگیر می‌کند. در این بیانیه، موضوعات مربوط به ایجاد یک صندوق منطقه‌ای زیست‌محیطی، سازمان منطقه‌ای برای حفاظت از محیط زیست و دبیرخانه منطقه‌ای مورد تأکید قرار گرفت.

وی همچنین افزود: با ادامه مذاکرات، مجمع عمومی سازمان ملل تشکل و این نشست در آن مطرح شد. این مجمع از ایران تقدیر کرده و درخواست کرد که جمهوری اسلامی ایران به عنوان میزبان یک اجلاس بین‌المللی با همکاری سازمان ملل عمل کند.

رئیس سازمان محیط زیست به این نکته اشاره کرد که این اجلاس صرفاً یک سرگرمی نبود و مذاکرات ادامه پیدا کرد. حالا نه‌تنها بحث تفاهم‌نامه‌ها مطرح بود، بلکه باید خروجی کارها به حل چالش‌ها نیز منجر می‌شد. کشورهای همسایه به مسائل مختلفی از جمله تغییرات دولت و جنگ‌های داخلی و بین‌المللی دچار بودند که بر سرعت پیشرفت کارها تأثیر می‌گذاشت، اما رایزنی‌ها به قدری مؤثر بود که قبل از برگزاری این اجلاس، فعالیت‌های میدانی به نوعی آغاز شده بود.

وی تأکید کرد: دستاورد نهایی این است که مردم باید شاهد کاهش گرد و غبار و تغییر رنگ آسمان کشور از خاکستری به آبی باشند. وقتی که ما عراق را به عنوان اولویت در مذاکرات بین‌المللی قرار می‌دهیم، به این ای دلیل است که چهار منشأ اصلی گرد و غبار تأثیرگذار بر ایران در کشور عراق قرار دارد.

سلاجقه ادامه داد: به نتیجه رسیدیم که در چهار استان کشور عراق و دو استان ایلام و خوزستان به صورت آزمایشی اقدامات اجرایی آغاز شود. اما نکته مهم این است که مسائل زیست‌محیطی نمی‌توانند یک شبه و در مدت یک سال حل شوند، زیرا این مشکلات در یک بازه زمانی طولانی شکل گرفته‌اند و تنها در صورتی که شرایط به‌طور مستمر و درازمدت کنترل شود و تغییرات مدیریتی بر اثر تغییر دولت رخ ندهد، می‌توانیم به کاهش آن‌ها امیدوار باشیم.

وی اضافه کرد: ایران با توجه به قرار داشتن در یک منطقه خشک و نیمه‌خشک، حتی در شرایط آب و هوایی معمولی نیز دچار گرد و غبار است. مردم کشور ما با این شرایط سازگاری پیدا کرده‌اند.

معاون رئیس‌جمهور بیان کرد: به طور مثال اگر به استان‌های سیستان و بلوچستان، یزد، سمنان، کرمان و استان‌های جنوب شرق و جنوب غرب کشور نگاهی بیندازیم، متوجه خواهیم شد که این پدیده در کشور ما همواره وجود داشته است.

وی افزود: در سال‌های اخیر، تغییرات اقلیمی و خشکسالی وضعیت را تشدید کرده و تعداد و مدت این خشکسالی‌ها افزایش یافته و باعث افزایش مناطق ایجاد گرد و غبار در کشور شده است.

سلاجقه ادامه داد: به دلیل این مشکلات، با کشورهای همسایه گفت‌وگوهایی انجام دادیم تا در یک زمان معین این معضل را حل کنیم و در این راستا با کشور عراق گفتگو کردیم و قرار شد که تیمی پس از اجلاس مجدداً به این کشور اعزام شوند.

وی افزود: باید با کشورهای دیگر نیز وارد گفتگو شویم. خوشبختانه همین امروز، برای اولین بار با عربستان سعودی به مذاکرات پرداخته‌ایم. کشورهای مصر و حاشیه خلیج نیز در این اجلاس فعال بودند.

رئیس سازمان محیط زیست بیان کرد: این اجلاس با حضور بیش از ۵۰ کشور و ۱۵ نهاد بین‌المللی برگزار شد. یکی از اهداف این اجلاس این بود که کشورهای عضو جامعه جهانی و سازمان ملل متحد به وظایف خود آگاهی یابند و به آن عمل کنند؛ در واقع ما در تلاشی مستمر هستیم تا سازمان ملل را نسبت به مسئولیت‌هایش آگاه سازیم، زیرا ما در تأسیس سایر بخش‌های این سازمان نقش داشته‌ایم و همیشه در آنجا فعال بوده‌ایم.

وی متأسفانه به این نکته اشاره کرد که هر وقت صحبت از همکاری با سازمان ملل به میان می‌آید، به تحریم‌ها اشاره می‌کنند، اما نباید اینگونه باشد. خوشبختانه یک همگرایی میان کشورها همچنان به وجود آمده است و تمامی کشورها به این نتیجه رسیده‌اند که تنها با همکاری و مشارکت می‌توان این معضل را حل کرد.

سلاجقه افزود: برگزاری این اجلاس در شرایطی که ایران تحت تحریم‌های شدید قرار دارد، بی‌سابقه است و از نظر سیاسی و امنیتی، بسیار نادر است که ۵۰ کشور به میزبانی ایران در این اجلاس شرکت کنند.

وی درباره نکته‌ای که باید در اولویت تمامی کشورها قرار گیرد، گفت: همان‌طور که رئیس‌جمهور فرموده‌اند، پشت تمامی سخنان باید یک ضمانت اجرایی وجود داشته باشد و این ضمانت زمانی محقق می‌شود که در قطعنامه‌های سازمان ملل به رسمیت شناخته شود.

معاون رئیس‌جمهور ادامه داد: ما در بیانیه نهایی بر پیشنهاد ایجاد کنوانسیون تأکید داریم و در صورت تحقق این کنوانسیون، تمامی اقدامات به مرحله اجرایی خواهد رسید.

وی تصریح کرد: تمامی مؤلفه‌های زیست‌محیطی کشور می‌تواند به صورت جمعی با کشورهای دیگر به اشتراک گذاشته شود و اقدامات اجرایی در این راستا در حال ایجاد است.

سلاجقه ادامه داد: ایران از نظر اقلیمی در وضعیتی حدی قرار دارد، در حالیکه یا با خشکسالی مواجه هستیم یا با سیلاب و هیچ حد وسطی وجود ندارد. با این حال، برگزاری این اجلاس بین‌المللی می‌تواند ایران را به پیشرو در ایجاد گفتمان مشترک با سایر کشورها مبدل سازد.

وی ابراز امیدواری کرد که با این اقدامات خداوند برکت باران را بر کشور نازل کند و بارش‌های مناسبی داریم.

رئیس سازمان محیط زیست درباره بودجه اختصاص یافته برای مقابله با طوفان‌های ماسه و گرد و غبار گفت: سازمان محیط زیست یک نهاد حاکمیتی و نظارتی است، اما تلاش می‌کنیم که همگرایی و مشارکت کشورهای مختلف را جلب کنیم و نهادهای مسئول داخلی را دعوت به همکاری کنیم تا اعتبارات آن‌ها به امور محیط زیست اختصاص یابد، زیرا سازمان حفاظت محیط زیست یک نهاد حاکمیتی نظارتی است.

سلاجقه در پایان تأکید کرد: این دولت مردمی و انقلابی به طور شبانه‌روزی در تلاش است که مشکلات و ناراحتی‌های موجود را کاهش دهد، اما مسائل زیست‌محیطی یک موضوع اقلیمی هستند که به تحولات اقلیمی مربوط می‌شود و حل مشکلات آن زمان‌بر است.