نقدینگی ملی از مرز ۷ هزار همت گذر کرد

اکوایران گزارش داد: نقدینگی کشور از مرز ۷ هزار همت گذشت. بانک مرکزی با انتشار یک اطلاعیه، میزان رشد نقدینگی در پایان مرداد ماه امسال را اعلام کرد. طبق این گزارش، در پنج ماهه نخست سال جاری، نقدینگی با افزایش ۸.۱ درصدی مواجه شده است؛ به همین دلیل، می‌توان به این نتیجه دست یافت که نقدینگی در پایان مردادماه به ۷ هزار و ۲۳۶ همت رسیده است.

بانک مرکزی ادعا کرده که رشد نقدینگی طی این دوره به میزان قابل توجهی کمتر از رشد پیش‌بینی‌شده برای آن مدت بوده است. همچنین براساس این اطلاعیه، نرخ رشد دوازده‌ماهه نقدینگی در پایان مردادماه امسال به ۲۶.۹ درصد رسیده که در مقایسه با زمان مشابه سال گذشته (به میزان ۳۷.۸ درصد در مردادماه ۱۴۰۱) حدود ۱۰.۹ درصد کاهش یافته است که این امر ناشی از پیاده‌سازی سیاست‌های کنترلی بر ترازنامه بانک‌ها و محدودیت در رشد خلق پول آنها در سال جاری است.

از حیث مقدار، افزایش نقدینگی کشور در مدت یک سال منتهی به مردادماه امسال برابر با یک هزار و ۴۵۳ هزار میلیارد تومان بوده است. در حالی که کاهش رشد نقدینگی به‌صورت نقطه‌به‌نقطه مشاهده شده، این شاخص در بعد ماهانه رشد بالایی را در سال جاری به ثبت رسانده است.

بر اساس داده‌ها، در نیمه تابستان امسال، در یک ماه، حجم نقدینگی با افزایش ۱۶۱ همت روبه‌رو شده و رشد ۲.۴ درصدی را نشان می‌دهد. مقایسه این رشد با ماه‌های دیگر نشان‌دهنده این است که این افزایش، بیشترین سطح رشد ماهانه نقدینگی در پنج ماه ابتدایی سال جاری بوده است. به عبارت دیگر، روند افزایش نقدینگی در دو مقایسه ماهانه و نقطه‌به‌نقطه دو مسیر متفاوت را نشان می‌دهد؛ به این معنا که در حالی که رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی کمترین میزان را در ۴ سال گذشته دارد، اما در مقایسه ماهانه، به سمت افزایش حرکت کرده است. همچنین، بانک مرکزی از کاهش سهم پول در نقدینگی خبر داده است.

به طور کلی، نقدینگی از دو جزء اصلی تشکیل می‌شود: پول و شبه‌پول. در ادبیات اقتصادی و طبق دسته‌بندی بانک مرکزی در ایران، پول به آن بخشی از نقدینگی گفته می‌شود که دارای سرعت نقدشوندگی بیشتری است. در این راستا، اسکناس و مسکوکات در اختیار افراد و سپرده‌های دیداری در محاسبه این شاخص لحاظ می‌شوند. در مقابل، شبه‌پول به آن دسته از نقدینگی اطلاق می‌گردد که دارای سرعت نقدشوندگی پایین‌تری است؛ در این بخش سپرده‌های مدت‌دار و قرض‌الحسنه قرار دارند که معمولاً شامل مقدار بالاتری از نقدینگی می‌شوند.

با وجود کاهش رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی، سهم پول در ماه‌های اخیر به اوج‌های بی‌سابقه‌ای دست یافته است. به عنوان مثال، سهم پول از نقدینگی بر اساس داده‌های جدید منتشر شده توسط بانک مرکزی، در فروردین‌ماه برابر با ۲۶ درصد بوده که در ده سال گذشته نظیر نداشته است. اما اکنون بانک مرکزی اعلام کرده که نسبت پول به نقدینگی در مردادماه ۱۴۰۲ به ۲۵.۱ درصد رسیده که نسبت به پایان سال ۱۴۰۱، ۰.۶ واحد درصد کاهش یافته است. طبق این آمار، سهم مذکور در مردادماه برابر با هزار و ۷۲۰ همت بوده که در مقایسه با سال گذشته ۴۱.۳ درصد افزایش یافته است. حجم شبه‌پول نیز تقریباً با افزایش ۲۲.۶ درصدی به ۵ هزار و ۱۳۴ همت رسید. در این راستا، بررسی‌های آماری تغییرات قابل توجهی در رشد بخش پول از نقدینگی را نشان می‌دهد. به عنوان نمونه، رشد نقطه‌به‌نقطه پول در مردادماه سال گذشته ۵۵.۶ درصد بوده که اکنون ۱۴.۳ واحد درصد کمتر شده است.

در حالی که برخی از تحلیل‌گران اقتصادی تمایزی میان سهم پول و شبه‌پول در تأثیرگذاری بر تورم قائل نیستند، اما بانک مرکزی اعتقاد دارد که کاهش ۰.۶ واحد درصدی سهم پول از نقدینگی نسبت به پایان سال به عنوان نشانه‌ای از تعدیل سیالیت نقدینگی، ناشی از اجرای یک سری سیاست‌های ارزی و پولی در راستای رویکرد کلی تثبیت اقتصادی و بهبود انتظارات مردم و فعالان اقتصادی تلقی می‌شود. با فرض صحت این تحلیل، بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که هر چند سهم پول به نسبت پایان سال گذشته کاهش یافته، اما همچنان ۲.۶ واحد درصد بالاتر از مردادماه سال ۱۴۰۰ بوده و به طور کلی در سطح بالای ۲۵ درصد و در موقعیتی هشدارآمیز قرار دارد.

واکنش شدید رسانه دولت

خبرگزاری دولت(ایرنا) در پاسخ به گزارش این سایت، با انتشار یک نمودار، نوشت: یکی از رسانه‌های مخالف دولت که ادعای بررسی تخصصی موضوعات اقتصادی را داشته و پیش از این بارها تلاش کرده با گزارش‌های جهت‌دار، انتظارات تورمی را افزایش دهد، این بار نیز با ارائه گزارشی جهت‌دار سعی کرده است روایتی منفی از نقدینگی مردادماه به تصویر بکشد. در حالی که رسانه مذکور ادعای عبور نقدینگی از مرز ۷ هزار همت را مطرح کرده، یک محاسبه ساده نشان می‌دهد که با در نظر گرفتن رشد ۲۶.۹ درصدی، حجم نقدینگی در پایان مرداد به ۶ هزار و ۸۵۵ همت خواهد رسید؛ بنابراین به وضوح مشخص است که نقدینگی در پایان مرداد به ۷ هزار همت نرسیده است.

خبرگزاری دولت که به‌نظر می‌رسد از انتقادات رسانه‌ها آزرده‌خاطر شده، با لحنی تهاجمی نوشت: نکته جالب در مورد گزارش این رسانه، لحن انتقادی و از بالای آن است. در بخشی از این گزارش آمده است: «بانک مرکزی مدعی شده (!) که رشد نقدینگی طی پنج‌ماهه نخست سال به میزان قابل توجهی کمتر از رشد نقدینگی پیش‌بینی شده است». ادبیات طلبکارانه این رسانه در قبال بانک مرکزی در حالی است که نویسندگان آن حتی از یک محاسبه ساده برای تعیین حجم نقدینگی ناتوانند. در چنین وضعیتی، این افراد و رسانه‌ها خود را مجاز می‌دانند که سیاست‌گذار پولی را با این ادبیات مورد خطاب قرار دهند.