چندین پژوهش جدید که به بررسی اثرات یبوست بر روند پیری مغزی می‌پردازد، دانشمندان را به نتایج نگران‌کننده‌ای رسانده است. نتایج تحقیقات ارائه شده در کنفرانس بین‌المللی انجمن آلزایمر در آمستردام، نشان می‌دهد که یبوست مزمن، که توسط محققان به عنوان اجابت مزاج هر سه روز یا بیشتر تعریف شده است، با افزایش ۷۳ درصدی خطر زوال ذهنی و شناختی مرتبط است.
دکتر چائوران ما، نویسنده اصلی و استاد گروه تغذیه در دانشگاه ماساچوست امهرست، از طریق ایمیل گفت: «مطالعه ما در نوع خود یک تحقیق کاملاً خاص است زیرا شواهد مختلفی را جمع‌آوری کرده و تنوع دفعات دفع مدفوع را مورد بررسی قرار داده است. جالب اینکه تمام اعضای تیم تحقیقات از وجود این ارتباط شگفت‌زده شدند، به ویژه در مورد افرادی که دفعات دفع آنها به شدت محدود و با تأخیر قابل توجهی صورت می‌گرفته است».
طبق گزارشات منتشرشده از طریق مرکز ملی اطلاعات زیست فناوری آمریکا، حدود ۱۶ درصد از جمعیت بزرگسال جهان با یبوست مواجه‌اند.
عوامل مرتبط با سن مانند عدم فعالیت بدنی، کمبود مصرف فیبر و مصرف داروهایی که یبوست یکی از عوارض جانبی آنها محسوب می‌شود، سبب شده تا این مشکل بیشتر در میان سنین بالا مشاهده شود. با این وجود، علیرغم اینکه یبوست مزمن به التهاب و اختلالات روانی همچون اضطراب و افسردگی مربوط است، سوالات بسیاری در زمینه رابطه بین سلامت دستگاه گوارش و عملکرد شناختی مغز در بلندمدت باقی مانده است.
عملکرد شناختی به توانایی ذهنی فرد در یادگیری، فکر کردن، استدلال، حل مسائل، تصمیم‌گیری، به یادآوردن و همچنین تمرکز برمی‌گردد. به منظور جستجوی شواهد معتبر برای سوالات موجود، نویسندگان این مطالعه بیشتر از ۱۱۲۰۰۰ بزرگسال را که در مطالعات سلامت پرستاران، مطالعه سلامت پرستاران II و مطالعه پیگیری متخصصان سلامت شرکت کرده بودند، مورد ارزیابی قرار دادند.
دو تحقیق نخست، به بررسی عوامل خطر بیماری‌های مزمن متداول در میان زنان در آمریکای شمالی پرداخته‌اند، در حالی که مطالعه دوم به موضوعات مشابهی برای مردان می‌پردازد.
تیم تحقیقاتی، داده‌های متعددی را از دفعات دفع مدفوع شرکت‌کنندگان که بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۳ گردآوری شده بود، به همراه ارزیابی‌های عملکرد شناختی آنها از سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ و همچنین جزئیات عملکرد شناختی اندازه‌گیری شده عینی برخی از شرکت‌کنندگان از سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸ جمع‌آوری کردند.
نتایج این مطالعه نشان داد که افرادی که روزی یک بار مدفوع می‌کردند در مقایسه با مبتلایان به یبوست، عملکرد شناختی ضعیف‌تری داشتند و این به معنای معادل سه سال زودتر پیری شناختی در این افراد مشاهده شد. به علاوه، افرادی که بیش از دو بار در روز دفع داشتند نیز با افزایش خطر مواجه بودند.
مدیر ارشد علمی انجمن آلزایمر تصریح می‌کند: «هر چه بیشتر در مورد محور روده و مغز تحقیق کنیم، بیشتر متوجه می‌شویم که پیشگیری از زوال شناختی باید به عنوان یک رویکرد سیستماتیک بسیار مهم و ضروری در نظر گرفته شود. در واقع مغز تحت تأثیر آنچه در جریان خون ما رخ می‌دهد، قرار دارد».
حرکات روده و مغز
دکتر ما بیان می‌کند: این تحقیق به منظور بررسی رابطه علت و معلولی میان حرکات روده، میکروبیوم روده و سلامت شناختی طراحی نشده است، بنابراین نمی‌توان به صورت قطعی در مورد توالی دقیق این ارتباط نتیجه‌گیری کرد. با این حال، نویسندگان این مطالعه به این نتیجه رسیدند که فرکانس حرکات روده و عملکرد شناختی با میکروبیوم‌های روده شرکت‌کنندگان ارتباط نزدیکی برقرار می‌کند. بر اساس مقاله‌ای از کلینیک کلیولند، در افرادی که اجابت مزاج محدود و عملکرد شناختی ضعیفی داشتند، کاهش باکتری‌های مفید تولیدکننده بوتیرات مشاهده شد. بوتیریک اسید نوعی اسید چرب است که از سد روده که مانع ورود باکتری‌ها و سایر میکروارگانیسم‌ها به خون می‌شود، حمایت می‌کند.
بوتیرات‌ها همچنین با ایفای نقش به عنوان منبع اصلی انرژی برای سلول‌های روده بزرگ به سلامت دستگاه گوارش یاری می‌رسانند. قابل ذکر است که این اسیدها را می‌توان در غذاهای پرفیبر، مکمل‌های فیبر، پری‌بیوتیک‌ها و محصولات لبنی پرچرب (به شرطی که در حد اعتدال استفاده شوند) یافت، مانند کره، پنیر و شیر.
تحقیقات دیگری که در همین کنفرانس ارائه شد نیز نتایج مشابهی را به نمایش گذاشتند. در یک مطالعه بر روی ۱۴۰ بزرگسال میانسال، مشاهده شد که سطوح پایین باکتری‌های محافظ سیستم عصبی روده مانند بوتیریکیکوکوس و رومینوکوکوس با سطوح بالای بیومارکرهای بیماری آلزایمر در ارتباط است.
به‌طور کلی، به نظر می‌رسد افرادی که حرکات روده‌ای و دفع کمتری دارند، باکتری‌های خوب کمتری و باکتری‌های مضر ناشی از شرایط التهابی بیشتری دارند. با این حال، به مطالعات بیشتری برای شناسایی میکروب‌های دخیل و بررسی عملکرد آنها نیاز است.
علاوه بر این، باید خاطرنشان کرد که تغذیه مناسب نه تنها مغز را تقویت می‌کند بلکه حرکات سالم روده را نیز تضمین می‌نماید. مصرف فیبر کافی شامل سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل و آجیل می‌تواند به جلوگیری از یبوست کمک کند. به گفته سازمان غذا و داروی ایالات متحده، میزان فیبر مصرفی باید حداقل ۲۵ گرم در روز باشد. همچنین، هیدراته بودن کافی بدن می‌تواند به نرم شدن مدفوع کمک کند تا خروج آن بدون فشار اضافی میسر گردد. ورزش منظم حداقل چند بار در هفته و مدیریت استرس نیز می‌تواند به طرز چشمگیری مؤثر باشد.