تب روماتیسم به عنوان یکی از چشمگیرترین عوارض ناشی از عفونت باکتریایی در دستگاه تنفسی فوقانی که توسط استرپتوکوک گروه A ایجاد میشود، معرفی میشود؛ این بیماری به علت عفونت گلو از نوعی باکتری به نام استرپتوکوک به وجود میآید و لازم به ذکر است که از میان انواع مختلف عفونتهای استرپتوککی، تنها نوع A است که میتواند به تب روماتیسم منجر شود.
با وجود اینکه عفونتهای استرپتوکی یکی از دلایل عمدهی ایجاد فارنژیت (عفونت گلو) در کودکان در سنین تحصیل هستند، اما نه تمامی کودکان مبتلا به فارنژیت به تب روماتیسم مبتلا میشوند. این بیماری معمولاً با دردهای خفیف و تورم در مفاصل آغاز میشود و ممکن است با التهاب و آسیب به سلولهای قلبی (کاردیت) و یا حرکات غیر طبیعی (کره) در اثر التهاب مغزی ادامه یابد؛ ضمن اینکه ممکن است راش یا ندولهای پوستی نیز در بیماران بروز کند.
تب روماتیسم معمولاً کودکان در سنین مدرسه و جوانان تا ۲۵ سالگی را درگیر میسازد؛ ظهور این اختلال قبل از سن سه سالگی بسیار نادر است و تقریبا ۸۰ درصد از مبتلایان در گروه سنی ۵ تا ۱۹ سال قرار دارند، اگرچه اگر پیشگیری دائمی با استفاده از آنتی بیوتیکها انجام نشود، امکان بروز بیماری در سنین بالاتر نیز وجود دارد.
طی سالهای اخیر دارویی جدید برای درمان تب روماتیسمی شناخته نشده و همچنان آسپیرین به عنوان درمان اصلی این بیماری محسوب میشود، اما جالب است توجه کنید که مکانیزم دقیق تأثیر آسپیرین هنوز بهخوبی روشن نشده و به احتمال زیاد مرتبط با خاصیتهای ضد التهابی آن است.
احتمال بروز مجدد این بیماری در سه تا پنج سال اول ابتلا بیشتر است و احتمال ایجاد کاردیت در صورت وقوع حملات جدید بالا میرود؛ به همین خاطر در این مدت، استفاده مداوم از آنتی بیوتیکها برای جلوگیری از عفونت استرپتوکی برای کلیه افرادی که تب روماتیسمی را تجربه کردهاند، صرفنظر از شدت بیماری، توصیه میشود، چون ممکن است در آینده نوع خفیفتری از بیماری مجدداً ظهور کند.
آیا اطلاعاتی درباره روماتیسم قلبی دارید؟
سید علیرضا صفوی زاده، فوق تخصص جراحی قلب، در مورد روماتیسم قلبی توضیح داد که تب روماتیسم به علت یک عفونت باکتریایی با استرپتوکک بهوجود آمده و میتواند منجر به گلودرد چرکی شود؛ در مراحل اولیه این بیماری دانههای سفیدی بر روی لوزهها نمایان شده که در نهایت با گلو درد همراه است.
وی افزود: این بیماری بیشتر به کودکان مربوط میشود و برای درمان آن معمولاً از پنی سیلین یا پنادور استفاده میشود؛ اگر بیماری در مراحل ابتدایی درمان شود، احتمال بروز روماتیسم قلبی بسیار کم خواهد بود، اما در صورت تاخیر در درمان، ممکن است به دریچههای قلب آسیب برسد و معمولا دریچه میترال و آئورت تحت تأثیر قرار میگیرند، در موارد نادر هم دریچه پولمونر درگیر میشود.
صفوی زاده بیان کرد: به دلیل تنگی دریچه، خون بهخوبی حرکت نکرده و به قلب نمیرسد؛ این موضوع موجب اختلال در عملکرد پمپاژ خون میشود که میتواند منجر به تنگی نفس و افزایش سایز قلب گردد و در برخی موارد، سایر اندامها نیز تحت تأثیر قرار میگیرند.
این فوق تخصص جراحی قلب تأکید کرد که در تمامی موارد تلاش میشود تا دریچه آسیبدیده درمان شود و در نهایت در صورت لزوم، تعویض گردد؛ همچنین برای پیشگیری از این بیماری، پیشنهاد میشود زمانی که کودک دچار گلو درد میشود، بلافاصله آن را درمان کنید.
روند عفونت گلو را جدی بگیرید
محمدحسین فرقانی، پزشک عمومی، در خصوص تب روماتیسم توضیح داد: این بیماری بیشتر مرتبط با سنین ۳ تا ۱۵ سال است و افرادی که عفونت گلو دارند و آن را به درستی درمان نمیکنند، در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند. انتقال عفونت به قلب میتواند باعث ایجاد مشکلات قلبی برای فرد شود.
وی ادامه داد: مشکلات قلبی معمولاً شامل اختلالاتی در دریچههای آئورتی و میترال است؛ افرادی که دچار تب روماتیسم میشوند، نیاز به دریافت ماهانه دارو دارند و در صورت افزایش سن، ممکن است نیاز به تعویض دریچه نیز داشته باشند.
این پزشک عمومی توصیه کرد که والدین به درمان گلو درد کودکان توجه خاصی داشته باشند و از کنار آن به سادگی عبور نکنند؛ این بیماری ناشی از واکنش غیرطبیعی سیستم ایمنی به عفونت گلو است و معمولاً بیماری بهدنبال وجود گلودرد بروز مییابد و پس از یک مدت زمان بدون علامت، وارد مرحله حاد میشود.
نشانههایی که باید به آنها توجه کرد:
فرقانی افزود: تب روماتیسم یک بیماری عفونی نیست و نمیتوان آن را از فردی به فرد دیگر منتقل کرد، اما احتمال انتقال عفونت در مکانهای شلوغ بیشتر است؛ به منظور پیشگیری از این بیماری توصیه میشود افراد همواره به بهداشت فردی توجه داشته و در مکانهای شلوغ دستهای خود را بهخوبی بشویند.
این پزشک عمومی همچنین به علائم شایعی که در تب روماتیسم مشاهده میشود اشاره کرد و گفت: گلودرد، سردرد، قرمزی کام و التهاب لوزه از علایم متداول این بیماری است که بهویژه در کودکان بسیار مشهود است.
