ضرورت ارائه پیش‌بینی‌های مبتنی بر تأثیرات به منظور کاهش عواقب بلایای طبیعی

، در طول تاریخ، بشریت همواره با چالش‌های ناشی از بلایای طبیعی مواجه بوده است. ایران به عنوان یکی از کشورهایی که تحت تاثیر تغییرات اقلیمی قرار دارد، با سیلاب‌های ویرانگری روبروست؛ سیلاب‌هایی که بخشی از خسارات آن با انجام اقداماتی نظیر لایروبی مجاری آب و مدیریت منابع آب قابل کنترل است.

امروز، ۲۱ مهرماه (۱۳ اکتبر)، به‌عنوان روز جهانی کاهش بلایای طبیعی شناخته می‌شود و امسال نیز با هدف ارتقاء آگاهی از خطرات پیش‌رو گرامی داشته می‌شود. این روز برای نخستین بار در سال ۱۹۸۹ به فراخوان مجمع عمومی سازمان ملل برای تعیین روزی به منظور ارتقای فرهنگ جهانی در خصوص خطرات و کاهش بلایای طبیعی نامگذاری شد.

سحر تاجبخش در مصاحبه‌ای با ایسنا به مناسبت این روز مهم گفت: یکی از اصلی‌ترین مسئولیت‌های سازمان‌های هواشناسی در دنیا تولید داده‌ها، اطلاعات و هشدارهایی است که در مواجهه با بلایای طبیعی و تغییرات اقلیمی به مردم کمک می‌کند تا از سلامت و دارایی‌های خویش محافظت نمایند.

وی افزود: در این زمینه، سازمان‌های هواشناسی در سطح جهانی اقدامات قابل توجهی انجام داده‌اند، با این حال به دلیل چالش‌های متعدد از جمله عواقب ناشی از تغییرات اقلیمی به‌ویژه در کشورها‌ی در حال توسعه و کمتر توسعه یافته، مسائل همچون تغییر کاربری زمین، مصرف بی‌رویه آب‌های زیرزمینی، بهره‌برداری نادرست از منابع آبی و سایر موارد، آسیب‌پذیری این کشورها در برابر بلایای طبیعی و به‌ویژه بلایای جوی را افزایش داده است.

رئیس سازمان هواشناسی کشور گفت: در این راستا، سازمان هواشناسی جهانی به نهادهای هواشناسی کشورهای مختلف توصیه کرده که به راه‌اندازی پیش‌بینی‌های مبتنی بر تاثیرات بپردازند. پیش‌بینی‌های تاثیر محور بر مبنای داده‌هایی که از مراکز هواشناسی به‌دست می‌آید و شامل پارامترهای جوی می‌شود، انجام می‌گیرد که به بررسی شرایط گذشته و پیش‌بینی تحولات آتی می‌پردازند و باید نسبت به زیرساخت‌هایی که مخاطرات جوی در آن‌ها بروز می‌کند، آگاه شوند. به عنوان مثال، اگر پیش‌بینی بارانی معادل ۶۰ میلی‌متر وجود داشته باشد، باید تاثرات آن را در جنوب تهران، استان گیلان یا شهرستان آستارا مورد بررسی قرار دهیم.

وی بر اهمیت هشدارهای مبتنی بر تاثیرات تاکید کرد و گفت: برای دستیابی به این پیش‌بینی‌ها به داده‌هایی نیاز داریم که به‌صورت لایه‌های اطلاعاتی در هشدارهای جوی گنجانده شود. تنها در این صورت است که می‌توانیم پیش‌بینی‌های تاثیر محور را داشته باشیم.

تاجبخش ادامه داد: این اطلاعات می‌تواند به دیگر تصمیم‌گیری‌های کلان کشور به‌صورت موثر کمک کند. ایجاد یک کارگاه داده و اطلاعات به ما این امکان را می‌دهد که نقاط آسیب‌پذیر کشور و قدرت تاب‌آوری آن‌ها در برابر مخاطرات جوی را شناسایی کنیم که این موضوع از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.

وی افزود: در این شرایط می‌توانیم پیش‌بینی‌های مبتنی بر تاثیر را صادر کنیم و بدانیم که بارش‌های پیش‌بینی شده با توجه به زیرساخت‌های کنونی چه تاثیری بر سلامت مردم، تردد و فعالیت‌های روزمره خواهد داشت؛ این پیش‌بینی‌ها محدود به بارندگی نیست بلکه تمامی مخاطرات جوی و اقلیمی از جمله خشکسالی، گردوغبار و آلودگی هوا را نیز شامل می‌شود.

رئیس سازمان هواشناسی کشور تاکید کرد: از طریق پیش‌بینی‌های مبتنی بر تاثیر می‌توانیم هشدارهای دقیق‌تر و بهتری به حوزه مدیریت بحران ارائه دهیم که تخصصی‌تر و کارآمدتر خواهد بود تا آنان را در مدیریت بحران‌های موجود یاری دهیم و در نهایت با این همکاری جمعی، حفاظت از جان و اموال مردم تسهیل گردد.

وی افزود: همچنین بحث راه‌اندازی سامانه هشدار سریع چند مخاطره‌ای نیز مطرح است، چرا که در زمان وقوع برخی مخاطرات جوی و اقلیمی، تنها یک نوع مخاطره وجود ندارد و شامل چندین خطر به مانند بارش شدید، سیلاب، ویرانی و تخریب، فرونشست و رانش زمین می‌شود و ما باید توان پیش‌بینی این موارد را داشته باشیم.

تاجبخش خاطرنشان کرد: ایجاد این سامانه هشدار سریع چند مخاطره‌ای به عنوان یک اقدام ضروری قرار داده شده و سازمان هواشناسی جهانی نیز آن را پیشنهاد کرده است. در کشور ما نیز این موضوع در دست اقدام است، اما آنچه که ضروری است این است که علاوه بر اطلاعات جوی، نیازمند سایر داده‌ها هستیم تا به‌صورت لایه‌های اطلاعاتی در پیش‌بینی‌های هواشناسی گنجانده شوند و بتوانیم نقاط آسیب‌پذیر و مقاوم بر اساس زیرساخت‌ها، جمعیت ساکن و سایر عوامل اجتماعی را شناسایی نماییم.

وی ادامه داد: در نامه‌ای که وزیر راه و شهرسازی به رئیس شورای عالی مدیریت بحران کشور ارسال کرده، درخواست راه‌اندازی این پایگاه اطلاعاتی متمرکز در کشور قرار دارد.

رئیس سازمان هواشناسی کشور بر لزوم مشارکت نهادهای مرتبط در این زمینه تاکید کرد و گفت: نهادهایی که باید در این راستا همکاری داشته باشند، باید به ظرفیت‌های زیرساختی و دانش مرتبط با این پروژه دسترسی داشته باشند، اما ما به‌صورت غیررسمی اطلاعاتی که در زمان وقوع مخاطرات از اورژانس و سایر سازمان‌های امداد و نجات، وزارت نیرو و دیگر ارگان‌ها دریافت می‌کنیم، را نیز در نظر می‌گیریم.

تاجبخش در پایان یادآور شد: راه‌اندازی این سامانه به‌صورت متمرکز در یک نهاد مشخص که بتواند به خوبی هدایت شود، بر عهده سازمان مدیریت بحران است و این سازمان قابلیت جمع‌آوری و ساماندهی این داده‌ها و اطلاعات را دارا می‌باشد. انجام این فرآیند به‌طور مؤثر به جمع‌آوری اطلاعات از سراسر کشور و نهادهای مختلف نیازمند یک برنامه‌ریزی مدون است. همچنین باید استانداردهای بین‌المللی را رعایت کنیم تا بتوانیم از توصیه‌های صورت گرفته در زمینه هواشناسی به بهترین شکل بهره‌برداری کنیم.