علل غش ممکن است ناشی از گرما، گرسنگی، ایستادن طولانی مدت یا حتی مشاهده‌ی خون و سوزن باشد، به‌گونه‌ای که حدود ۴۰ درصد افراد حداقل یک بار در طول زندگی خود تجربه‌ی غش را دارند. اما دقیقاً چه عواملی موجب از دست رفتن موقتی هوشیاری می‌شوند؟ این سوال همچنان برای محققان معما باقی مانده است.
پژوهشگران فرض می‌کنند که کاهش ضربان قلب، پایین آمدن فشار خون و کاهش سرعت تنفس، سه علامتی که به مدت طولانی به‌عنوان رفلکس بزولد-جاریش شناخته می‌شود، در وقوع غش نقش دارند. در حال حاضر، عصب‌شناسان موفق به شناسایی مسیری عصبی بین قلب و مغز شده‌اند که مسئول ایجاد این رفلکس است و می‌تواند موجب غش در موش‌ها شود. این نتایج نشان می‌دهد که این رفلکس واقعی است و ممکن است روزی بهمان اساس درمانی برای غش در انسان‌ها پیدا شود.
محققان یک مسیر عصبی جدید را شناسایی کرده‌اند که شامل گروهی از نورون‌های حسی است که پیشتر به‌طور جداگانه شناسایی نشده بودند و این نورون‌ها قلب را به ساقه مغز متصل می‌کنند.
این مطالعه در روز گذشته در مجله نیچر منتشر شد و نشان می‌دهد که تحریک این نورون‌ها موجب می‌شود موش‌ها تقریباً بلافاصله بی‌حرکت شوند و علائم بصری مانند گشاد شدن سریع مردمک و چرخش چشم‌ها در آن‌ها بروز می‌کند. این علائم مشابه وضعیت غش در انسان‌ها هستند.
نویسندگان این پژوهش تأکید می‌کنند که این مسیر عصبی، کلیدی برای فهم بهتر پدیده غش است و باید فراتر از مشاهدات طولانی‌مدت ناشی از کاهش جریان خون به مغز بررسی شود.
وینیت آگوستین، یکی از نویسندگان این تحقیق و عصب‌شناس در دانشگاه کالیفرنیا بیان می‌کند: «به واقع، کاهش جریان خون در روابط غش معتبر است اما در عین حال، مدارهای خاص در مغز عملکرد این پدیده را تحت تأثیر قرار می‌دهند.»
کالیانام شیوکومار، متخصص قلب در دانشگاه کالیفرنیا اضافه می‌کند: «تحقیق درباره این مسیرها می‌تواند منجر به توسعه روش‌های درمانی جدید برای درمان سنکوپ قلبی شود.»
سازوکارهایی که مسأله غش کردن افراد را مدیریت می‌کند، مدت‌هاست که ذهن دانشمندان را مشغول کرده است. اینجا بخشی از این چالش در آن است که محققان معمولاً بر روی به‌صورت جداگانه بر روی قلب یا مغز تمرکز می‌کنند. اما نویسندگان این تحقیق ابزارهای نوینی برای نشان دادن تعامل میان این دو سیستم ایجاد کرده‌اند.
این گروه تحقیقاتی با بهره‌گیری از تجزیه و تحلیل توالی آران‌ای (RNA) تک سلولی در گانگلیون گره، ناحیه‌ای از عصب واگ که مغز را به چندین اندام از جمله قلب متصل می‌سازد، یک دسته از نورون‌های حسی را شناسایی کردند که نوعی گیرنده در انقباض ماهیچه‌های کوچک درون رگ‌های خونی نقش دارد و منجر به انقباض آن‌ها می‌شود. این نورون‌ها که به NPY2R VSN معروف شده‌اند، از شاخه‌های دیگر عصب واگ که به ریه‌ها یا روده متصل هستند، متمایز می‌باشند و در عوض، شاخه‌هایی در قسمت‌های پایینی و عضلانی قلب و بطن‌ها تشکیل می‌دهند و به ناحیه خاصی در ساقه مغز به نام ناحیه پسترما متصل می‌شوند.
دانشمندان با استفاده از یک تکنیک نوین که ترکیبی از تصویربرداری اولتراسوند با وضوح بالا و اپتوژنتیک است و همزمان با بررسی ضربان قلب، فشار خون، میزان تنفس و حرکات چشمی، نورون‌های شناسایی‌شده را در موش‌ها تحریک کردند.
آگوستین می‌گوید: «این اقدام قبلاً ممکن نبود چراکه باید ابتدا هویت این نورون‌ها را مشخص می‌کردید.»
زمانی که این نورون‌ها فعال شدند، موش‌هایی که به طور آزاد در حال حرکت بودند، ظرف چند ثانیه غش کردند. موش‌ها در حین غش، علائمی مشابه با انسان در حالت سنکوپ نشان دادند که شامل گشاد شدن سریع مردمک چشم و چرخش چشم‌ها و همچنین کاهش ضربان قلب، فشار خون، تنفس و جریان خون به مغز می‌شود.
یکی از اعضای این تحقیق می‌گوید: «غش کردن در انسان غالباً با دوره بهبودی سریع همراه است. نورون‌های مغز به‌گونه‌ای بسیار شبیه به کودکان به شدت نیازمندند. این نورون‌ها به اکسیژن و گلوکز احتیاج دارند و آن هم به‌سرعت. اگر اکسیژن یا گلوکز آن‌ها کاهش یابد، فعالیت آن‌ها کاهش پیدا می‌کند. این سلول‌ها پس از دو تا پنج دقیقه بدون اکسیژن شروع به مرگ می‌کنند، اما اغلب غش کردن تنها ۲۰ تا ۴۰ ثانیه به طول می‌انجامد. اگر دوباره اکسیژن به آن‌ها داده شود، به سادگی به کار خود ادامه می‌دهند و این فرایند به سرعت انجام می‌شود.»
برای پرده برداشتن از آنچه در مغز در زمان سنکوپ می‌افتد، محققان با استفاده از الکترود، فعالیت هزاران نورون از نواحی مختلف مغز موش‌ها را ضبط کردند. آن‌ها متوجه شدند که فعالیت در تمام نواحی مغز به جز یک ناحیه خاص در هیپوتالاموس به نام «پی‌وی‌اس» کاهش می‌یابد.
زمانی که محققان فعالیت «پی‌وی‌اس» را متوقف کردند، موش‌ها دوره‌های غش طولانی‌تری را تجربه کردند در حالی که تحریک این ناحیه موجب می‌شد این حیوانات از حالت غش بیرون آمده و حرکت مجدد را آغاز نمایند. این تیم پژوهشی نتیجه‌گیری می‌کند که یک شبکه هماهنگ شامل نورون‌های شناسایی‌شده و «پی‌وی‌اس» غش کردن و بهبودی سریع بعد از آن را تنظیم می‌کند.
منبع: یورونیوز