گزارشی تازه از سوی مرکز آمار ایران به‌تازگی منتشر شده است که مرتبط با بازار مسکن تهران می‌باشد. بر اساس این گزارش، متوسط قیمت هر مترمربع واحد مسکونی در شهریور ماه سال جاری به حدود ۸۱ میلیون تومان رسیده و بر اساس آخرین اطلاعات دریافتی از بانک مرکزی ایران، قیمت هر مترمربع مسکن در مهر ماه ۱۴۰۲ به ۷۶ میلیون و ۶۰ هزار تومان کاهش یافته است. به دنبال اجرای قانون «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت»، بانک مسکن نیز اعلام کرده است که سقف تسهیلات مربوط به خرید و تعمیر مسکن از محل اوراق ممتاز به‌ازای حداکثر ۴ فرزند زیر ۲۰ سال افزایش یافته است.
در شهر تهران، سقف تسهیلاتی که زوجین می‌توانند از محل اوراق ممتاز برای خرید مسکن استفاده کنند به ۱ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان و برای جعاله مسکن به ۳۲۰ میلیون تومان تعیین شده است، که مجموعاً به ۱ میلیارد و ۹۲۰ میلیون تومان می‌رسد. حال باید بررسی کنیم که با این مبلغ، یک خانواده ۶ نفری چه مساحتی می‌تواند خریداری کند.
طبق ضوابط و دستورالعمل‌های شهرداری تهران، سرانه سکونت به‌ازای هر نفر ۱۷.۵ متر مربع در نظر گرفته شده است. بنابراین یک خانواده ۶ نفره باید حداقل در خانه‌ای با متراژ ۱۰۵ متر مربع زندگی کند. اگر این متراژ را در قیمت ۷۶ میلیون تومان هر مترمربع که از بانک مرکزی ثبت شده ضرب کنیم، هزینه خرید یک واحد مسکونی در تهران با این حداقل متراژ به حدود هفت میلیارد و ۹۸۰ میلیون تومان خواهد رسید، به‌علاوه اینکه باید ماهیانه ۳۵ میلیون تومان به عنوان قسط پرداخت کرد.
در حال حاضر نظرات متنوعی در رابطه با احیای بازار مسکن و افزایش قدرت خرید مردم از طریق مجلس، دولت و بخش خصوصی ارائه می‌شود که به‌نظر می‌رسد این پیشنهادات همگی تنها راه‌حل‌های موقتی و سطحی هستند و معضلات مسکن نیازمند تدابیری بنیادی‌تر می‌باشند.
یکی از موضوعاتی که اخیراً بر سر زبان‌ها افتاده، ایجاد خانه‌های ۲۵ متری است. مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران اعلام نموده که هیچ برنامه‌ای برای ساخت مسکن با چنین متراژی وجود ندارد. حال سوال این است که اگر در حال حاضر خانه‌های ۲۵ متری ساخته شوند، متقاضیان باید چه هزینه‌ای را برای خرید آن‌ها پرداخت کنند؟
با یک محاسبه سرانگشتی می‌توان دریافت که برای خرید واحدهای حداقل ۲۵ متری که اخیراً توسط مدیرعامل اتحادیه تعاون‌های عمرانی تهران مطرح شده، و به کلی سازمان‌های دولتی آن را رد کرده‌اند؛ با توجه به قیمت‌های اعلامی از سوی بانک مرکزی، مبلغی نزدیک به یک میلیارد و نهصد میلیون تومان نیاز خواهد بود.
از طرف دیگر، خشایار باقرپور، طراح مسکن اقتصادی، ادعا کرده که خانه‌های ۲۵ متری را به‌صورت کاملاً مبله و با قیمت یک میلیارد تومان به خریداران ارائه خواهد داد. سوالی که در ذهن بسیاری از افراد شکل می‌گیرد این است که چرا دولت با وجود آمارهای نگران‌کننده در خصوص تورم مسکن و کاهش قدرت خرید مردم، با این طرح که می‌تواند نیاز بخشی از جامعه را رفع کرده و در رشد ازدواج جوانان اثرگذار باشد، مخالفت می‌کند؟ این طرح به‌گونه‌ای طراحی شده که خانواده‌هایی با تعداد کمتری از اعضا، به‌خصوص دو نفره‌ها، قادر به شروع زندگی مشترک خود باشند.
وام ۲ میلیارد تومانی برای خرید خانه ۲۵ متری کافی نیست
لازم به ذکر است که برخی اقدامات مانند تخصیص وام ۲ میلیارد تومانی در این روزها توجهات زیادی را به خود جلب کرده‌اند. منتقدان بسیاری بر این باورند که برای دریافت این وام، متقاضیان باید ابتدا ۳۴۸۰ برگه اوراق حق تقدم مسکن تهیه کنند که در حال حاضر (تقریباً با نرخ ۱۰۲ هزار تومان) برای خانواده‌هایی که دارای ۴ فرزند زیر ۲۰ سال هستند، این مبلغ به حدود ۳۹۱ میلیون تومان خواهد رسید.
پس از حدود ۱۰ ماه، اطلاعات جدید بازار مسکن که ارائه آن برای مدت طولانی متوقف شده بود، دوباره به‌روز رسانی شده است. طبق داده‌های جدید، رشد نقطه‌ای قیمت مسکن از مهر سال گذشته وارد یک شیب صعودی شد تا جایی که در اردیبهشت ۱۴۰۲ به بالاترین نقطه خود در ۳۰ ماه گذشته رسید. با این حال، این روند صعودی پایدار نماند و از خرداد ماه به تدریج رشد نقطه‌ای قیمت مسکن در پایتخت کاهش یافت. کاهشی که به‌نظر می‌رسد از مهر ۱۴۰۲ با سرعت کمتری ادامه پیدا کرده است.
بررسی فعالیت‌های معاملاتی مسکن در تهران نشان می‌دهد که تنها در مرداد ۱۴۰۲، رشد نقطه‌ای معاملات مسکن به بیش از ۱۵ درصد رسیده است. به‌عبارتی به نظر می‌رسد افزایش قیمت‌های مسکن در نیمه دوم سال ۱۴۰۱ و دو ماه ابتدایی ۱۴۰۲، بازار را به رکود کشانده است. گزارش تحولات بازار مسکن که از آذر ۱۴۰۱ دیگر منتشر نشده بود، دوباره در دسترس قرار گرفته و آمارهای قیمت و تعداد معاملات مسکن تهران را در روزهای اخیر به‌روز شده است.
قدرت خرید مسکن ارتقاء نخواهد یافت
فرهاد بیضایی، کارشناس مسکن در خصوص وام یک میلیارد و ۹۲۰ میلیون تومانی می‌گوید که این تسهیلات قادر نخواهد بود قدرت خرید مسکن را در جامعه افزایش دهد. وی با اشاره به شرایط سخت در نظر گرفته شده برای دریافت این وام، بیان می‌کند که این مسئله بیشتر به‌عنوان فعالیت‌های تبلیغاتی در راستای سیاست‌های دولت برای جوان‌سازی جمعیت طراحی شده است و هر خانواده‌ای که دارای ۴ فرزند باشد، می‌توانند از این وام استفاده کرده و استفاده کنند.
این کارشناس ادامه می‌دهد که شرایط دریافت این نوع تسهیلات بسیار محدود و مخاطبان متقاضی نیز اندک هستند و نتیجه‌ای در بازار مسکن نخواهد داشت. در زمینه تسهیلات خرید، به‌دلیل بالابودن نرخ اقساط و سود بالای تسهیلات، مردم تمایل به استفاده از این وام ندارند و در نهایت قدرت خرید مسکن مردم تغییری نخواهد کرد.