سیدمعصومه بنی‌هاشمی، که مدیریت مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر را بر عهده دارد، در خصوص مسأله پسروی دریای خزر و نگرانی‌های مردم توضیح داد: در دو دهه و نیم اخیر، از سال ۱۳۷۴ تا به حال، سطح آب دریای خزر به میزان ۲ متر کاهش یافته که این روند به سمت تشدید پیش می‌رود.
وی افزود: در سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱، دریای خزر با افت ۵۰ سانتی‌متری سطح آب مواجه بوده و بر اساس پیش‌بینی‌ها، انتظار می‌رود که سطح آب در سال ۱۴۰۲ به طور معناداری زیر متوسط سال‌های اخیر باشد.
مدیر مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر تاکید کرد: تحقیقات انجام شده نشان می‌دهد که نوسانات کنونی سطح آب دریا تحت تأثیر عوامل جوی و تغییرات اقلیمی در منطقه قرار دارد. افزایش دما، که نسبت به میانگین بلندمدت قابل توجه است، به افزایش تبخیر از سطح دریا و کاهش بارندگی در حوزه آبریز خزر می‌انجامد و همچنین افت حجم آب رودخانه‌های اصلی نیز به عنوان دو عامل کلیدی در تراز آبی دخالت دارند. پژوهشگران بر اساس سناریوهای تغییر اقلیم، پیش‌بینی کرده‌اند که کاهش دما و سطح آب دریای خزر تا پایان این قرن ادامه خواهد داشت.
بنی‌هاشمی یادآور شد: براساس روند فعلی تغییرات اقلیمی، پیش‌بینی می‌شود که تا سال ۲۱۰۰ میلادی حدود ۲۳ تا ۳۴ درصد از وسعت دریای خزر کم شود و این موضوع به‌ویژه بر سواحل جنوب شرقی خزر اثرات قابل توجهی خواهد گذاشت.
وی با اشاره به اثرات احتمالی کاهش آب دریای خزر بر نواحی آبی نظیر خلیج گرگان، بیان کرد: انتظار می‌رود این منابع آبی با تغییرات چشمگیری مواجه شوند که تحت تأثیر تغییرات اقلیمی منطقه قرار دارد.
مدیر مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر در پاسخ به سؤالی در مورد ارزیابی شرایط دریای خزر بیان کرد: نوسانات سطح آب به طور مستقیم بر سواحل و کاربری‌های ساحلی تأثیر می‌گذارد؛ وضعیت کنونی و پیش‌بینی‌های آتی درباره کاهش سطح آب، هشداری جدی برای زیرساخت‌ها و توانایی‌های بهره‌برداری در نواحی ساحلی خزر به شمار می‌رود. ادامه این وضعیت، مطابق با تجربیات تاریخی گذشته، می‌تواند به مناطقی مانند سواحل، سکونتگاه‌ها و فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی از جمله بنادر و شیلات و نیز تأسیسات نیروگاه‌ها آسیب جدی وارد کند.
بنی‌هاشمی اعلام کرد: از جمله پیامدهای ناشی از تشدید کاهش سطح آب، بروز چالش برای زیرساخت‌ها و کاربری‌های اقتصادی و اجتماعی، خشک شدن ذخیرة آبی مرتبط با دریای خزر، از قبیل تالاب‌ها و خلیج‌های کناره‌ای، افزایش عرصه ساحل و دخالت‌های انسانی در حریم دریا، خسارت به تنوع زیستی و اکوسیستم‌های ساحلی، افزایش آلودگی‌ها در محیط زیست دریایی و مصب رودخانه‌ها، و اثرات منفی بر آبخوان‌های ساحلی است که بر فعالیت بنادر و شرایط دریانوردی تأثیر می‌گذارد.
وی بر اهمیت توجه به روند کنونی کاهش سطح آب دریا و چالش‌هایی که ممکن است در سطح ملی و منطقه‌ای بوجود آورد تأکید کرد و گفت: با در نظر گرفتن نقش کلیدی دریای خزر در فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی منطقه شمال کشور، پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که اقدامات لازم برای حفظ اراضی ساحلی و حریم دریای خزر و منابع آبی متأثر از کاهش سطح آب، باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.
مدیر مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر خاطر نشان کرد که مطالعات در حال انجام باید به‌منظور پیش‌بینی نوسانات آبی به‌صورت کوتاه‌مدت و بلندمدت، تحلیل اثرات کاهش سطح آب و بررسی تبعات آن به ویژه بر مناطق ساحلی و زیرساخت‌های موجود، مبنای برنامه‌ریزی برای اقدامات زیربنایی در دریا و سواحل قرار گیرد.
منبع: فارس