باستان‌شناسان موفق به کشف قدیمی‌ترین کوره گچ‌پزی در محوطه چغاگُلان ایلام شده‌اند.
این محوطه باستانی در شهرستان مهران واقع در استان ایلام قرار دارد. کارشناسان باستان‌شناسی بر این باورند که این منطقه، بیشترین توالی استقراری مربوط به آغاز دوره نوسنگی را در ایران و قسمت شرقی هلال حاصلخیز داشته و از نظر تحقیق در زمینه چرایی و چگونگی نوسنگی شدن جوامع و گذار آنان از سبک زندگی شکارجو به تولید غذا در دامنه‌های زاگرس، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
با این حال، مطالعات مربوط به نوسنگی شدن و آغاز کشاورزی و روستا نشینی در ایران، نسبت به کشورهای همسایه در منطقه غرب آسیا کمتر مورد توجه قرار گرفته و به همین خاطر، انجام کاوش‌های باستان‌شناسی در محوطه چغاگُلان برای پژوهشگران بسیار حائز اهمیت است.
گزارش‌ها حاکی از این است که محوطه چغاگل نخستین بار توسط مرحوم «علیمحمد خلیلیان» شناسایی و سپس توسط «جبرئیل نوکنده» تعیین عرصه شد. در سال‌های ۱۰-۲۰۰۹ میلادی، گروهی از دانشگاه توبینگن آلمان به رهبری «محسن زیدی» و «نیکلاس کُنارد» اقدام به لایه‌نگاری آن کردند، اما در سال‌های اخیر به دلایلی چون فعالیت‌های کشاورزی و حفاری‌های غیرمجاز، این محوطه با آسیب‌های جدی روبرو شد. کارشناسان باستان‌شناسی بر این باورند که انجام کاوش‌های گسترده و مداوم علاوه بر فراهم آوردن اطلاعات بی‌نظیر درباره مراحل ورود انسان به دوره نوسنگی در زاگرس، به حفظ این محوطه و جلوگیری از تخریب بیشتر آن کمک خواهد کرد.
کاوش‌های باستان‌شناختی چغاگلان از نیمه‌های مهرماه ۱۴۰۲ آغاز شده است و حجت دارابی، دانشیار باستان‌شناسی دانشگاه رازی کرمانشاه، سرپرستی این پروژه را به عهده دارد. وی درباره نتایج به‌دست‌آمده از فصل اول کاوش چغاگلان بیان کرد: تا به امروز شواهدی بسیار جالب در خصوص ساختار معماری و فضاهای مسکونی و آیینی به همراه بافت صنعتی این محوطه به دست آمده است؛ از جمله کشف کوره‌ای برای پخت گچ که می‌توان آن را یکی از مهمترین دستاوردهای این کاوش به حساب آورد.
به گفته این باستان‌شناس، کوره کشف‌شده در چغاگلان، به عنوان قدیمی‌ترین کوره گچ‌پزی شناخته می‌شود که تا کنون شناسایی شده است.
دارابی معتقد است که این یافته می‌تواند رویکرد پژوهشگران و کارشناسان را درباره نقش و اهمیت فعالیت‌های غیرمعیشتی در فرایند نوسنگی شدن جوامع دگرگون کند؛ به‌طوری‌که باید به غیر از مساله اهلی‌سازی گیاهان و حیوانات، به مجموعه‌ای از تغییرات اساسی در سبک زندگی بشر در این دوره نیز پرداخته شود.
سرپرست هیأت باستان‌شناسی چغاگلان بیان کرد که ادامه کاوش‌ها در این محوطه می‌تواند ظرفیت‌های نهفته چغاگلان و اهمیت ویژه کوهپایه‌های زاگرس را در درک بهتر روند نوسنگی شدن و آغاز کشاورزی و روستانشینی در سرتاسر غرب آسیا و حتی در سطح جهانی به وضوح مشهود سازد.
دارابی از ایده ایجاد یک سایت موزه و آرکئوپارک در چغاگُلان به عنوان یکی از اهداف برنامه کاوش این محوطه یاد کرد و افزود: تحقق این امر برای معرفی میراث فرهنگی و در نهایت پیشرفت فرهنگی و اقتصادی منطقه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار خواهد بود.