داستان «یک دیدار عادی» در کافه

این کارگردان در گفتگو با ایسنا به تشریح این اثر نمایشی پرداخت و از چالش‌های مرتبط با نمایش‌های محیطی سخن گفت.

تولمی که خود نویسنده متن این نمایشنامه است، در مورد داستان آن بیان کرد: موضوع نمایش به تقابل دو نسل از دو دهه مختلف در جامعه ایرانی مرتبط است و بر روی چالش‌های اختلافات خانوادگی و پدیده طلاق متمرکز می‌شود. این نمایشنامه را سه یا چهار سال پیش تحت عنوان «سکوت نسبتا طولانی» در یک مجموعه منتشر کردم و پس از اعلام فراخوان نمایش‌های محیطی تئاتر شهر، متن را با تغییرات لازم دوباره به‌عنوان اثر آماده کردم. پس از پذیرش این متن، از تیرماه تمرینات را آغاز کردیم و بالاخره به نسخه نهایی رسیدیم.

او ادامه داد: یک چالش اساسی که همه ما با آن مواجه بودیم این بود که چرا در جامعه ما این چنین شکاف‌هایی ایجاد شده است، و تلاش کردیم مخاطبان را نیز با همین پرسش روبرو کنیم. بخصوص اینکه در جامعه ما خطری از خشم وجود دارد که هر روز در حال افزایش است و هیچ راه حلی برای آن وجود ندارد.

تولمی که به اجرای این نمایش به‌صورت کافه‌ای پرداخته است، در خصوص احیای دوباره نمایش‌های محیطی در تئاتر شهر توضیح داد: اجراهای محیطی ویژگی‌هایی از نمایش‌های صحنه‌ای و خیابانی را با هم دارند. این اجراها در فضاهای بسته انجام می‌شود، اما شیوه اجرایی آن‌ها بیشتر شبیه تئاتر خیابانی است که هیچ حد و مرزی برای فاصله بین تماشاگر و بازیگر وجود ندارد و بازیگران باید برای جلب رضایت تماشاگران تلاش کنند. این مسئله چالش‌هایی را برای ما ایجاد می‌کند.

این کارگردان تئاتر با اشاره به اینکه هنوز مفهوم اجرای نمایش‌های محیطی در کشور ما به‌خوبی جا نیفتاده است، افزود: در نمایش‌های محیطی ما با چالش‌های بیشتری نسبت به نمایش‌های خیابانی روبرو هستیم. تماشاگر در نمایش خیابانی اگر با اثر ارتباط برقرار نکند، به راحتی از محل اجرا خارج می‌شود و حق انتخاب دارد، اما در نمایش‌های محیطی معمولاً این موضوع متفاوت است و اغلب می‌توانیم از روش‌های تئاتر مشارکتی و آموزشی به‌طور همزمان بهره ببریم.

او همچنین گفت: به هر حال الان شیوه‌ها و سبک‌های اجرایی تغییر یافته و انتظارات تماشاگران نیز افزایش یافته است؛ آن‌ها می‌خواهند صدای دل خود و جامعه را بر روی صحنه ببینند. همچنین نمی‌توان هر نمایشی که در فضایی کافه‌ای اجرا می‌شود را به عنوان نمایش محیطی در نظر گرفت؛ زیرا حتی مطابق با ترکیب فضا هم با چالش‌هایی مواجه هستیم. در حقیقت، ممکن است جو عمومی نمایش به طور قابل توجهی با چینش کافه در تضاد باشد و این یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های گروه‌های تئاتر محیطی است که بر اجراها تأثیر می‌گذارد.

تولمی درباره جذب تماشاگر برای این نوع اجرا در شرایط احیای دوباره نمایش‌های محیطی در تئاتر شهر پس از چندین سال وقفه، گفت: هنوز موفق به جذب دوباره مخاطب برای این اجراها و معرفی این سبک نمایشی به جامعه نشده‌ایم. شاید می‌بایست نمایش‌ها از اوایل تابستان برگزار می‌شد تا تعداد بیشتری از مخاطبان در اطراف تئاتر شهر جمع شوند.این روزها، به دلیل افت دما و بارش باران، جذب تماشاگران دشوارتر شده است؛ ولی این صرفاً عدم حضور مخاطب یکی از معضلات است، زیرا هرگاه که تماشاگران با کار همراه می‌شوند، نشان دهنده تأثیر مثبت نمایش است.

وی در ادامه درباره جلب توجه مخاطبان دانشجویی به نمایش‌های کافه‌ای نیز خاطرنشان کرد: ما تماشاگران دانشجویی داریم، اما شرایط جامعه به گونه‌ای است که ورود دانشجویان به برخی اماکن چندان آسان نیست و انگیزه‌های آن‌ها تغییر کرده است. دانشجویان دهه‌های هفتاد و هشتاد قیاس بیشتری برای تماشای تئاتر و خواندن کتاب‌های تخصصی داشتند، اما اکنون این تمایلات کمرنگ‌تر شده است که به نظر می‌رسد انتقادی به حوزه آموزش وارد کرده باشد. با نسلی روبرو هستیم که تمایل دارد بدون تحمل مشکلات، به موفقیت فوری دست یابد. حتی بسیاری از دوستان تئاتری ما نیز نسبت به تماشای تئاتر بی‌تفاوت شده‌اند و شور و هیجان گذشته را دیگر نمی‌بینیم. بدین ترتیب، گمان می‌کنم برای جلب نظر تماشاگران باید از شیوه‌های نوین استفاده کرد. با این حال، امیدوارم از طریق این نمایش‌ها بتوانم ادامه رسالت تئاتری خود را به انجام برسانم.

نمایش «یک ملاقات ساده» که نوشته و کار جواد تولمی است، با بازی سبا سلیمانی، عباس علیرضا و مطهره قدسی‌زاده، هر روز ساعت ۱۷ در کافه تریای اصلی تئاتر شهر اجرا می‌شود.