در شصت و هشتمین گام از «چهار دهه خاطرات صحنه» به سراغ نمایش «شایعات» به کارگردانی رحمان سیفی‌آزاد رفته‌ایم. این نمایش در مهر و آبان ۱۳۹۲ در سالن سمندریان تماشاخانه ایرانشهر به اجرا درآمد.
«سیمپسون‌ها» در دنیای تئاتر
این نمایش به نگارش نیل سایمون، که آثارش در ایران مخاطبان بسیاری را جذب کرده است، کار شده است. سیفی‌آزاد پس از دوازده سال دوری از دنیای تئاتر و اجرای نمایش «شب نشینی در جهنم»، تصمیم گرفت تا با این اثر نمایشی، دوباره به صحنه بازگردد. در آن دوران، این نمایشنامه که به شیوه‌ای کمدی نوشته شده، در ایران چندان شناخته شده نبود، اما مشابه دیگر آثار سایمون، با نگاهی طنزآمیز به زندگی چند شخصیت جدی می‌پردازد. «شایعات» با وجود داشتن فضایی کاملاً کمدی، تلاش می‌کند معانی عمیق انسانی را به مخاطب القا کند. همان‌طور که از نامش پیداست، نمایشنامه به گسترش شایعات در جامعه می‌پردازد؛ شایعاتی که به سرعت در میان افراد مختلف جای می‌گیرند.
در سال‌های عدم فعالیت به عنوان کارگردان تئاتر، سیفی‌آزاد به عنوان ناظر کیفی، تهیه‌کننده و مدیر در عرصه سینما و تلویزیون مشغول بود. وی در آن دوران مسئول گروه مجموعه‌های تلویزیونی شبکه یک و مدیر گروه فیلم و نمایش شبکه ۴ سیما بود. همچنین اخیراً مجوز ساخت فیلم سینمایی «تالان» را به تهیه‌کنندگی علی طلوعی دریافت کرده، و در سال‌های اخیر تهیه‌کنندگی فیلم سینمایی «روز ششم» به کارگردانی حجت قاسم زاده اصل را نیز بر عهده داشته است، اما همچنان ترجیح می‌دهد در مقام کارگردان در تئاتر فعالیت نداشته باشد.
داستان خانه ویلایی دوستشان چارلی
در نمایشنامه نیل سایمون، شخصیت‌هایی حضور دارند که قرار است در خانه ویلایی دوستشان چارلی، معاون وزیر، گرد هم بیایند تا سالگرد ازدواج چارلی و مایرا را جشن بگیرند. در شب وقوع این جشن، مایرا به طرز مرموزی ناپدید می‌شود و به نظر می‌رسد که چارلی قبل از رسیدن مهمان‌ها به خود شلیک کرده، به طوری که گلوله تنها به لاله گوش او آسیب رسانده است. مهمان‌ها یکی بعد از دیگری به محل می‌رسند و در مواجهه با آنچه پیش آمده، واکنش‌های متفاوتی از خود نشان می‌دهند. آن‌ها در تلاش هستند تا این واقعیت را از دیگران پنهان کنند. در این مهمانی، شایعات و سخن‌پراکنی‌ها به شدت داغ است.
شخصیت‌های نمایش شامل معاون وزیر و همسرش، نامزد سنای ایالتی، شومن برنامه‌های آشپزی تلویزیونی و یک پلیس زیرک هستند که همگی درگیر گفت‌وگوهای مخفیانه بوده و پنهانکاری‌های آن‌ها در ابعاد شخصیتی آن‌ها مشهود است.
شخصیت‌های نمایش «شایعات» شامل کن و کریس با بازی احمد ساعتچیان و رؤیا میرعلمی (هر دو وکیل)، لن و کلر با بازی مجید صالحی و نگار عابدی (دلال مالیاتی) و همچنین گلن و کاس با بازی سعید چنگیزیان و فهیمه امن‌زاده (سیاستمدار و همسرش)، ارنی با بازی جواد عزتی (شومن تلویزیونی) و پلیس با بازی بهرام افشاری می‌باشند.
حضور بازیگران کمدی مانند مجید صالحی و جواد عزتی
رضا گوران به عنوان مشاور کارگردان، منوچهر شجاع طراح صحنه، گلناز گلشن طراح لباس و نیما دهقان به عنوان تهیه کننده، سیفی‌آزاد را در اجرای نمایش «شایعات» همراهی می‌کردند.
در انتخاب بازیگران این نمایش، سیفی‌آزاد ترکیبی از دو گروه بازیگران کمدی مانند مجید صالحی، جواد عزتی، بهرام افشاری و رؤیا میرعلمی و بازیگرانی که معمولاً در نقش‌های جدی ظاهر می‌شوند مانند احمد ساعتچیان، سعید چنگیزیان، نگار عابدی و فهیمه امن‌زاده را برگزيد. این ترکیب به شکل‌گیری موقعیت‌ها و فضاسازی‌های مختلف در نمایش کمک کرده است. در واقع یکی از نقاط قوت نمایش «شایعات»، ترکیب هنرمندانی است که همگی از حرفه‌ای‌ترین‌ها در عرصه تئاتر به شمار می‌آیند و برخی از آن‌ها در آن زمان به تدریج در حال تبدیل شدن به ستاره‌های تلویزیونی و سینمایی بودند، مانند جواد عزتی، مجید صالحی، نگار عابدی و بهرام افشاری که در سال‌های اخیر کمتر در تئاتر مشغول بودند.
ویژگی‌های جامعه آمریکا
سیفی‌آزاد در مورد انتخاب این متن برای اجرای نمایش بیان کرد: «شایعات» متنی است که می‌تواند با مردم در هر نقطه‌ای از جهان ارتباط برقرار کند، به دلیل اینکه شایعه‌ها در هر کجای دنیا رواج دارند و در ایران نیز به‌دلایل مختلف افزایش یافته‌اند. نمایشنامه «شایعات» را به دلیل داشتن فضای کمدی قوی و قابلیت برقراری ارتباط صحیح با مخاطب ایرانی انتخاب کردم. مانند سایر آثار نیل سایمون، این نمایشنامه ترکیبی از طنز موقعیت و طنز کلامی دارد که تماتیکی آن به تفکرات جامعه ما نزدیک‌تر است. در دیگر نمایشنامه‌های نیل سایمون، ویژگی‌های جامعه آمریکا در مضمون و دیالوگ‌ها به تصویر کشیده می‌شود که البته در «شایعات» نیز این امر وجود دارد، اما موضوع اصلی آن که شایعه‌سازی است، با جامعه ایرانی هم‌خوانی بیشتری دارد.
وی همچنین درباره استفاده از بازیگران کمدی همچون جواد عزتی و مجید صالحی در کنار بازیگران جدی به مانند احمد ساعتچیان و سعید چنگیزیان گفت: شخصیت‌های «شایعات» افراد جدی هستند که در موقعیت‌های طنز قرار می‌گیرند، بنابراین نیازی به خنداندن تماشاگر با هر روشی نیست. خود شادی کافی است و لازم نیست تماشاگران به زور بخندند.
این نمایش دارای موقعیت‌های کمدی جذابی است که امیدوارم ما بتوانیم به خوبی آن را انتقال دهیم و مخاطب راضی از سالن خارج شود. این اثر دارای پتانسیل‌های بالقوه‌ای است که ما تلاش کردیم آن‌ها را به فعل برسانیم. بازیگران در این نمایش کاملاً متناسب با ویژگی‌های کاراکترها انتخاب شدند و در واقع پیشنهاداتی که متن اصلی و خصوصیات کاراکترها مطرح می‌کرد، من را به سمت این بازیگران هدایت کرد.
همه چیز شبیه کارتون «خانواده سیمپسون‌ها»
نگار عابدی نیز از جمله بازیگران این نمایش بود که درباره حضورش در این اثر گفت: پیش از این هم تجربه بازی در نمایش‌های کمدی بسیاری داشته‌ام، از بازی در نمایش‌های تخت‌حوضی سنگلج گرفته تا کمدی‌هایی با سبک‌های متنوع‌تر. در واقع در طول دوران حرفه‌ای خود تلاش کرده‌ام در تمامی ژانرها بازیگری را تجربه کنم. این بخشی از علایق من است که در نقش‌های مختلف ایفای نقش کنم. در تئاتر نیز سعی کرده‌ام در انواع مختلف نمایش‌های کمدی، اعم از تخت‌حوضی و کمدیا دلارته تا کمدی موقعیت و حتی نقش‌های درون‌گرا، خود را بیازمایم.
این بازیگر عرصه تئاتر، سینما و تلویزیون در خصوص ویژگی‌های این نمایش گفت: نمایش «شایعات» یک کمدی مبتنی بر موقعیت‌های طنز است. در واقع شخصیت‌های جدی در شرایطی مضحک قرار می‌گیرند که باعث خنده می‌شود. این کاراکترها افراد ساده‌ای هستند که در یک کلاف گرفتار شده‌اند. قلم نیل سایمون در شکل‌دهی به شخصیت‌ها، به این موقعیت‌های خنده‌آور کمک شایانی کرده است. به نظر من، تماشاگر هنگام دیدن این نمایش احساس می‌کند که گویی یک کارتون با شخصیت‌های بزرگسال می‌بیند، مانند کارتون «خانواده سیمپسون‌ها». شخصیت‌های این نمایش ساده‌لوح هستند، به گونه ای که تنها در کارتون‌ها می‌توان نمونه آن‌ها را ملاقات کرد. در این اثر رگه‌هایی از فانتزی وجود دارد که هرچند به وضوح مشهود نیست، اما تأثیر خود را بر روی شخصیت‌ها و موقعیت‌های نمایش گذاشته است.
احمد ساعتچیان نیز یکی از بازیگران این اثر بود که به ندرت در نقش‌های کمدی بازی می‌کند. او در گفتگو با خبرنگار مهر درباره حضورش در این نمایش اظهار داشت: طنز یکی از ویژگی‌های اصلی آثار نیل سایمون، به ویژه «شایعات» است، اما در ارائه این اثر باید این جنبه به شکل خاصی بین شخصیت‌ها و موقعیت‌ها تقسیم گردد که این امر چالش‌برانگیز است، زیرا هر شخص باید رنگ و حس خاص خود را به کار اضافه کند تا شخصیت‌ها یکسان نشوند.
این بازیگر که در نمایش «در مصر برف نمی‌بارد» ایفای نقش کرده، درباره تفاوت این متن با دیگر آثار نیل سایمون عنوان کرد: در نمایش «شایعات» مسائل انتقادی اجتماعی نیز مطرح می‌شود و به نوعی وضعیت آدم‌های بورژوا به تمسخر کشیده می‌شود. این متن بیشتر به نمایشنامه «پابرهنه در پارک» نیل سایمون شباهت دارد تا «پسران آفتاب». در این نمایش نکته کلیدی این است که شخصیت‌ها واقعی و برگرفته از جامعه ما هستند و نویسنده آن‌ها را از واقعیت وام گرفته است؛ به همین دلیل می‌توان به راحتی مابه‌ازای آن‌ها را در جامعه یافت. اتفاقات این نمایش فراتر از آمریکا در کشورهای دیگر نیز ممکن است روی دهد و این موضوع واقعاً متن نیل سایمون را جهانی می‌کند.
در نمایش «شایعات»، بازیگران شناخته‌شده‌ای گرد هم آمده‌اند که همین امر بر دیده شدن این نمایش و جذب مخاطبان می‌افزاید. بازیگرانی که بسیاری از آن‌ها اکنون به سوپراستارهای سینمای ایران تبدیل شده‌اند و گردآوری آن‌ها در یک اثر نمایشی به واقع دشوار است.