محققان بیمارستان دانشگاه دوسلدورف آلمان در مقاله‌ای حیرت‌انگیز منتشر شده در مجله Cell Stem Cell اعلام کردند که موفق به رشد یک جفت چشم روی مغزهای کوچک پرورش‌یافته در آزمایشگاه با استفاده از سلول‌های بنیادی شده‌اند. نکته جالب این است که این چشم‌ها قادر به دریافت اطلاعات از محیط اطراف نیز هستند. هرچند این تحقیق در سال 2021 انجام شده، ولی در حال حاضر دوباره به موضوع بحث در شبکه‌های اجتماعی تبدیل شده است.
این گروه از دانشمندان برای درک بهتر از ساختارهای مغزی و بینایی و ارتباط آن‌ها با یکدیگر، با استفاده از سلول‌های پوستی اهدایی از داوطلبان، سلول‌های بنیادی تولید کردند و آن‌ها را به مغزهای کوچکی با اندازه یک نخود تبدیل کردند. این مغزها طوری برنامه‌ریزی شده بودند که انواع مختلف سلول‌های مغز واقعی را مجسم سازند و به همین ترتیب، یک جفت چشم روی آن‌ها شکل گرفت. البته این چشم‌ها تنها قادر به تشخیص نور بودند.
«جی گوپالاکریشنان»، عصب‌شناس بیمارستان دانشگاه دوسلدورف می‌افزاید: «این تحقیق نشان‌دهنده قابلیت‌های شگفت‌انگیز اندام‌واره‌های مغزی در تولید ساختارهای حسی ابتدایی است که به نور حساس هستند و از سلول‌هایی مشابه با سلول‌های بدن ما تشکیل شده‌اند. این اندام‌واره‌ها می‌توانند به مطالعه تعاملات میان مغز و چشم در دوره جنینی، مدل‌سازی اختلالات مادرزادی شبکیه چشم و تولید انواع مخصوص سلول‌های شبکیه برای هر بیمار کمک نمایند تا آزمایش‌های دارویی و درمان‌های کاشت سلولی به‌طور هدفمند انجام شوند.»
محققان در تلاش برای بررسی ارتباط مغز و چشم هستند
اندام‌واره‌های مغزی واقعاً مغز به‌حساب نمی‌آیند. دانشمندان سلول‌های بنیادی را به نوعی سازمان‌دهی می‌کنند تا توده‌ای از بافت مغزی ایجاد کنند، اما این بافت فاقد هرگونه قابلیت تفکر، احساس یا خودآگاهی است. بنابراین، این مغزهای کوچک می‌توانند برای انجام آزمایش‌هایی که بر روی مغز انسان‌ها ممکن نیست یا از نظر اخلاقی غیرقابل قبول به شمار می‌رود، استفاده شوند.
<pگروه‌های دیگری از پژوهشگران در مطالعات مختلف از سلول‌های بنیادی جنینی برای تولید کاسه‌های اپتیکی که سرانجام منجر به تشکیل کره چشم می‌شوند، بهره برده بودند. لیکن محققان این تحقیق تصمیم گرفتند تا چشم‌ها را به‌عنوان بخشی از اندام‌واره مغز توسعه دهند تا بتوانند رابطه آن‌ها را با یکدیگر مشاهده کنند.
پژوهشگران در این مطالعه ثابت کردند که نتایج آن‌ها قابل‌تکرار است. آن‌ها 314 اندام‌واره مغزی را پرورش دادند و 73 درصد از این اندام‌واره‌ها به کاسه‌های اپتیکی تجهیز شدند. این پدیده حدود 30 روز پس از شکل‌گیری مغزهای کوچک اتفاق افتاد و چشم‌ها پس از 50 روز به‌روشنی قابل مشاهده بودند. این زمان‌بندی با زمان رشد چشم در جنین انسان مطابقت دارد و می‌تواند اعتبار این روش را برای تحقیقات آینده افزایش دهد.
منبع: دیجیاتو