رئیس گروه سلامت کار در معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بر اهمیت ایمنی تجهیزات گرمایشی در فصل زمستان و ضرورت جلوگیری از بروز مسمومیت‌های کشنده ناشی از مونوکسیدکربن تاکید کرد.
مهندس علیرضا ابراهیمی حریری با بیان این نکته، اظهار داشت: متأسفانه هر سال با شروع فصل سرما، شاهد وقوع حوادث تلخ و مرگ تعدادی از هموطنان به دلیل مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن هستیم. در حالی که با انجام بررسی‌های دوره‌ای و توجه به ایمنی تجهیزات گرمایشی می‌توان به سادگی از مرگ ناشی از مسمومیت با این گاز جلوگیری کرد.
او مونوکسیدکربن (CO) را به عنوان قاتل خاموش یا قاتل نامرئی توصیف کرد و یادآور شد: این گاز فاقد بو و رنگ است و نمی‌توان آن را با حواس ابتدایی شناسایی کرد.
حریری ضمن اشاره به به‌کارگیری منابعی چون گاز طبیعی در وسایل گرمایشی، خاطرنشان کرد که نقص در عملکرد تجهیزات گرمایشی، علت اصلی تولید و انتشار مونوکسیدکربن است که در اثر احتراق ناقص و خام سوزی این گاز خطرناک تولید می‌شود.
او با تاکید بر اینکه تمامی وسایل گرمایشی از جمله سیستم‌های گرمایش مرکزی، اجاق گاز، موتورخانه‌ها، بخاری‌ها، آبگرمکن‌ها، پکیج‌ها و شومینه‌ها که با سوخت‌های فسیلی (از جمله گاز، نفت، گازوئیل، بنزین، زغال‌سنگ) یا چوب و ذغال کار می‌کنند، در صورت احتراق ناقص ممکن است مونوکسیدکربن تولید کنند.
رئیس گروه سلامت کار معاونت بهداشت، هموگلوبین خون را مسئول انتقال اکسیژن در بدن معرفی کرد و افزود: مونوکسیدکربن با هموگلوبین خون دارای میل ترکیبی بسیار بالایی (200 تا 300 برابر اکسیژن) است. بنابراین، در صورت تماس فرد با مونوکسیدکربن، ظرفیت حمل اکسیژن هموگلوبین به سرعت کاهش یافته و انتقال اکسیژن از ریه به بافت‌های بدن مختل می‌شود.
از نظر او، در این شرایط اندام‌های حیاتی نظیر قلب و مغز با مشکلات جدی روبرو شده و در نهایت، این نوع مسمومیت می‌تواند منجر به از بین رفتن فرد شود.
حریری عدم توجه به سالم بودن تجهیزات، استفاده از وسایل نامناسب و نصب نادرست آنها را از عمده دلایل نشت و انتشار گاز سمی مونوکسیدکربن معرفی کرد.
او تجهیزات نامناسبی مانند دودکش‌ها و لوله‌های خرطومی غیر استاندارد را به‌عنوان نمونه‌های خطرناک برشمرد و گفت: بهترین نوع دودکش بخاری، لوله‌هایی به شکل اچ (H) هستند.
وی همچنین بررسی و کنترل منظم دودکش‌ها برای اطمینان از باز بودن مسیر آنها را ضروری دانست و تصریح کرد: یکی از علل انسداد دودکش‌ها، لانه‌گذاری پرندگان است که مسیر عبور را مسدود کرده و به این ترتیب، باعث خروج گازهای ناشی از احتراق و گاز مونوکسیدکربن به داخل خانه‌ها و ایجاد مسمومیت برای ساکنان می‌شود.
حریری، نشت گاز از اتصالات لوله‌های بخاری چند تکه و نیز تلاش برای مهار گاز مونوکسیدکربن با قرار دادن لوله بخاری در آب را از دیگر دلایل نشت این گاز خطرناک دانست و به هموطنان توصیه کرد که در زمان استفاده از وسایل گرمایشی و بخاری، به نکات زیر توجه کنند:
_ تا حد امکان از حداقل تعداد زانویی‌ها در مسیر دودکش تا پشت بام استفاده کنند.
_ اجازه ندهند دودکش از سقف کاذب حمام و آشپزخانه عبور کند، زیرا این امر باعث نشت گاز مونوکسیدکربن می‌شود.
_ از حرارت بالای دودکش اطمینان حاصل کنند؛ با دست به آن بزنند و اگر سرد بود، نشان‌دهنده خطر انتشار مونوکسیدکربن است.
_ سرویس منظم و دوره‌ای وسایل گازسوز باید حتماً توسط افراد متخصص انجام گیرد.
_ ساختمان‌های جدید باید دارای دریچه‌های هوا در دیوارها باشند تا به خروج هوا کمک کنند و خطر مواجهه با گاز مونوکسیدکربن را کاهش دهند، اما در ساختمان‌های قدیمی بهتر است هر چند ساعت یکبار پنجره‌ها باز شوند تا هوای تازه وارد اتاق‌ها شود.
_ نحوه عملکرد تجهیزات موتورخانه در منازل یا اماکن دارای شوفاژ باید حتماً توسط کارشناسان بررسی شود تا اطمینان حاصل شود که هوای موتورخانه به داخل منزل نفوذ نمی‌کند.
_ هنگام استفاده از بخاری گازی به رنگ شعله توجه کنید؛ رنگ آبی نشان‌دهنده احتراق مناسب است، در حالی که رنگ زرد نشان‌دهنده احتراق ناقص و تولید مونوکسیدکربن است.
_ در پارکینگ‌های سرپوشیده، تجمع دود اگزوز خودروها خطر مسمومیت با CO و مرگ سرنشینان را به دنبال دارد، از این‌رو در چنین فضاهایی از روشن نگه‌داشتن خودرو اجتناب کنید.
_ در فضاهای بسته و کوچک مانند اتاقک‌های نگهبانی که تهویه مناسبی ندارند، استفاده از تجهیزات گرمایشی دارای شعله (از قبیل بخاری، گاز پیک‌نیک یا سوزاندن چوب) می‌تواند منجر به تولید مونوکسیدکربن و مسمومیت مرگبار گردد.
_ در مکان‌هایی که از وسایل گرمایشی بهره گرفته می‌شود، در صورت تجربه علائمی نظیر سردرد، سرگیجه، تهوع، استفراغ و بی‌حالی، احتمال مواجهه با گاز مونوکسیدکربن را مدنظر داشته باشید؛ فورا پنجره‌ها را باز کرده و وسایل گرمایشی را بازرسی کنید.