بیماری کبد چرب به نام بیماری کبد خاموش شناخته می‌شود، چرا که ممکن است بدون ایجاد هیچ علامتی فرد را گرفتار کند. بسیاری از افرادی که به این بیماری مبتلا هستند، زندگی خود را با وجود چربی در کبد ادامه می‌دهند، بدون آنکه دچار آسیب کبدی شوند. اما پیشرفت این بیماری موجب ظهور نشانه‌ها و مشکلاتی می‌شود که می‌تواند به شدت بر سلامت آنها تأثیر بگذارد.
افزایش تعداد مبتلایان به کبد چرب
دکتر علی فهیمی؛ فوق تخصص گوارش و کبد بزرگسالان درباره بیماری کبد چرب بیان می‌کند که این بیماری یک اختلال متابولیک رایج است که متأسفانه عده زیادی از مردم در سراسر دنیا به آن دچار هستند و این آمار هر روز به طور فزاینده‌ای افزایش می‌یابد. این بیماری نتیجه‌ی انباشت چربی اضافی در سلول‌های کبدی است.
کبد سالم تنها مقادیر ناچیزی چربی دارد، اما وقتی میزان چربی به بیشتر از ۵ تا ۱۰ درصد وزن کلی کبد برسد، به مشکل برمی‌خورد و این حالت به کبد چرب یا استاتوز معروف است.
انواع کبد چرب
بر اساس توضیحات دکتر فهیمی، کبد چرب را می‌توان به دو نوع الکلی (AFLD) و غیر الکلی (NAFLD) طبقه‌بندی کرد.
بیماری کبد چرب غیر الکلی، رایج‌ترین نوع بیماری کبدی در جهان است و در صورت عدم توجه به علائم آن و پیشرفت بیماری، می‌تواند عوارض جدی و پیچیده‌ای به دنبال داشته باشد.
بنابراین، شناسایی و درمان به موقع بیماری کبد چرب غیر الکلی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
مراحل بیماری کبد چرب
دکتر فهیمی می‌گوید که بیماری کبد چرب دارای ۴ مرحله است؛ مرحله اول که به نام کبد چرب ساده شناخته می‌شود، به معنای تجمع چربی اضافی در کبد است و اگر پیشرفت نکند، بی‌ضرر محسوب می‌شود.
مرحله دوم استاتو هپاتیت نام دارد که به دلیل تجمع چربی به التهاب در کبد منجر می‌شود. مرحله سوم نیز فیبروز کبدی است که در این مرحله التهاب مداوم سبب ایجاد زخم و بافت اسکار در کبد می‌شود و در نهایت مرحله چهارم، سیروز کبدی است که اسکارهای گسترده سبب تخریب کبد و نارسایی کبدی می‌شود که معمولاً غیرقابل برگشت است.
نشانه‌های بیماری کبد چرب
به گفته این فوق تخصص گوارش، نشانه‌های بیماری کبد چرب معمولاً در مراحل اول و دوم وجود ندارند. اما در مرحله سوم ممکن است علائمی مانند ناراحتی در ناحیه کبد، خستگی شدید و ضعف مشاهده شود و در مراحل پیشرفته‌تر نیز کاهش اشتها و کاهش وزن از نشانه‌های این بیماری به شمار می‌آیند.
علاوه بر این، مشکلات گوارشی مانند تهوع، درد شکمی، زردی پوست و خارش، اختلالات خونریزی، تجمع مایعات در شکم و تورم پاها می‌تواند به کمای کبدی و در نهایت از دست رفتن بیمار منجر شود.
علل ایجاد کبد چرب
دکتر فهیمی در مورد علل بروز کبد چرب غیر الکلی می‌گوید که علت دقیق بروز این بیماری هنوز کشف نشده و نمی‌توان بطور قطع بیان کرد که چرا برخی افراد سریع‌تر از دیگران دچار تجمع چربی در کبد می‌شوند و به مراحل التهابی و فیبروز می‌رسند. اما به طور کلی عواملی همچون اضافه وزن یا چاقی، مقاومت به انسولین، دیابت نوع ۲ و سطح بالای چربی خون، از علل اصلی بروز و پیشرفت این بیماری به شمار می‌روند.
علاوه بر این، عواملی مانند اختلالات تیروئید یا هیپوفیز، برخی عفونت‌ها مانند هپاتیت C یا HIV و برخی داروها، بارداری و … نیز می‌توانند به ایجاد کبد چرب کمک کنند.
ضرورت شناسایی به موقع بیماری
به گفته دکتر فهیمی، شناسایی بیماری کبد چرب در مراحل اولیه از طریق پزشک و با بررسی تاریخچه پزشکی و انجام آزمایشات کبدی و روش‌های تصویربرداری نظیر سونوگرافی امکان‌پذیر است و همچنین می‌تواند به ارزیابی پیشرفت بیماری کمک کند.
گاهی اوقات برای ارزیابی وضعیت کبد ممکن است لازم باشد تا از کبد نمونه‌برداری نیز انجام شود. همچنین در مراحل اولیه می‌توان با شناسایی و حل علل و عوامل خطر آن، از بروز عوارض جبران‌ناپذیر کبد چرب جلوگیری کرد.
عارضه اصلی بیماری کبد چرب، پیشرفت به سمت سیروز کبدی است که ممکن است به نارسایی کبد و حتی سرطان منجر شود؛ بنابراین شناسایی زودهنگام این بیماری از اهمیت زیادی برخوردار است.
پیشگیری از پیشرفت بیماری
حال سوال این است که چگونه پس از شناسایی کبد چرب، می‌توان آن را درمان کرد و از پیشرفت آن جلوگیری نمود؟
دکتر فهیمی اعلام می‌کند که هیچ دارویی برای درمان این بیماری وجود ندارد و پزشکان بیشتر بر تغییر سبک زندگی تمرکز دارند. بهترین روش برای جلوگیری از پیشرفت بیماری، کاهش وزن و رعایت یک رژیم غذایی مناسب و کم کالری است.
پرهيز از مصرف الکل، کنترل دیابت و سطح کلسترول و تری گلیسیرید نیز در مدیریت این بیماری مؤثر خواهد بود. بنابراین، اصلی‌ترین کلید درمان، فعالیت ورزشی و کاهش وزن است.
مواد غذایی که می‌تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند
به همین منظور پیشنهاد می‌شود که فرد حداقل روزانه ۳۰ دقیقه ورزش هوازی انجام دهد و کالری مصرفی و کربوهیدرات‌هایی همچون شیرینی‌جات، برنج سفید و نان سفید را کاهش دهد.
در مقابل، باید مصرف میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل را در رژیم غذایی افزایش دهند. همچنین در طب سنتی، مصرف زردچوبه، خاک شیر، لیموترش و چای سبز می‌تواند اثرات مثبتی داشته باشد.