اولین کنفرانس ملی تقویت بناهای تاریخی در قزوین به وقوع پیوست

علیرضا خزائلی، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین، در گفت‌وگویی با ایسنا در باره نخستین سمینار ملی روش‌های استحکام بخشی بناهای تاریخی و بررسی پروسه‌های مربوط به مسجد جامع قزوین، تصریح کرد: انتخاب صحیح مقیاس موضوعی است که باید با عقل سلیم_address بحث نماید و در ارتباط با بناهای تاریخی ضروری است ارزیابی شود که بنا چگونه و با چه مقیاسی طراحی و ساخته شده است؟ معمار قزوینی مسجد جامع، مقیاسی را برگزیده که وزن و طول آن با حجم کنونی تطابق دارد و با بهره‌گیری از دانش و فناوری امروز و نرم‌افزارهای پیشرفته، مقیاسی را به کار برده‌ایم که معمار در زمان خود فاقد آن بوده است.

وی در ادامه در رابطه با مطالعات انجام شده در دو فاز متفاوت در خصوص مسجد جامع قزوین اشاره کرد: به سوال این‌که آیا این گزارش به اقدامات اجرایی منجر خواهد شد؟ پاسخ ما مثبت است؛ از زمان سن پاولوزی تاکنون تغییراتی در سازه‌ها به وجود آمده است، اما تلاش ما بر این است که این مداخلات به شیوه‌ای علمی و روش‌مند انجام پذیرد و قبل از هر اقدام اجرایی، طرح را در معرض نقد و بررسی متخصصان قرار داده‌ایم و از آنان درخواست داریم که گزارش را با دقت بیشتری مطالعه کرده و سوالات و نقاط ضعف را به ما منعکس نمایند.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین خاطرنشان کرد: تیم اجرایی مسجد جامع قزوین باید پژوهش‌های خود را گسترش دهد و در صورت انجام هر گونه مداخله، این کار باید با ابزارهای معاصر و دقت بیشتری انجام شود تا روند پایش پیش از انجام، در حین و بعد از کار به صورت شفاف گزارش گردد و بتواند به اهداف مدنظر دست یابد و در نهایت نتایج و یافته‌های حاصل از مطالعات باید میان متخصصان و ذینفعان به اشتراک گذاشته شود.

سرنوشت داربست‌های مسجد جامع قزوین چه خواهد شد؟

دکتر احمد شکوه‌فر، یکی از اعضای تیم اجرایی سمینار روش‌های استحکام بخشی بناهای تاریخی، در حاشیه این اجلاس به ایسنا تصریح کرد: ما در راستای بهترین راهکار برای ایمن‌سازی بناهای تاریخی تحقیقات گسترده‌ای انجام داده‌ایم و در خصوص سازه مسجد جامع قزوین که محور اصلی سمینار است، اقدامات مختلفی از سوی تیم‌های مختلف در سال‌های گذشته صورت پذیرفته است؛ به عنوان نمونه ایجاد حلقه بتنی در قسمت گنبدخانه و نیز خرپای فلزی برای تقویت این ناحیه صورت گرفته و از داربست‌های فلزی در درون سازه به منظور مشاهده، علامت‌گذاری و آسیب‌شناسی استفاده شده است.

وی با اشاره به اینکه دو فاز مطالعاتی در رابطه با مسجد جامع قزوین انجام شده، بیان کرد: در این مطالعات، دخالت‌های قبلی به طور جامع بررسی شده و دستورالعمل‌های خاصی در این بخش ارائه گردیده و همچنین سناریوهایی که منجر به ایجاد ترک‌های سازه‌ای شده نیز مورد ارزیابی قرار گرفته است.

عضو تیم اجرایی سمینار روش‌های استحکام بخشی بناهای تاریخی افزود: فرونشست و فرسایش نیز در این تحقیق مورد توجه قرار گرفته تا مشخص کنیم کدام عامل بیشترین تاثیر را بر تخریب سازه داشته است؛ در فاز اول مطالعات به این نتیجه رسیدیم که فرونشست می‌تواند عامل اصلی مشکلات مسجد جامع باشد و در فاز دوم، تحقیقات مربوط به محل ساخت به شکل وسیع‌تری تکرار شد و اقدامات ژئوتکنیکی مربوط به مرحله گذشته نیز دوباره مورد مطالعه قرار گرفت.

وی ادامه داد: با انجام پژوهش‌های جدید در صددیم تا نقطه آغاز نشست‌ها را شناسایی کنیم و با استفاده از روش‌هایی نظیر تزریق یا اصلاح خصوصیات مکانیکی خاک که کم‌ترین تاثیر را بر بنا داشته باشد، این مشکل را حل نماییم. در صورتیکه نتایج پایش سازه که هم‌اکنون در حال انجام است، پس از مداخلات، کاهش سرعت رشد ترک‌ها را نشان دهد، می‌توانیم به ترمیم ترک‌ها و دیگر مسائل از طریق راهکارهایی مانند تزریق ملات‌های ترمیمی بپردازیم.

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد قزوین در جواب به این پرسش که آیا می‌توان داربست‌های داخل گنبدخانه مسجد جامع عتیق را برداشت، توضیح داد: از منظر سازه‌ای، المان‌های داربست معمولاً برای سازه‌های موقت مورد استفاده قرار می‌گیرند و به کارگیری آن‌ها به عنوان مهار منطقی به نظر نمی‌رسد.

شکوه‌فر در پایان تأکید کرد: ظرفیت داربست‌های موجود در گنبدخانه به طور کامل از لحاظ کیفی و کمی (مدل عددی) مورد بررسی قرار گرفته و نتایج حاصل نشان می‌دهند که این مجموعه داربست‌ها در تحلیل سازه ای از خود ناپایداری نشان می‌دهند و همچنین توان باربری عناصر قائم داربست‌ها به طور مشخص حاکی از آن است که بسیاری از این المان‌ها تحت بارگذاری جانبی بسیار محدود دچار مشکل خواهند شد.