موضوع اساسی این است که بهره‌برداری از منابع آبی باید به شکل صحیحی انجام شود؛ منابع فعلی برای جمعیت کنونی کافی است / ۸۵ درصد آب در حوزه کشاورزی مصرف می‌شود و حدود ۵۰ درصد آن هدر می‌رود / انتقال آب از کارون و مناطق دیگر که برای مصارف شرب و صنعتی ضروری است، قابل توجیه است، اما برای کشاورزی منطقی به نظر نمی‌رسد

خبرهای مربوط به خشک شدن سدها و کمبود بارش موجب بروز نگرانی‌های قابل توجهی در کلانشهرهایی همچون مشهد و تهران شده است. سوء مدیریت منابع آبی در سال‌های اخیر و عدم بهره‌وری مناسب در کشاورزی به همراه عدم مدرنیته کردن سیستم‌های آبیاری، چالش‌های جدی در این زمینه ایجاد کرده است.

عبدالرحیم هوشمند، از اعضای هیئت علمی دانشکده مهندسی آب و محیط زیست اهواز، در گفتگو با «انتخاب» در مورد خشک شدن برخی سدها در نزدیکی کلانشهرها اظهار داشت: مسأله کم‌آبی و قرار داشتن ایران در منطقه‌ای خشک، از موضوعات جدیدی نیست. تغییرات اقلیمی، افزایش جمعیت و استفاده نادرست از منابع موجود، به کاهش بهره‌وری منجر شده است. این امر باعث می‌شود که در فصول مختلف سال، از جمله زمستان، با مشکل کم آبی در بسیاری از مناطق، حتی در مناطق پرباران مواجه شویم. به عنوان مثال، در استان اردبیل بارش‌ها بسیار کم است و نگرانی‌های زیادی را برای بعد از عید به‌وجود آورده است؛ بنابراین، اصل موضوع این است که باید منابع آبی موجود به طور صحیح مدیریت شوند. منابع فعلی ما برای جمعیت اکنون کافی است.

وی در ادامه به مساله آلودگی منابع آب و هدررفت آن پرداخت و گفت: اطلاعات دقیقی از آمار آب‌های آلوده ندارم، اما تقریباً ۸۵ درصد از مصرف آب ما در کشاورزی صرف می‌شود و حدود ۵۰ درصد از آن به طور غیرضروری به هدر می‌رود. میزان آب اتلاف شده در بخش کشاورزی به شدت بالاست. در مقایسه با کشاورزی، مصرف آب در صنعت و شرب به مراتب کمتر است، اما بازیافت آب نیاز به هزینه دارد. در شرایط کنونی کمبود آب در کشور، لازم است که آلودگی‌ها در محل منبع اصلاح شوند. به عنوان مثال، پیش از ورود آب به تالاب انزلی باید تصفیه مناسب انجام گیرد؛ بنابراین، برای بهبود کیفیت آب‌های مطلوب، باید اصلاحات لازم صورت گیرد و در غیر این صورت، کیفیت آب‌ها کاهش خواهد یافت.

هوشمند در مورد انتقال آب به مناطق مرکزی کشور گفت: در مورد استان خوزستان و اصفهان، تصمیم‌گیری‌های سیاست‌گذاران کشور درباره نقشه توسعه ضروری است. برداشت ما این است که مقدار آب موجود در اصفهان برای تأمین نیازهای صنعتی و شرب کافی است، اما به واسطه توسعه کشاورزی، تقاضای آبی افزایش یافته است. یکی از بحث‌های عمومی در محافل، این است که آب به صورت رایگان به جلگه خوزستان منتقل می‌شود؛ در حالی که این استان دارای زمین‌های وسیع و مستعد برای کشاورزی است. اما سوال اینجاست که چرا دولت با صرف هزینه آب را به مناطق کشاورزی منتقل می‌کند و در نهایت هم به نتایج قابل قبولی نمی‌رسد؟ اگر قرار است توسعه‌ای محقق شود، باید ساز و کار توسعه با حداقل مصرف آب تعیین شود. نیازی به گسترش کشاورزی در مناطق کم‌آب نیست. در نتیجه، انتقال آب از کارون و سایر منابع که نیاز به تأمین آب شرب و صنعتی دارند، منطقی است، اما برای مقاصد کشاورزی توجیح ندارد.

“`