دانشمندان به تازگی اعلام کرده‌اند که ویروس‌های زامبی که در قطب شمال بی‌حرکت مانده‌اند، ممکن است بستر ظهور یک همه‌گیری وحشتناک جدید را فراهم آورند.
به گزارش گاردین، خطر شیوع بیماری از میکروب‌هایی که هزاران سال در یخبندان دائمی اسیر شده‌اند، به دلیل افزایش فعالیت‌های کشتیرانی در سیبری به طور قابل توجهی بالا رفته است.
گروهی از پژوهشگران به شدت هشدار می‌دهند که بشریت ممکن است با یک تهدید عجیب و غریب در شیوع بیماری جدید مواجه شود. آنها بر این باورند که ویروس‌های باستانی که در یخ‌های قطب شمال منجمد شده‌اند، ممکن است در آینده‌ای نزدیک به سبب تغییرات اقلیمی فعالیت خود را آغاز کرده و منجر به شیوع یک بیماری حاد گردند.
در نتیجه، این دانشمندان به دنبال راه‌اندازی یک شبکه نظارتی در قطب شمال هستند تا موارد اولیه بیماری ناشی از میکروارگانیسم‌های قدیمی را شناسایی کنند. همچنین، آنها تدابیری برای قرنطینه و درمان تخصصی افرادی که ممکن است آلوده شوند، در نظر گرفته‌اند تا مانع از شیوع بیشتر بیماری شوند.
ژان میشل کلاوری، محقق ژنتیک از دانشگاه اکس مارسی، توضیح می‌دهد: «اکنون، توجه محققان بیشتر به تهدیدات همه‌گیری است که از مناطق جنوبی ظهور می‌کنند و سپس به شمال گسترش می‌یابند. در عوض، ما توجه کمی به شیوع‌های ممکن در شمال داریم که می‌تواند به سمت جنوب گسترش پیدا کند. ویروس‌هایی در آن مناطق وجود دارند که قابلیت آلوده‌سازی انسان‌ها را دارند و می‌توانند شیوع بیماری جدیدی را آغاز کنند.»
این نگرانی‌ها همچنین از سوی ماریون کوپمنز، ویروس شناس مرکز پزشکی اراسموس در روتردام مطرح شده است. او افزود: «ما اطلاع دقیقی از نوع ویروس‌هایی که در یخ‌های دائمی وجود دارند نداریم، اما به اعتقاد من این خطر واقعی وجود دارد که یکی از آنها ممکن است باعث شیوع بیماری شود، مانند یک نوع باستانی از ویروس فلج اطفال. ما باید محتاط باشیم و این احتمال را جدی بگیریم.»
در سال 2014، کلاوری تیمی از دانشمندان را رهبری کرده که ویروس‌های زنده‌ای را در سیبری جدا کردند و ثابت کردند که این ویروس‌ها همچنان می‌توانند ارگانیسم‌های تک‌سلولی را آلوده کنند، حتی پس از گذشت هزاران سال در یخ‌های دائمی. مطالعاتی که سال گذشته منتشر شد، نشان داد که انواع مختلفی از ویروس‌ها از هفت موقعیت مختلف در سیبری وجود دارند و این گونه‌ها قادر به آلوده کردن سلول‌های کشت‌شده هستند. یک نمونه ویروس نیز مربوط به حدود 48هزار و 500 سال پیش بود.
کلاوری اظهار داشت: «ویروس‌هایی که ما جدا کردیم فقط می‌توانستند آمیب‌ها را آلوده کنند و به انسان‌ها خطری نداشتند. اما این به معنای این نیست که ویروس‌های دیگر که در حال حاضر در یخ‌های دائمی وجود دارند، نتوانند موجب ایجاد بیماری در انسان‌ها شوند. ما همچنین نشانه‌هایی از ژن‌های ویروس‌های آبله و هرپس‌ویروس‌ها را شناسایی کردیم که پاتوژن‌های شناخته‌شده‌ای برای انسان هستند.»
یکی از نکات قابل توجه درباره انجماد دائمی قطب شمال این است که شرایط سرد، تاریک و کم‌اکسیژن آن به حفظ مواد بیولوژیکی کمک می‌کند. به عنوان مثال، اگر ماست را در انجماد دائمی نگه‌داریم، ممکن است 50 هزار سال بعد همچنان خوراکی باقی بماند.
اما اکنون تغییرات در انجماد دائمی در حال وقوع است. لایه‌های سطحی ذخایر اصلی سیاره (در کانادا، سیبری و آلاسکا) در حال ذوب شدن هستند، چرا که تغییرات آب و هوایی به طور نامتناسبی بر روی قطب شمال تأثیرگذارند. به گفته کارشناسان آب و هوا، این منطقه به مراتب سریع‌تر از میانگین جهانی در حال گرم شدن است.
با این حال، کلاوری افزود که ذوب یخ‌ها به تنهایی سریع‌ترین خطر را ایجاد نمی‌کند، بلکه یک خطر دیگر ناشی از اثرات گرمایش جهانی وجود دارد: ناپدید شدن یخ‌های دریای قطب شمال. این امر به افزایش فعالیت‌های کشتیرانی و توسعه صنعتی در سیبری منجر خواهد شد. پروژه‌های معدنی عظیمی در حال برنامه‌ریزی هستند که عمق زیادی از یخ‌های دائمی را برای استخراج نفت و معادن مختل خواهند کرد.
«این عملیات می‌تواند له‌های زیادی از پاتوژن‌ها را که هنوز در آنجا زندگی می‌کنند آزاد کند. معدنچیان ممکن است این ویروس‌ها را استنشاق کنند و اثرات آن می‌تواند بسیار فاجعه‌بار باشد.»
کوپمنز خاطرنشان کرد: «اگر به تاریخچه شیوع بیماری‌های همه‌گیر نگاه کنیم، تغییر کاربری زمین یکی از عوامل کلیدی بوده است. ویروس نیپا توسط خفاش‌هایی که به دلیل تغییرات انسانی از زیستگاه‌هایشان رانده شده بودند، منتشر شد. به طور مشابه، شورش آبله میمون در ارتباط با گسترش شهرنشینی در آفریقا قرار دارد و آنچه در قطب شمال مشاهده می‌کنیم نیز یک تغییر کامل در کاربری زمین است که ممکن است خطرناک باشد.»
دانشمندان معتقدند که یخ‌های دائمی (در اعماق آن) ممکن است شامل ویروس‌هایی با قدمت یک میلیون سال باشند و به همین دلیل بسیار قدیمی‌تر از گونه‌های ویروسی امروزی هستند که تصور می‌شود حدود 300هزار سال پیش ظهور کرده‌اند.
کلاوری ادامه داد: «سیستم ایمنی ما ممکن است هرگز با برخی از این میکروب‌ها مواجه نشده باشد و این یک نگرانی بزرگ است. فرضیه‌ای وجود دارد که ممکن است یک ویروس ناشناخته، نئاندرتالی را آلوده کند و این احتمال به سمت ما برمی‌گردد؛ اگرچه بعید است، اما این یک احتمال واقعی شده است.»
دانشمندان در حال حاضر اعلام کرده‌اند که باید برای مواجهه با این تهدید جدی آماده شویم. این وضعیت به سادگی است.
ویروس ناشی از زامبی معمولاً منجر به افزایش تخریب و مرگ سلولی می‌شود، به طور مشابه با بیماری‌های گوشت‌خوار. این بیماری بر روی بافت‌های نازک و همبند زیر سطح پوست تأثیر می‌گذارد و باعث مرگ آن بافت‌ها می‌شود.
از سوی دیگر، بیماری‌های نوظهور نیز وجود دارند. برای مثال، در تابستان 2016، شیوع سیاه زخم در نتیجه موج گرما در سیبری فعال شد که منجر به بروز ده‌ها عفونت شد. هزاران گوزن شمالی و یک کودک بر اثر گسترش این عفونت جان خود را از دست دادند.
آژانس‌های بهداشت جهانی و دولت‌ها به مدت چندین سال است که به بیماری‌های عفونی ناشناخته توجه می‌کنند. این بیماری‌ها شامل آنهایی هستند که انسان نه در برابر آنها مصونیتی دارد و نه درمان دارویی. سازمان بهداشت جهانی در سال 2017 بیماری «ایکس» را به فهرست کوتاهی از پاتوژن‌های اولویت‌دار برای تحقیقات اضافه کرد. این سازمان همچنین برنامه‌ریزی می‌کند که یک نقشه راه برای جلوگیری یا کنترل اپیدمی ناشی از این عوامل بیماری‌زا توسعه دهد. تلاش‌ها به دنبال شیوع ویروس خطرناک کووید-19 افزایش یافته است.
اخیراً محققان روسی برخی حقایقی در مورد ویروس‌های زامبی کشف کرده‌اند که نشان می‌دهد احتمال انتشار پاتوژن‌ها و ویروس‌ها و ایجاد بیماری‌های مشترک بین انسان و دام وجود دارد. آنها پیش‌بینی می‌کنند که عوامل بیماری‌زا ممکن است تا سال 2030 به طرز خطرناکی گسترش یابند.
سیبری که لایه‌های دائمی منجمد به عمق یک کیلومتر را در خود جای داده، دارای هزاران گونه میکروب خفته در هر گرم خاک است. با گرم شدن قطب شمال و با وجود لایه‌های یخی که از 400هزار سال پیش دست‌نخورده مانده‌اند، نگرانی‌ها در خصوص ظهور بیماری‌های جدید شدت پیدا کرده است.
منبع: فارس