دکتر مینا کاویانی، شیر و محصولات لبنی کم‌چرب را به عنوان یکی از اجزای کلیدی هرم غذایی معرفی کرد که باید در رژیم غذایی روزانه افراد گنجانده شود.
به گزارش او، اقلامی همچون شیر، ماست، دوغ، پنیر و کشک در این دسته قرار دارند و منبعی غنی از پروتئین با کیفیت بالا به شمار می‌روند.
این پزشک همچنین بر اهمیت مصرف لبنیات برای تمامی افراد، به ویژه کودکان و نوجوانانی که در حال رشد هستند و همچنین زنان باردار، تاکید داشت و اظهار کرد: نوشیدن دو تا سه لیوان شیر می‌تواند بخش قابل توجهی از نیاز پروتئینی بزرگسالان را برآورده نماید.
دکتر کاویانی همچنین به وجود ویتامین‌هایی نظیر B۲ (ریبوفلاوین) در گروه شیر و فرآورده‌های لبنی اشاره کرد که در واکنش‌های متعدد بدن تأثیرگذار بوده و از خشکی پوست اطراف دهان جلوگیری می‌نمایند. همچنین این محصولات لبنی حاوی ویتامین B۱۲ هستند که در عملکرد سیستم عصبی و خون‌سازی مؤثرند.
وی به ویتامین A نیز به عنوان یکی دیگر از ویتامین‌های موجود در شیر و لبنیات اشاره کرد که در رشد و حفظ سلامت چشم‌ها، پوست، غشاهای مخاطی و همچنین تقویت عملکرد سیستم ایمنی بدن نقش دارد.
این پزشک ذکر کرد: اگر شیر با ویتامین D غنی شده باشد، در تأمین این ویتامین موثر است و می‌تواند به افزایش جذب کلسیم کمک کرده و به حفظ سلامت استخوان‌ها و دندان‌ها یاری رساند. این ویتامین همچنین در ابعاد مختلف سلامت، از جمله سلامت روان نیز دارای کاربردهای گوناگونی می‌باشد.
مسئول آموزش همگانی انستیتو همچنین از کلسیم به عنوان یکی دیگر از مواد مغذی موجود در شیر و فرآورده‌های لبنی نام برد و تاکید کرد: این ماده مغذی به همراه فسفر در تقویت و حفظ سلامت استخوان‌ها و دندان‌ها نقش حیاتی ایفا می‌کند.
به گفته وی، مصرف مداوم و روزانه شیر و لبنیات می‌تواند از بروز مشکلاتی نظیر نرمی استخوان، کندی رشد و پوسیدگی دندان‌ها، به خصوص در کودکان، و همچنین از بروز پوکی استخوان (استئوپروز) در بزرگسالان، به ویژه سالمندان، جلوگیری کند. به همین دلیل، به وضوح مشاهده می‌شود که “از کودکی تا پیری، لبنیات همواره دوست سلامتی ما” هستند.
وی تاکید کرد که مصرف روزانه دو تا سه لیوان شیر یا معادل آن می‌تواند نیاز کلسیم بدن افراد بزرگسال را به طور چشمگیری تأمین کند.
نسبت سرانه مصرف شیر و لبنیات در ایران
دکتر کاویانی با استناد به آمار موجود، سرانه مصرف شیر و لبنیات در ایران را تقریباً یک سوم میانگین جهانی اعلام کرد.
او بر لزوم مصرف روزانه دو تا سه واحد شیر یا معادل‌های آن لبنیات برای تمامی گروه‌ها تاکید کرده و متأسفانه خاطرنشان کرد که در کشور ما مصرف لبنیات و شیر کمتر از یک واحد است. به همین دلیل، مسئولان دولتی در تلاشند تا سرانه مصرف شیر و لبنیات ایرانیان را تا سال ۱۴۰۵ به میزان ۲۰ درصد افزایش دهند.
مسئول آموزش همگانی انستیتو با توجه به روند رو به افزایش جمعیت سالمند در ایران، مصرف شیر و لبنیات برای این گروه سنی را حائز اهمیت دانست و یادآور شد که کمبود کلسیم ممکن است منجر به بروز مشکلات استخوانی فراوانی در آینده نزدیک شود.
او همچنین بیان کرد: کودکان نیز در صورت عدم مصرف کافی شیر و لبنیات، در بزرگسالی با استخوان‌هایی ضعیف و دندان‌های آسیب‌دیده روبرو خواهند شد که در نتیجه نه تنها سلامت جامعه بلکه اقتصاد آن نیز به خطر خواهد افتاد.
این متخصص سپس با تأکید بر اهمیت مصرف لبنیات برای سلامت عمومی، توصیه‌های زیر را ارائه کرد:
بزرگسالان سالم باید روزانه دو تا سه واحد از گروه شیر و لبنیات استفاده کنند.
زنان باردار و شیرده باید دست کم روزانه ۳ واحد از این گروه غذایی را مصرف نمایند.
تا حد امکان از شیر پاستوریزه کم‌چرب استفاده کنید.
در صورت امکان پنیر‌های تهیه شده از شیر پاستوریزه را انتخاب کنید.
به دلیل محتوای قند بالا در بستنی، در مصرف آن احتیاط کنید.
از بستنی‌های ساده و کم‌چرب که با شیر پاستوریزه درست شده‌اند، استفاده نمایید.
قبل از مصرف کشک، حتماً مقداری آب به آن افزوده و آن را به مدت حداقل پنج تا ده دقیقه هم زده و بجوشانید.
برای جلوگیری از فشار خون بالا، تا حد امکان کشک‌های کم نمک را مصرف نمایید.
سعی کنید از شیر و لبنیات غنی‌شده با ویتامین D استفاده کنید.
اگر دچار “عدم تحمل لاکتوز ” هستید، به جای شیر معمولی، شیر بدون لاکتوز یا پنیر و ماست مصرف کنید.
هنگام خرید شیر و محصولات لبنی به شرایط نگهداری و تاریخ انقضا آنها دقت کنید.