مشاهده هلال، یکی از روش‌های معتبر شرعی برای مشخص کردن آغاز یک ماه قمری به شمار می‌رود. در صورتی که هلال در روز بیست و نهم ماه قمری به‌چشم آید، روز بعد به عنوان نخستین روز ماه جدید محسوب می‌شود. اما در صورت عدم مشاهده، روز بعد به عنوان سی‌ام ماه قبل خواهد بود. اگر شامگاه سی‌ام ماه نیز هلال دیده نشود، به هر حال روز بعد به عنوان آغاز ماه نو در نظر گرفته می‌شود، زیرا ماه‌های قمری هرگز به ۳۱ روز نمی‌رسند.
نجوم‌دانان در طول تاریخ با بررسی ویژگی‌های ماه، سعی در پیش‌بینی رویت‌پذیری آن در شامگاه بیست و نهم هر ماه قمری کرده‌اند.
با اینکه بسیاری از واجبات و مستحباتی نظیر روزه، حج، شب قدر و مسائلی حقوقی از جمله افزایش دیه در ماه‌های حرام به رویت هلال بستگی دارد، اهمیت رویت هلال در ماه‌های رمضان و شوال به ویژه به خاطر آغاز و پایان ماه مبارک رمضان و حرمت روزه‌داری و جشن فطر، برای مسلمانان دوچندان شده است.
کاظم کوکرم در مصاحبه‌ای با ایرنا، درخصوص رویت‌پذیری هلال ماه مبارک رمضان ۱۴۴۵ هجری قمری اظهار داشت: وضعیت رویت هلال در سال جاری بسیار مناسب و تقریبا روشنی پیش‌بینی می‌شود؛ به این ترتیب که شامگاه بیست و نهم شعبان که برابر با ۲۰ اسفند ۱۴۰۲ است، هلال ماه در هنگام غروب خورشید فاصله‌ای نزدیک به خورشید دارد و با آنکه هلال پس از غروب خورشید طلوع می‌کند، امکان رویت آن وجود نخواهد داشت. در تهران اختلاف زمان غروب ماه و خورشید فقط حدود ۹ دقیقه است و به قدری اندک است که در شامگاه بیست و نهم شعبان نمی‌توان به هیچ وجه این هلال را از ایران مشاهده کرد.
کوکرم اضافه کرد: معمولاً در تقویم هجری قمری، در شامگاه بیست و نهم هر ماه برای رویت هلال اقدام می‌شود و اگر هلال را مشاهده کنیم، فردا ابتدا از ماه قمری جدید خواهد بود و در صورت عدم رؤیت، فردا سی‌ام ماه حاضر بوده و پس از فردا نخستین روز ماه جدید خواهد بود.
این کارشناس در زمینه رویت هلال توضیح داد: با توجه به ویژگی‌های نجومی هلال در روز ۲۹ شعبان ۱۴۴۵، می‌توان با اطمینان نزدیک به یقین نتیجه گرفت که رویت این هلال ممکن نخواهد بود. این یقین از مقایسه ویژگی‌های هلال ماه امسال با هلال ماه‌های مشابه طی ۱۰۰ سال گذشته حاصل شده و پیش‌بینی دقیقی به‌شمار می‌آید. با این حال، برای حاکمیت از منظر فقهی باید اقدام به رویت هلال کرد و به‌طور عملی از عدم رویت آن اطمینان حاصل کرد. اما وضعیت نجومی به‌وضوح نشان می‌دهد که ماه شعبان امسال ۳۰ روز است و به احتمال زیاد روز ۲۲ اسفند، به‌عنوان نخستین روز ماه رمضان ۱۴۴۵ در ایران اعلام خواهد شد.
تفاوت شرایط استخراج تقویم در ایران و عربستان
کوکرم همچنین در مورد آغاز ماه مبارک رمضان در سایر کشورهای اسلامی، به‌ویژه عربستان و کشورهای اطراف خلیج فارس، توضیحاتی ارائه داد و گفت: روش‌های استخراج تقویم در کشورهایی نظیر عربستان با ایران متفاوت است. از آنجایی که شامگاه ۲۹ شعبان هلال ماه بعد از غروب خورشید قرار می‌گیرد، حتی اگر زمان غروب آن نزدیک به زمان غروب خورشید باشد و با تلسکوپ نیز قابل رویت نباشد، بر اساس رویه تعیین تقویم هجری قمری در عربستان، شعبان ۲۹ روزه تلقی شده و احتمالاً دوشنبه ۲۱ اسفند ۱۴۰۲ روز اول ماه رمضان در عربستان اعلام خواهد شد.
این خبرنگار علمی همچنین ادامه داد: در ایران برای تعیین تقویم قمری، ملاک ما مشاهده هلال ماه با چشم غیرمسلح و با استفاده از ابزار نجومی معمول و تلسکوپ‌های در دسترس عموم است، در حالی که در عربستان شیوه تعیین تقویم متفاوت است و اگر هلال ماه بعد از غروب خورشید بالای آن قرار گیرد، مبنای آن قرار می‌گیرد و روز بعد را به عنوان روز اول ماه قمری اعلام می‌کنند، حتى اگر عملاً با تلسکوپ قابلیت رؤیت نداشته باشد؛ این وضعیتی است که در گذشته نیز بارها رخ داده است.
عید فطر در ایران و عربستان
کوکرم در پایان تصریح کرد: بنابراین، به احتمال بالا انتظار داریم که عربستان امسال یک روز زودتر از ما ماه رمضان را آغاز کند. سایر کشورهای اسلامی، از جمله پاکستان، بنگلادش، مالزی و اندونزی، عموماً از تقویم عربستان پیروی می‌کنند و احتمالاً دوشنبه ۲۱ اسفند را به عنوان نخستین روز ماه مبارک رمضان اعلام خواهند کرد.
او تأکید کرد: به این ترتیب، پیش‌بینی می‌شود که ما در ایران ماه رمضان را یک روز دیرتر از عربستان شروع کنیم، ولی اختتام ماه مبارک رمضان در هر دو کشور احتمالاً در یک روز خواهد بود و عید فطر هم در ایران و عربستان در تاریخ ۲۲ فروردین اعلام خواهد شد. این بدان معناست که امسال به احتمال بالا ماه مبارک رمضان در ایران ۲۹ روزه و در عربستان ۳۰ روزه خواهد بود.