تأمین مالی بیش از ۹۰ درصد از نیازهای بنگاه‌ها توسط بانک‌ها

کتایون ولی زاده در مصاحبه‌ای با ایسنا، تصریح کرد: در سطح جهانی و نیز در ایران، بیش از نیمی از واحدهای تولیدی کوچک و متوسط با محدودیت‌های مالی در هر دو بخش ایجاد و تأمین سرمایه در گردش مواجه هستند. همچنین، در کشور ما بیش از ۹۰ درصد از نیازهای مالی بنگاه‌ها توسط بانک‌ها و مؤسسات مالی تأمین می‌شود که با توجه به محدودیت‌های موجود در این نوع منابع، به ویژه در سال‌های اخیر، نیاز به روش‌های نوین مانند “تأمین مالی جمعی” احساس می‌شود. بنابراین، صندوق به عنوان یک نهاد حامی صنایع کوچک، تصمیم به ورود به این حوزه به عنوان ضامن تولیدات صنایع کوچک گرفت.

او ادامه داد: براساس گزارش‌های به‌دست‌آمده از “اتحادیه صندوق‌های ضمانت بنگاه‌های کوچک و متوسط دنیا” (AECM)، تنها یک صندوق ضمانت در بلژیک این نوع ضمانت‌نامه را صادر می‌کند و صندوق ما در این زمینه به عنوان یکی از پیشگامان دولتی، به‌ویژه در منطقه خاورمیانه محسوب می‌شود.

مدیر پروژه روش‌های نوین تأمین مالی صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک در توضیح مفهوم و اصول “تأمین مالی جمعی” بیان کرد: “تأمین مالی جمعی” (Crowdfunding) که در برخی منابع به عنوان “سرمایه‌گذاری جمعی” شناخته می‌شود، به فرآیند تأمین وجوه نقدی مطلو‌ب برای آغاز یا ادامه یک فعالیت یا پروژه توسط کسب‌وکارها یا مؤسسات اطلاق می‌شود. در این روش که شامل انواع مختلفی است، سرمایه مورد نیاز از جمع بزرگی از سرمایه‌گذاران گردآوری می‌شود و در عوض، منافع نقدی، سهام یا پاداش‌های دیگر به آن‌ها تقدیم می‌گردد.

به گفته وی، علاوه بر کسب‌وکارهای کوچک و متوسط (SME)، استارتاپ‌ها، طرح‌های دانش‌بنیان، پروژه‌های حوزه زیست‌فناوری، نانو، فناوری‌های مالی، اینترنت اشیاء، سخت‌افزار، بازی و سرگرمی، محتوا، آموزش، خدمات تجاری، خدمات شهری، گردشگری، محیط زیست، پزشکی و بهداشت نیز این امکان را دارند که از طریق پلتفرم‌های “تأمین مالی جمعی” جذب سرمایه داشته باشند. این روش به عنوان یک گزینه بسیار مناسب برای کاهش وابستگی به تسهیلات بانکی به شمار می‌رود.

او افزود: روش‌های متنوعی برای “تأمین مالی جمعی” وجود دارد، اما در ایران، رایج‌ترین نوع آن “تأمین مالی جمعی بر مبنای بدهی” است، به این صورت که سرمایه‌گذاران به‌عنوان وام‌دهنده، مبلغی را به سرمایه‌پذیر اعطا می‌کنند و در عوض، سودی دریافت می‌نمایند. در پایان دوره قرارداد، کارآفرین کل مبلغ را به سرمایه‌گذاران برگشت می‌دهد. با اینکه معمولاً نرخ سود این نوع تأمین مالی بالاتر از نرخ سود بانک‌هاست، اما سرعت عمل و ویژگی‌های خاص این روش، آن را برای برخی از سرمایه‌پذیران جذاب کرده است.

ولی زاده ادامه داد: از منظر سرمایه‌گذاران، ریسک این نوع سرمایه‌گذاری معمولاً کمی بیشتر از سپرده‌گذاری در بانک‌ها و صندوق‌های درآمد ثابت است، اما به واسطه نرخ بالای سود (بین ۳۰ تا ۴۰ درصد) این نوع سرمایه‌گذاری برای سرمایه‌گذاران جذابیت دارد؛ به‌ویژه وقتی که ضمانت‌نامه‌ای از یک صندوق همچون صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک یا یک بانک، بازگشت اصل سرمایه را تضمین کند.

او اظهار داشت: صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک از سال گذشته، به دلیل سیاست‌های انقباضی بانک‌ها در ارائه تسهیلات و ماموریت خود برای کمک به صنایع کوچک در تأمین مالی طرح‌ها، اقدام به تحلیل‌های تخصصی و مذاکره با فعالان بازار سرمایه، به ویژه “سکوهای تأمین مالی جمعی” و همچنین فرابورس کرده است. در پی این کار بررسی جوانب مختلف این نوع تأمین مالی و خطرات آن صورت گرفت و در نهایت یک ضمانت‌نامه جدید تحت عنوان “ضمانت‌نامه تأمین مالی جمعی” طراحی شد که شباهت زیادی به ضمانت‌نامه‌های اعتباری سنتی صندوق دارد. با کمک این نوع ضمانت‌نامه، صنایع کوچک می‌توانند برای تأمین مالی سرمایه در گردش خود از سکوهای تأمین مالی جمعی استفاده کنند.

وی افزود: هدایت سرمایه‌های خرد و غیرمولد به سمت تولید و برآورده کردن نیاز صنایع کوچک به تأمین مالی؛ بهره‌مندی سرمایه‌گذار از نرخ سود بالای ۳۰ درصد و اطمینان از بازگشت اصل سرمایه خود در پایان قرارداد با پشتوانه ضمانت‌نامه صندوق؛ دسترسی سریع واحدهای تولیدی به منابع مالی مورد نیاز و دوری از الزامات سختگیرانه بانک‌ها به ویژه در شرایطی که ظرفیت اعتباری بنگاه به‌طور کامل استفاده شده است؛ بازاریابی و برندینگ واحد تولیدی به واسطه شناساندن طرح‌های تولیدی از طریق سکو و حمایت صندوق؛ بهره‌گیری از خردجمعی جهت ارزیابی طرح‌ها و ارتقای شفافیت در عملکرد؛ گسترش بازار تأمین مالی کشور با توجه به نیازهای صنایع تولیدی به‌دلیل سیاست‌های انقباضی بانک‌ها و تورم موجود، از جمله مزایای تأمین مالی جمعی بر اساس ضمانت‌نامه صندوق معرفی شده است.

به گفته این مقام مسئول، طراحی این نوع ضمانت‌نامه در قالب تیم پروژه “روش‌های تأمین مالی جدید” در صندوق با همکاری مدیریت ارشد و همکاران از واحدهای مختلف در مدت بیش از شش ماه انجام شد و اولین “ضمانت‌نامه تأمین مالی جمعی” به منظور تأمین مالی سرمایه در گردش یک واحد تولیدی صادر گردید که به زودی این طرح به سکو معرفی خواهد شد. همچنین دومین طرح نیز مورد بررسی قرار گرفته و صدور ضمانت‌نامه آن در حال انجام است. صندوق آماده است تا واحدهای تولیدی با توانایی را به سکوهای تأمین مالی جمعی معرفی کند و به این ترتیب، ضمن کمک به صنایع برای تأمین مالی، با ارائه ضمانت‌نامه، اطمینان خاطر سرمایه‌گذاران از بازگشت سرمایه را نیز فراهم آورد.