بهداشت زنان وابسته به رژیم غذایی مناسب

دکتر مینا کاویانی در سخنان خود تصریح کرد: یکی از پارامترهای کلیدی که می‌تواند سلامت زنان را در انواع مراحل زندگی تحت تأثیر قرار دهد، تغذیه مناسب است. به عنوان نمونه، در دوره بلوغ و سنین نوجوانی، دختران با پدیده عادت ماهیانه و خروج خون از بدن مواجه می‌شوند که این مسأله بر ضرورت تأمین آهن از منابع غذایی مانند انواع گوشت قرمز تأکید دارد. بنابراین، لازم است که در مواقع نیاز، مصرف مکمل‌های آهن تحت نظارت پزشک انجام گردد.

این متخصص تغذیه اشاره کرد که برای رشد صحیح، خصوصاً در رشد قدی، تأمین مقدار مناسبی از مواد مغذی از جمله پروتئین با کیفیت بالا، کربوهیدرات‌های حاوی سبوس، چربی‌های حاوی اسیدهای چرب ضروری، و مواد معدنی معینی نظیر کلسیم، روی و آهن و همچنین انواع ویتامین‌های محلول در چربی (A, D, E, K) و محلول در آب (ویتامین‌های گروه B و ویتامین C) ضروری است. این مواد غذایی می‌تواند از طریق یک برنامه غذایی سالم به راحتی تأمین گردد.

وی تصریح کرد: در دوران بلوغ و به خاطر تغییرات هورمونی، دختران نوجوان معمولاً دچار جوش‌های پوستی می‌گردند و این موضوع ممکن است نگرانی‌هایی را در زمینه زیبایی به همراه داشته باشد. اما باید تأکید کرد که میوه‌ها و سبزیجات تازه نه تنها ویتامین‌ها و مواد مغذی را تأمین می‌کنند، بلکه به حفظ آب و شادابی پوست نیز کمک می‌کنند. به علاوه، این مواد با دارا بودن فیبر غذایی، از چاقی و اضافه‌وزن نیز جلوگیری می‌کنند.

دکتر کاویانی همچنین به دوران بارداری اشاره کرده و خاطرنشان کرد: این دوره به عنوان یک برهه فیزیکی دشوار برای زنان محسوب می‌شود که نیازهای تغذیه‌ای آنان باید به گونه‌ای تأمین شود که هم سلامت مادر حفظ گردد و هم نیازهای جنین تامین شود. این امر به این معنا نیست که از ابتدا باید میزان غذای مصرفی مادر دو برابر شود.

کاهش مصرف قندهای ساده و غذاهای حاوی آن، پرهیز از نمک اضافه و مواد غذایی حاوی نمک و تنقلات، مصرف منابع فیبر غذایی از جمله غلات سبوس‌دار، میوه‌ها و سبزیجات که به رفع مشکلاتی مثل یبوست کمک می‌کنند، نوشیدن مقدار کافی آب و مایعات سالم همچون آبمیوه‌های طبیعی نیز از جمله نکات مهمی است که کارشناس مسئول آموزش همگانی انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی بر روی آنها تأکید کرد.

این کارشناس تغذیه گفت: یکی از ویتامین‌های حیاتی گروه B که در ساخت و تکمیل لوله عصبی جنین نقش مؤثری دارد، اسید فولیک است. همچنین، می‌توان به سبزی‌های برگ‌سبز و کلم بروکلی به عنوان منابع اصلی اسید فولیک اشاره کرد که باید در رژیم غذایی مادر قرار گیرد.

به گفته این متخصص، ید نیز به عنوان یکی از مواد معدنی ضروری برای توسعه مغز جنین شناخته می‌شود. او افزود: زنان باردار باید از ماهی و غذاهای دریایی به منظور تأمین ید کافی در رژیم غذایی خود بهره‌مند شوند و از مصرف بیش از حد نمک پرهیز کرده و تنها از نمک تصفیه‌شده یددار استفاده کنند.

وی در ادامه تصریح کرد: زنان پیش از وارد شدن به دوره بارداری بهتر است به وزن سالم برسند تا از بروز مشکلاتی مثل دیابت بارداری جلوگیری شود.

دکتر کاویانی در توضیحات خود درباره دوره شیردهی افزود: ترکیب شیر هر مادری با توجه به نیازهای تغذیه‌ای نوزاد او تطابق دارد. برای مثال، شیر مادری که نوزادش نارس به دنیا آمده، به لحاظ پروتئینی غنی‌تر است چرا که باید کمبود رشد او را جبران کند.

او ادامه داد: شیر مادر دارای مواد ایمنی‌زا است که نقش حیاتی در تقویت سیستم ایمنی نوزاد دارد و به ویژه در روزهای اولیه زندگی بسیار اهمیت دارد. از این‌رو، برقراری تماس بین مادر و نوزاد در همان ساعت اول پس از تولد و فراهم آوردن آغوز برای نوزاد از نکات حیاتی است. به علاوه، شیر مادر به تنظیم فلور میکروبی در دستگاه گوارش نوزاد کمک می‌کند.

دکتر کاویانی بیان کرد: در شش ماه اول زندگی، تغذیه نوزاد به طور کامل با شیر مادر انجام می‌شود و تغذیه مادر تاثیر فراوانی بر ترکیب شیر او دارد؛ بنابراین، برنامه غذایی مادر باید به گونه‌ای تنظیم شود که نیازهای خودش را تأمین کرده و در عین حال انرژی و مواد مغذی لازم برای تولید شیر را نیز فراهم کند. در این بین، تأمین آب و مایعات کافی توسط مادر نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

وی ادامه داد: به دلیل اینکه تولید شیر مستلزم صرف انرژی در بدن مادر است، بخشی از چربی‌های ذخیره شده بدن او در دوران شیردهی به تولید شیر تبدیل می‌شود، که این امر به تناسب اندام مادر پس از زایمان کمک خواهد کرد.

دکتر کاویانی خاطرنشان کرد: پایان دوران باروری معمولاً در میانسالی زنان اتفاق می‌افتد، که این موضوع ناشی از تغییرات هورمون‌های جنسی مانند استروژن می‌باشد و باعث بروز تغییراتی در ترکیب بدنی آن‌ها می‌شود. یکی از این تغییرات، کاهش تراکم استخوان است که زمینه‌ساز ایجاد بیماری پوکی استخوان یا استئوپروز به شمار می‌آید. بنابراین، ضرورت توجه به دریافت منابع غذایی کلسیم (شیر و فرآورده‌های کم‌چرب آن و مغزدانه‌ها)، قرارگیری در مقابل نور خورشید، مصرف مواد غذایی که حاوی ویتامین D هستند و مکمل‌های مربوطه و همچنین انجام فعالیت بدنی توصیه می‌شود.

او ادامه داد: برخی مواد غذایی گیاهی نظیر سویا و فرآورده‌های آن دارای ترکیباتی مشابه هورمون‌های جنسی زنانه هستند که به آنها فیتواستروژن گفته می‌شود. به نظر می‌رسد که مصرف این مواد غذایی در حد معقول قادر است تا برخی نشانه‌های یائسگی را کاهش دهد، هرچند که اثرات آن به طور کامل تأیید نشده است.

کارشناس مسئول آموزش همگانی انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی کشور خاطرنشان کرد: یکی از عوارض کاهش استروژن، افزایش چربی‌های مضر خون یا LDL-c و کاهش چربی‌های مفید خون یا HDL-c است که می‌تواند بروز بیماری‌های قلبی و عروقی و سرطان را در زنان افزایش دهد. به همین دلیل، برای حفظ سلامت و کاهش خطر بروز این بیماری‌ها، توصیه می‌شود که زنان در رژیم غذایی روزانه خود از غلات کامل و سبوس‌دار، میوه و سبزیجات تازه، پروتئین‌های کم‌چرب یا بدون چربی، شیر و فرآورده‌های کم‌چرب و همچنین نوشیدنی‌های سویا استفاده کرده و همواره با فعالیت بدنی، وزن خود را در محدوده سالم حفظ کنند.