مدیرکل منابع طبیعی استان قم اظهار داشت: یکی از دلایل عمده ظهور پدیده گرد و غبار در قم، وجود بیابان‌هاست که به کانون‌های تولید ریزگردها تبدیل شده‌اند و در صورت عدم اقدام به موقع، این پدیده دامنه‌اش فراتر از قم رفته و حتی پایتخت را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.
بر اساس خبری که تسنیم منتشر کرد، محمد شعاعی در خصوص معضلی که در سال‌های اخیر به مشکل اساسی تبدیل شده است، عنوان کرد: مهم‌ترین چالشی که این روزها با آن مواجه هستیم، گسترش بیابان، فرسایش خاک و پدیده گرد و غبار است که زندگی روزمره مردم و شهروندان قم را مختل کرده است.
وی در ادامه بیان کرد: با توجه به آمارها، بیش از ۸۴ درصد از مدیریت عرصه‌های طبیعی استان در دست منابع طبیعی قرار دارد که عمدتاً در چهار محور حفظ، احیا، توسعه و بهره‌برداری تعریف شده و مسئله گرد و غبار به طور مستقیم مرتبط با معضل بیابان‌زایی است، به طوری که تقریباً ۲۰ درصد از مساحت، یعنی حدود ۲۰۰ هزار هکتار، به مناطق بیابانی اختصاص دارد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان قم با اشاره به مستعد بودن ۳۰۰ هزار هکتار از اراضی قم در تولید گرد و غبار، عنوان کرد: تقریباً ۱۰۵ هزار هکتار از این عرصه‌ها به عنوان کانون‌های تولید گرد و غبار شناسایی شده‌اند.
احتمال شکل‌گیری دریاچه نمک قم به عنوان کانون جدید گرد و غبار کشور
وی همچنین خاطرنشان کرد: در سال‌های اخیر، گرد و غبار و ریزگردها به یک چالش جدی برای قم تبدیل شده و چنانچه این مشکل به سرعت حل نشود، دامنه‌اش فراتر از استان رفته و حتی می‌تواند پایتخت را نیز دربر گیرد.
شعاعی، زمان آغاز تحقیقات بیابان‌زدایی در استان قم را به سال ۱۳۴۹ نسبت داد و افزود: با توجه به اعتبارات در نظر گرفته شده، اقدامات زیادی در این راستا انجام شده است، با این حال متأسفانه سرعت بیابانی شدن نسبت به سرعت اجرای عملیات‌ها بیشتر بوده است.
وی تصریح کرد: دلایل متعددی در بروز این وضعیت دخیل بوده که به عوامل طبیعی چون اقلیم و گرم شدن کره زمین و نیز اثرات ناشی از دخالت‌های انسانی مرتبط می‌شود. همچنین قطع حق‌آبه‌های زیست محیطی موجب آسیب‌های بیشتری شده است؛ به عنوان مثال، منطقه شرق قم که زمانی چراگاهی برای دام‌ها بود، اکنون به بیابان تبدیل شده است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان قم در خصوص احیای مناطق بیابانی، اعلام کرد: از سال ۱۳۴۹ تاکنون حدود ۱۵ هزار هکتار از اراضی بیابانی به موفقیت احیا شده است، که یکی از نمونه‌های بارز آن منطقه کوه نمک در مسیر قم-جعفریه است که به عنوان یکی از کانون‌های تولید ریزگردها شناخته شده و از سال ۷۰ در حال کنترل و تقویت است.
شعاعی ادامه داد: در استان چهار کانون اصلی تولید ریزگردها وجود دارد که شامل حسین‌آباد میش مست، مسیله، کوه نمک و قم است و برای مدیریت و کنترل آن‌ها نیازمند تدابیر فوری و خاص می‌باشیم.
مدیرکل محیط زیست استان قم، محمدحسین بازگیر نیز بیان داشت که اکوسیستم دریاچه نمک قم به شدت آسیب‌پذیر شده و ستاد ملی مدیریت گردوغبار کشور هشدار داده است که در صورت آسیب به این دریاچه، فلات مرکزی نیز تحت تأثیر قرار خواهد گرفت و کانون گرد و غبار در این منطقه فعال خواهد شد.
به گفته بازگیر، دریاچه نمک یکی از فرصت‌های باارزش استان قم محسوب می‌شود که در بین سه استان قم، اصفهان و سمنان قرار دارد و وسعت آن تقریباً ۲۰۰ هزار هکتار است و از دشت مسیله حمایت می‌کند و خوشبختانه هنوز در وضعیتی قرار نگرفته که تولید گرد و غبار کند.
وی با نگرانی نسبت به وضعیت اکوسیستم این منطقه گفت که به دلیل قطع مستمر حق‌آبه‌ها و خشکسالی‌های وسیع، اکوسیستم دریاچه به شدت آسیب‌پذیر گشته است و به تدریج با تهدید این فرصت ارزشمند روبرو هستیم. حق‌آبه‌هایی که باید به تالاب‌های مجاور دریاچه، نظیر تالاب مُرّه، تالاب حوض سلطان و تالاب بند علی خان در استان تهران برسد، تأمین نشده و رودخانه‌ها توان تأمین نیازها را ندارند، چرا که در بالادست سدهای متعددی احداث شده است و برداشت‌های بی‌رویه‌ای صورت می‌گیرد.
مدیرکل محیط زیست استان قم همچنین تأکید کرد که به منظور مدیریت و ساماندهی این وضعیت نیاز به اقداماتی فراتر از سطح استانی داریم که در سفر قبلی رئیس جمهور به استان قم، موضوع دریاچه نمک در یک کارگروه ملی مورد تصویب قرار گرفت و در طول بیش از یک سال اقدامات متعددی صورت گرفت. برای مدیریت این حوزه، برنامه جامعی تهیه و تبادل اطلاعات با دستگاه‌های مختلف از جمله وزارت کشور، وزارت نیرو، جهاد کشاورزی و وزارت صمت انجام شد و در این راستا طرحی تدوین شد که در ششمین جلسه ستاد ملی تالاب‌های کشور به تصویب رسید.
۲۳۳۲۱۷