دلایل ایجاد پرش و انقباض عضلانی

شما بدون آنکه به طور خاص درباره اعمال خود تامل کنید، به ماهیچه‌های خود فرمان می‌دهید. اما گهگاه این ماهیچه‌ها به نحوی عمل می‌کنند که دیگر نمی‌توانند آرامش خود را حفظ کنند، ممکن است دچار انقباض و نبض شوند.

طبق گزارش وی کلینیک، انقباضات و اسپاسم‌ها معمولاً در نواحی مانند ران‌ها، ساق پا، دست‌ها، بازوها، شکم، قفسه سینه و قوس‌های پا مشاهده می‌شوند. این حالت‌ها می‌تواند تمامی یک عضله یا قسمتی از آن یا حتی گروهی از ماهیچه‌ها را درگیر کند. پزشکان به طور دقیق نمی‌دانند که چه عواملی موجب این وضعیت می‌شوند، اما چند محرک رایج وجود دارد که می‌تواند منجر به ظهور این انقباضات شود.

پرش پلک

آیا متوجه می‌شوید که پلک شما به طور ناگهانی می‌پرد؟ این پدیده به نام میوکیمیا شناخته می‌شود. این انقباضات غیرارادی که ممکن است احساس ناراحتی یا ضعف به وجود آورند، معمولاً در پلک بالا یا پایین اتفاق می‌افتند. عواملی نظیر استرس، سیگار، وزش باد، نور شدید، مصرف زیاد کافئین و کمبود خواب می‌توانند به این حالت دامن بزنند. اگرچه این انقباضات ممکن است آزاردهنده باشند، اما معمولاً بی‌ضررند و به سرعت از بین می‌روند، اگرچه ممکن است در چند روز آینده دوباره برگردند.

پرش چشم ادامه‌دار

اگر انقباضات بیش از چند روز ادامه پیدا کند، ممکن است نشان‌دهنده مشکلاتی نظیر خشکی چشم یا گلوکوم باشد. همچنین ممکن است وجود مشکلی که بر عضلات صورت تأثیر می‌گذارد، باعث این حالت شود. در موارد نادر، پرش چشم می‌تواند نشانه‌ای از اختلالات مغزی یا عصبی مانند فلج بل، مولتیپل اسکلروزیس (ام اس) و سندرم تورت باشد. با این حال، این مشکلات معمولاً علائم دیگری نیز بروز می‌دهند.

کمبود الکترولیت

ماهیچه‌ها برای کارکرد صحیح خود نیازمند مواد معدنی نظیر پتاسیم و منیزیم هستند. اگر میزان مصرف این مواد کاهش یابد، بدن به شما هشدار می‌دهد که دچار گرفتگی و اسپاسم می‌شوید. ورزش شدید، تعریق زیاد یا مصرف برخی داروها می‌تواند سبب کاهش این مواد در بدن شود. علاوه بر این، اگر بعد از یک دوره اسهال یا استفراغ الکترولیت از دست دهید، ممکن است این نشانه‌ها بروز کنند.

عدم نوشیدن آب کافی

اگر مایعات به اندازه کافی مصرف نکنید، ماهیچه‌های شما به راحتی دچار انقباض و اسپاسم خواهند شد. این مشکل فقط به عدم دریافت مقدار کافی آب مربوط نمی‌شود، بلکه در زمان عرق‌ریزی شدید یا بیماری که منجر به از دست دادن مایعات بدن می‌شود، الکترولیت‌ها نیز از دست می‌روند که خود یکی از علل شایع انقباضات عضلانی به شمار می‌آید.

استرس

گاهی اوقات استرس نه تنها موجب سردرد یا بی‌خوابی می‌شود، بلکه می‌تواند تنش و درد در عضلات را نیز به همراه داشته باشد. امتحان کردن تکنیک‌های آرامش‌بخش مانند ماساژ یا مدیتیشن ممکن است به تسکین این حالت کمک کند.

کافئین بیش از حد

کافئین می‌تواند در صبح شما را سرحال کند و از کسالت بعدازظهر شما بکاهد. اما دوز بالای آن می‌تواند به بروز انقباضات عضلانی در نواحی مختلف بدن منجر شود. سایر محرک‌ها نیز نظیر آمفتامین‌ها می‌توانند همین اثر را داشته باشند.

کمبود خواب و خستگی

چنانچه احساس خستگی کنید و به استراحت نیاز داشته باشید، بدن به شما با پرش و اسپاسم این پیام را خواهد داد. همچنین این حالت ممکن است با درد در عضلات یا ضعف عمومی همراه باشد.

بدن شما از فرم خارج شده است

اگر پس از تمرینات یا پیاده‌روی دچار اسپاسم می‌شوید، ممکن است لازم باشد زمان بیشتری به تمرینات خود اختصاص دهید. زمانی که به اندازه کافی با ماهیچه‌ها کار نمی‌کنید، احتمالاً ممکن است دچار خستگی بیش از حد و گرفتگی شوید. توصیه می‌شود حداقل دو بار در هفته تمرینات قدرتی را به برنامه خود اضافه کنید.

دارو

اگر فشار خون بالا یا بیماری قلبی دارید، پزشک معمولاً شما را به استفاده از قرص‌های آب یا همان دیورتیک‌ها ملزم می‌کند که موجب افزایش ادرار شما می‌شود. این شرایط می‌تواند به کاهش پتاسیم بدن منتهی شده و اسپاسم‌های عضلانی را به دنبال داشته باشد. همچنین سایر داروها، از جمله بعضی داروهای ضدافسردگی، می‌توانند منجر به بروز پرش شوند. به علاوه، برخی داروهای صرع و داروهای روان‌پریشانی هم ممکن است به پرش پلک اشاره داشته باشند.

سندرم سروتونین

اگر چند ساعت بعد از مصرف داروی جدید یا تغییر دوز دارویی با انقباضات ماهیچه‌ای مواجه شدید، با پزشک خود تماس بگیرید. این عارضه ناشی از انباشته شدن مقدار زیادی از سروتونین در بدن به واسطه برخی داروها یا مکمل‌ها است. این وضعیت جدی بوده و معمولاً با تب بالا و سایر علائم همراه است و نیاز به مراقبت پزشکی دارد.

مشکلات کلیوی

کلیه‌ها معمولاً علائم هشداردهنده ابتدایی را نشان نمی‌دهند تا زمانی که بخش زیادی از توانایی‌های خود را از دست بدهند. در این مرحله، ممکن است با گرفتگی عضلات همراه با علائم دیگری مواجه شوید. اگر دیابت، فشار خون بالا یا سایر مشکلات کلیوی دارید، در صورت بروز اسپاسم با پزشک مشورت کنید.

بیماری لو گریگ (ALS)

انقباضات عضلانی در دست و پا می‌توانند یکی از علائم اولیه این بیماری باشند که به نام اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS) شناخته می‌شود. دلیل این انقباضات، از کار افتادگی اعصابی است که اطلاعات را از مغز و نخاع به ماهیچه‌ها منتقل می‌کنند. در این بیماری، قبل از قطع کامل این پیام‌ها، اعصاب پیام‌هایی به شکل نامنظم ارسال می‌کنند.

فشردگی عصب نخاعی (Pinched Spinal Nerve)

وقتی اعصاب نخاعی از نخاع خارج می‌شوند تا به نواحی خاصی از بدن بروند، برخی اوقات دیسک‌های بین استخوان‌ها جابه‌جا یا پاره می‌شوند و در این روند، عصب نخاعی را به فشردگی وا می‌دارند. در این حالت ممکن است تغییراتی در عضلاتی که این عصب‌ها کنترل می‌کنند احساس شود. پزشک می‌تواند این مشکل را از طریق معاینه فیزیکی یا با استفاده از ام آر آی یا سی‌تی‌اسکن تشخیص دهد.

نوروپاتی (Neuropathy)

زمانی که سلول‌های عصبی دچار آسیب می‌شوند، نحوه ارتباط آن‌ها با یکدیگر و مغز دستخوش تغییر قرار می‌گیرد. انقباضات و اسپاسم می‌توانند نشانه‌هایی از آسیب به اعصاب کنترل‌کننده عضلات باشند. بعضی افراد ممکن است با این مشکل متولد شوند، اما همچنین می‌تواند ناشی از آسیب، عفونت، بیماری، اعتیاد به الکل و برخی داروها باشد. دیابت یکی از دلایل اصلی بروز نوروپاتی است.

سندرم ایساک (Isaacs’ Syndrome)

این بیماری نادر که با نام نورومیوتونیا یا سندرم ایزاکس-مرتنس نیز شناخته می‌شود، زمانی رخ می‌دهد که حتی بدون دستور از مغز یا نخاع، اعصاب شما به ارسال سیگنال‌هایی ادامه می‌دهند که باعث حرکت عضلات می‌شود. این حالت منجر به انقباضات، گرفتگی و سفتی ماهیچه‌ها می‌شود. همچنین ممکن است حرکات لرزشی زیر پوست احساس شود. این علائم ممکن است حتی در زمان خواب یا بیهوشی عمومی نیز ادامه یابند.