در دهه پنجاه، یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های معلم را می‌توان در شخصیت پرویز فنی‌زاده در فیلم «رگبار» یافت. در پایان این دهه، فرامرز قریبیان نیز در فیلم «جنگ اطهر» به نقش معلم انقلابی پرداخت. به نظر می‌رسد که تنها در دهه شصت بود که تعداد معلم‌ها در فیلم‌های ایرانی به طرز قابل توجهی افزایش پیدا کرد؛ از خسرو شکیبایی در «رابطه» گرفته تا هما روستا در «پرنده کوچک خوشبختی»، علی نصیریان در «جاده‌های سرد»، و مجید مجیدی در «شنا در زمستان»، این نمونه‌ها نمایانگر توجه سینمای آن دوران به شخصیت‌های معلم هستند. اما از دهه هفتاد به بعد، شاهد کاهش تعداد فیلم‌هایی بودیم که معلم‌ها در آن‌ها نقش کلیدی داشتند. در ادامه، نگاهی خواهیم داشت به ۵ معلم ماندگار سینما ایران در طی پنج دهه.
دهه پنجاه؛ آقای حکمتی (پرویز فنی‌زاده در فیلم «رگبار»)
بهترین تصویر معلم در سینمای قبل از انقلاب که معمولاً به شغل معلمی توجه خاصی نداشت. در فیلم «رگبار»، آقای حکمتی معلمی است که به محله‌ای در جنوب شهر منتقل شده است. مدرسه هسته اصلی و کلیدی فیلم «رگبار» به شمار می‌آید و کارگردان به شیوه‌ای دقیق و جزئیاتی از جو آموزشی آغازی دهه پنجاه را به تصویر می‌کشد. چالش اصلی آقای حکمتی اداره یک کلاس شلوغ با بچه‌های شیطانی است که در نیمه اول فیلم بروز می‌کند. داستان با احساسات آقای حکمتی نسبت به عاطفه، خواهر یکی از شاگردانش، کمرنگ‌تر شده و در نهایت با ترک مدرسه و محله به سرانجام می‌رسد. اغلب به تمثیل‌ها و استعاره‌های بکار رفته در «رگبار» اشاره می‌شود، اما کمتر به تصویر واقعی معلمی پرداخته می‌شود که نمی‌خواهد به وضعیت موجود تن بدهد. آقای حکمتی یکی از ملموس‌ترین شخصیت‌هایی است که نویسنده و کارگردان «رگبار» در طول فعالیت هنری خود خلق کرده است.
دهه شصت؛ بیژن امکانیان در «دبیرستان»
علی ناصری، معلم زیست‌شناسی در فیلم «دبیرستان» (۱۳۶۶) با بازی بیژن امکانیان در دهه‌ای که شخصیت‌های معلم فراوان بر پرده سینما نقش آفرینی می‌کردند، به دلایل مختلف و به‌یادماندنی است؛ معلمی که خود در گذشته تجربه اعتیاد داشته و بر خلاف بسیاری از معلمان آن زمان، آرمان‌گرا بوده و تلاش می‌کند تا شاگردانش را از دام اعتیاد برهاند. این فیلم به عنوان یک ملودرام تلخ، یکی از موفق‌ترین آثار سینمای ایران در دهه شصت به شمار می‌آید و در سال ۶۶ نظر بسیاری از تماشاگران شهرستانی را به خود جلب کرد. شخصیت دوست‌داشتنی معلم و نوع تعامل او با دانش‌آموزان، همراه با چهره بیژن امکانیان، تصویری جذاب و تأثیرگذار از «دبیرستان» برای تماشاگران آن زمان به یادگار گذاشت.
رامین پرچمی در «ضیافت» (۱۳۷۴)
در فیلم «ضیافت»، رامین پرچمی تنها کسی است که از میان دوستان دوران دبیرستان خود، در محله‌اش باقی می‌ماند و در واقع نخستین نفری است که به کافه ماطاووس می‌آید تا به عهدی که سال‌ها پیش با دوستانش بسته، وفادار بماند. او در این فیلم معلمی است که سطح زندگی‌اش پایین‌تر از سایر دوستانش بوده، مجرد است و به علاقه‌اش به منیر خواهر عبد (پارسا پیروزفر) هیچ‌گاه اعتراف نمی‌کند. این فیلم فرصت چندانی برای معرفی تمام شخصیت‌های حاضر در کافه ماطاووس ندارد و بیشتر بر داستان علی یزدانی (فریبرز عرب‌نیا) و رامین (بهزاد خداویسی) متمرکز است، ولی شخصیت رامین پرچمی به عنوان معلمی شریف، بیشتر در خاطرها باقی می‌ماند؛ معلمی که نگهبان وفاداری است و از گذشته فراموش نکرده است.
رضا عطاران در «ورود آقایان ممنوع» ۱۳۸۹
تصویری شوخ‌طبعانه از معلم در یک فیلم کمدی که توانسته تمام رکوردها را بشکند و تماشاگران فراوانی جذب کند. رضا عطاران در «ورود آقایان ممنوع»، تصویری نوآورانه از معلم در سینمای ایران به نمایش می‌گذارد که پیش از این مشابه نداشته است. وی به عنوان مدیر یک مدرسه دخترانه خصوصی به شدت با ورود آقایان به مدرسه خود مخالف است، اما با مرخصی زایمان دبیر شیمی، مجبور می‌شود تا از میان گزینه‌های محدود، یک مرد را به عنوان دبیر جدید استخدام کند تا از آمادگی رقابت در المپیاد غافل نماند. ورود این معلم مرد، به همراه شیطنت‌های دختران دانش‌آموز و جدی بودن مدیر خانم که تا به حال خواستگاری نداشته، شرایط خنده‌داری را به وجود می‌آورد. دختران دانش‌آموز با همراهی پدر یکی از آن‌ها، برنامه‌ریزی می‌کنند تا این دو فرد مجرد میانسال را در مقابل هم قرار دهند. رضا عطاران در «ورود آقایان ممنوع» یکی از بامزه‌ترین شخصیت‌های معلم سینمای ایران را خلق کرده است.