در این سنین، والدین با احساسات گوناگونی مواجه می‌شوند. چالش اصلی برای کودکانی در سنین ۳ تا ۴ سال این است که توانایی کنترل عواطف شخصی خود را افزایش دهند و استقلال خود را تقویت کنند.
واقعاً، استقلال برای کودکان در این سن بسیار مهم بوده و برای آن‌ها اهمیت زیادی دارد. والدین فرزندان ۳ ساله باید به موارد مختلفی توجه داشته باشند. مثلاً در این سن، کودک مشتاق به همکاری و انجام مسئولیت‌هایی خواهد بود که فکر می‌کند می‌تواند از عهده آن‌ها برآید. با این حال، والدین نباید انتظار داشته باشند که فرزندشان به‌طور مداوم همکاری کند و باید واقع‌بین باشند.
علاوه بر این، کودکان پس از سه‌سالگی آغاز به درک روابط علت و معلولی می‌کنند. به عنوان مثال، آن‌ها کم‌کم متوجه می‌شوند که شیطنت‌های بی‌حد و حصر ممکن است به تنبیه یا از دست دادن برخی امتیازات منجر شود.
همچنین آن‌ها متوجه می‌شوند که رفتارهای مثبت با تشویق و تحسین از سوی والدین همراه خواهد بود. رفتارهای بد و واکنش‌های شدید و غیرمنتظره در این سن عادی و شایع است و ممکن است با غر زدن‌های مکرر نیز مواجه شوید. اما به‌طور کلی، کودک قادر می‌شود که بهتر با ناامیدی، ناراحتی و خشم خود کنار بیاید.
کودکان در عین حال با چالشی مهم برای کنترل خشم و اضطراب خود روبه‌رو خواهند شد. برخی مواقع، این موضوع می‌تواند بر توانایی‌های اجتماعی و مهارت‌های عاطفی آن‌ها تأثیرگذار باشد. بنابراین، از مرور نکات گفته‌شده، به‌وضوح می‌توان دریافت که تنبیه کودکان ۳ تا ۴ ساله، چه به شکل فیزیکی و چه کلامی، نتایج مثبتی به همراه نخواهد داشت.
راهبرد‌های تربیتی و تنبیهی پیشنهادی برای کودک
یکی از مهم‌ترین راستاهای مورد استفاده در ارتباط با کودکان ۳ تا ۴ سال، مشارکت دادن آن‌ها در کارهای خانگی یا تعریف مسئولیت‌های مشخص است. این وظایف باید متناسب با سن فرزندان بوده و در پیشرفت مهارت‌های زندگی یا یادگیری نکات جدید به کودکان کمک کنند.
با این حال، نباید به خاطر عدم عمل به خواسته‌های خود، کودک را مجازات کنید. کار مورد نظر را با استفاده از زبان ساده برای فرزندتان توضیح دهید و از تلاش‌های او برای انجام صحیح آن قدردانی کنید.
به تکرار و الگو سازی رفتارهای مثبت بپردازید و تا جایی که ممکن است فرزندتان را تحسین کنید. همچنین استفاده از رویکردهای سرگرم‌کننده مانند بازی می‌تواند تأثیر بیشتری بر معرفی الگوهای رفتاری و کلامی مطلوب در فرزندان داشته باشد. به عنوان مثال، می‌توانید آهنگ محبوب فرزندتان یا یک آهنگ دلنشین را پخش کنید و از او بخواهید قبل از اتمام آهنگ، حداقل ۳ مورد از مسئولیت‌های خود را انجام دهد.
اگر به سیستم‌های تشویق و تنبیه اعتقاد دارید، پیامدهای مربوط به رفتارهای نادرست فرزندان را به صورت مختصر و واضح اعمال کنید و از رویکردهای افراطی بپرهیزید. به عنوان مثال، یک کودک ۳ ساله به بلوغی دست یافته که قادر است تکنیک گوشه نشینی را به مدت حدود ۳ دقیقه تحمل کند. بهتر است، هر زمان که ممکن باشد، به گریز از سیستم‌های تنبیهی مانند تکنیک گوشه نشینی اقدام کنید و پیش از وقوع مشکلات، راه‌حل‌هایی برای آن‌ها بیابید.
رفتارهای ممنوع برای والدین
از آنجا که مهارت‌های شناختی کودکان با ورود به ۳ سالگی رشد قابل توجهی پیدا می‌کند، هرگونه برخورد خشن یا تنبیه فیزیکی یا کلامی می‌تواند اثرات جبران‌ناپذیری بر آینده آن‌ها داشته باشد. آسیب به کودکان، به ویژه در قالب جسمی، به آن‌ها می‌آموزد که چنین رفتارهایی کاملاً عادی هستند و آن‌ها نیز می‌توانند در صورت تمایل به قوی‌ترها زورگویی کنند. والدین باید به طور جدی نگاهی به محتوایی که به فرزند خود آموزش می‌دهند، داشته باشند.
گاهی ممکن است کودکان به هیچ عنوان به سخنان والدین گوش ندهند و لجبازی بیشتری از خود نشان دهند. در چنین شرایطی معمولاً والدین به خشم و عصبانیت دچار می‌شوند و تلاش می‌کنند با سخنرانی‌های طولانی فرزندان را متقاعد کنند. اما بهتر است والدین تا حد امکان از این نوع گفت‌وگوهای دو طرفه و مضر دوری کنند.
اگر فرزندتان بر مواضع خود پافشاری کرده و درخواست‌های شما را جدی نمی‌گیرد، بهتر است از عبارات کوتاه استفاده کنید. تنها ۱ یا ۲ کلمه با بار معنایی لازم برای تفهیم کودک ۳ ساله شما کافی است تا او را از لجاجت دوره‌ای جاری جدا کند.
یکی دیگر از چالش‌های اصلی والدین در برخورد با کودکان خردسال (از ۳ سال به بالا)، عدم صبر و شکیبایی کافی است. با توجه به اینکه مغز کودکان هنوز در حال توسعه است و توانایی دریافت و تجزیه‌وتحلیل اطلاعات به‌سرعت را ندارد، ممکن است لازم باشد درخواست خود را چندین بار تکرار کنید. اوج تحمل در این مسیر نه تنها ضروری است، بلکه باید به یکی از عادات اصلی والدین تبدیل شود.
در میان موارد گفته‌شده، تعدادی از والدین توجه چندانی به حالات چهره، لحن صدا و هم‌سطحی فیزیکی با فرزندان خود ندارند. یکی از مهم‌ترین نشانه‌های احترام والدین به فرزندان، نشستن یا خم شدن به سمت کودک هنگام گفتگو با اوست. اگر می‌خواهید صحبت‌های شما بیشترین تأثیر ممکن را بر فرزندتان داشته باشد، به این جزئیات دقت کنید. از حالت چهره گرفته تا لحن صدا و تمایل به هم‌سطح بودن بدن، حتی در موقعیت‌های تنش‌زا نیز باید به کودکان خردسال احترام بگذارید.