از تاریخ چهارم تا دهم خردادماه به‌عنوان هفته ملی بدون دخانیات شناخته شده که هدف آن افزایش سطح آگاهی عمومی، به‌ویژه در میان نوجوانان و جوانان و تلاش برای جلوگیری از مصرف دخانیات اهمیت زیادی دارد.
استفاده از دخانیات به‌ویژه مواد افیونی که به شدت آسیب‌رسان هستند، نه تنها جان بسیاری را تهدید می‌کند بلکه شادی و نشاط را از زندگی خانوادگی سلب می‌نماید. این موضوع که نیاز به یک عزم ملی برای مقابله با آن وجود دارد، بیانگر این است که زندگی بدون دخانیات، حقی غیرقابل انکار برای هر فرد محسوب می‌شود.
گستردگی استفاده از مواد دخانی یکی از مشکلات و معضلات بزرگ جامعه بشری به شمار می‌رود و به نوعی نمایانگر یک نوع اعتیاد جدی است. نیکوتین، که ماده خطرناک و فعال موجود در تنباکو به‌شمار می‌آید، به شدت اعتیادآور است و موجب وابستگی روانی و استمرار در مصرف آن می‌شود.
استفاده از این مواد افیونی نه‌تنها تاثیرات منفی فراوان بر جسم و روان فرد به‌جای می‌گذارد، بلکه به بروز اختلالات اجتماعی و خانوادگی نیز دامن می‌زند.
سیگار کشیدن، در کنار اینکه به خودی خود، ناهنجاری‌های مرتبط با استعمال سایر مواد مخدر را در جامعه نداشته، به آسانی در دسترس جوانان قرار می‌گیرد و به همین خاطر آن‌ها به راحتی به سمت مصرف سیگار سوق داده می‌شوند.
چنین عواملی شامل پاسخ به حس کنجکاوی، نیاز به تفریح و لذت، تمایل به برقراری ارتباط و دوستی، همسان‌سازی با دوستان سیگاری، نیاز به آرامش و تسکین اعصاب، احساس حقارت و کمبود عزت نفس، جلب توجه و خنثی‌سازی ناکامی‌ها باعث می‌شود شخصیت‌های آسیب‌پذیر به راحتی به مصرف دخانیات روی آورند.
مطالعات و یافته‌های علمی روز به‌طور مداوم آثار مخرب بیشتری از مصرف دخانیات را نشان می‌دهند که در این میان، کودکان به عنوان مهم‌ترین قربانیان بی‌خبر این دود سمی به‌شمار می‌روند.
گسترش و افزایش روزافزون استفاده از مواد دخانی، یک معضل جهانی است و به‌ویژه در کشورهای کم‌درآمد، آسیب‌های فیزیکی و روانی زیادی برای افراد به همراه دارد. بیماری‌ها، مرگ زودرس و آثار اقتصادی منفی، کمترین نتایج ناشی از مصرف این مواد خطرناک هستند و انتظار می‌رود که در ۳۰ سال آینده دخانیات به عنوان عامل اصلی مرگ و میر و کاهش طول عمر شناخته شود.