منطقه یکم دریایی سپاه پاسداران به منظور تقویت قابلیت‌های دفاعی جمهوری اسلامی ایران در تنگه هرمز، در هفته ابتدایی اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۶۶ تأسیس گردید. حسین علایی، که در آن زمان فرمانده نیروی دریایی سپاه بود، در یک مصاحبه مطبوعاتی و برنامه رادیو تلویزیونی در بندرعباس به توضیح چگونگی شکل‌گیری و عملکرد منطقه یکم دریایی پرداخت:
، «پس از مطرح شدن تهدیدهای ملموس از سوی قدرت‌های استکباری در تنگه هرمز و ضرورت ایجاد یگان‌های رزمی در آن ناحیه، نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به منظور تحقق مأموریت‌های دفاعی خود در تنگه هرمز و سواحل و جزایر نفت‌خیز خلیج‌فارس و دریای عمان، به طراحی تشکیلاتی جامع‌تری پرداخته است. این تشکیلات با عنوان منطقه یکم دریایی و شامل تیپ‌های موشکی، واحدهای توپخانه و ناوتیپ‌های دریایی که زیر نظر آن فعالیت می‌کنند، بر اساس برنامه‌ریزی‌های دفاعی خود اقدامات لازم را آغاز کرده است.
این ساختار مسئولیت خنثی‌سازی تهدیدات بیگانگان در تنگه هرمز، حفاظت از جزایر و سواحل و همچنین تأمین امنیت تأسیسات و منابع حیاتی منطقه را بر عهده دارد. نیروی دریایی سپاه پاسداران به عنوان قدرتمندترین مجموعه موشکی ساحل به دریا، از امکانات و سکوهای خود در نقاط کلیدی مستقر کرده است.
حسین علایی، فرمانده نیروی دریایی سپاه، در خصوص واگذاری تأسیسات عظیم بندری شهید باهنر به نیروی دریایی سپاه، این اقدام را گامی اساسی به سوی تقویت بنیان نظامی تنگه هرمز توصیف کرد. همچنین، رادیو اسرائیل در گزارشی پیرامون افتتاح منطقه یکم دریایی اطلاع داد که ایران در نزدیکی تنگه هرمز موشک‌های ساخت چین معروف به کرم ابریشم را مستقر کرده که بردی معادل هشتاد کیلومتر دارند و می‌توانند تمام خلیج‌فارس را تحت پوشش قرار دهند.
این گروه از سپاه همچنین موشک‌های مشابهی را در شبه‌جزیره فاو مستقر کرده که تهدیدی مستقیم برای بنادر کویت به شمار می‌آیند. نیروی دریایی سپاه پاسداران همزمان با نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی فعالیت می‌کند و تفکیک دقیق وظایف و مأموریت‌ها میان این دو نیرو چندان روشن نیست.
حسین علایی تأکید کرد که با آغاز استقرار تیپ‌های مستقل موشکی و توپخانه، منطقه یکم دریایی سپاه به عنوان یکی دیگر از ارکان قدرت جمهوری اسلامی در خلیج‌فارس و تنگه هرمز به فعالیت می‌پردازد.
او در ادامه افزود: با اجرای برنامه‌های جامع دفاعی در حال حاضر، علاوه بر تسلط کامل بر تنگه هرمز، نواحی نزدیک به سواحل کویت و عراق نیز تحت نظر نیروی دریایی سپاه قرار خواهد گرفت.
رادیو مونت‌کارلو نیز گزارش داد که فرمانده نیروی دریایی سپاه اعلام کرد: ایران در حال حاضر دارای هشتاد واحد دریایی آماده نبرد برای مقابله با هرگونه تهدید در خلیج‌فارس یا تنگه هرمز می‌باشد.
منبع
احمد نصرتی، محمدحسین جمشیدی، روزشمار جنگ ایران و عراق: عزیمت به جبهه شمالی؛ تکاپو برای خروج از بن‌بست (کتاب چهل و هشتم-جلد ۱) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، تهران ۱۴۰۰، صص ۶۲۹، ۶۳۰