چه اقداماتی برای حفظ سلامت کبد باید انجام داد؟

کبد به عنوان بزرگترین ارگان داخلی بدن شناخته می‌شود و مسئولیت انجام بیش از ۵۰۰ عملکرد حیاتی را برعهده دارد، از جمله مقابله با انواع ویروس‌ها و عفونت‌ها. متأسفانه بسیاری از بیماری‌های کبدی بدون علامت قابل مشاهده هستند؛ به همین دلیل، مراقبت از سلامتی این ارگان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

نشانه‌های اولیه بیماری‌های کبد تنها در زمانی ظاهر می‌شوند که این عضو حیاتی دچار آسیب‌های جدی شده باشد. بنابراین، آگاهی از عواملی که می‌توانند به کبد آسیب برسانند، برای حفظ سلامت آن ضروری است.

تحقیقات متعدد نشان می‌دهند که برخی عادت‌های روزمره می‌توانند نقش موثری در آسیب رساندن به کبد ایفا کنند که در ادامه، به آن‌ها اشاره می‌شود:

آفت‌کش‌ها

به زبان ساده‌تر، کبد به عنوان فیلتر بدن عمل می‌کند و هر چیزی که می‌خورید یا بویی که استشمام می‌کنید، از این فیلتر عبور می‌کند. تحقیقات جدید نشان داده‌اند که آفت‌کش‌های خانگی و صنعتی می‌توانند به کبد آسیب برسانند، به‌خصوص زمانی که در فضاهای بسته مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ بنابراین هنگام استفاده از انواع حشره‌کش، رنگ و اسپری‌ها و به طور کلی مواد معطر، بهتر است از ماسک استفاده کنید و پنجره‌ها را باز نگه دارید.

سموم
تحقیقات انجام شده توسط محققان جان هاپکینز نشان می‌دهند که انواع سموم موجود در سبزیجات و میوه‌ها برای کبد بسیار مضر هستند. توصیه می‌شود که میوه‌ها و سبزیجات به خوبی شسته شوند و از مصرف میوه‌های نشسته پرهیز شود.

هپاتیت

تاکنون، پنج نوع اصلی ویروس هپاتیت به رسمیت شناخته شده‌اند که شامل هپاتیت A، B، C، D و E هستند. احتمال ابتلا به سیروز کبدی و سرطان در افرادی که به ویروس‌های نوع B و C آلوده شده‌اند، بیشتر است. هپاتیت A و E معمولاً ناشی از مصرف آب و غذایی آلوده هستند، در حالی که هپاتیت B، C و D عمدتاً به دلیل تماس با مایعات آلوده بدن منتقل می‌شوند.

طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، هپاتیت‌های نوع B و C با ۳۲۵ میلیون مورد ابتلا، عامل مرگ ۱.۴ میلیون نفر در سطح جهانی در هر سال هستند. تحقیقات همچنین نشان می‌دهد که هپاتیت C عامل اصلی بروز سرطان کبد و سیروز کبدی محسوب می‌شود. محققان به افراد توصیه می‌کنند که به صورت دوره‌ای تحت آزمایش هپاتیت قرار بگیرند تا بیماری در مراحل اولیه شناسایی شود.

تتو زدن

مطالعات نشان داده‌اند که ابزارهای مورد استفاده برای تتو می‌توانند منجر به بیماری‌هایی مانند کزاز، ایدز، هپاتیت و سل شوند که همه این بیماری‌ها کبد را تحت تاثیر قرار می‌دهند.

رژیم غذایی

خوردن غذاهای فرآوری شده، سرخ‌شده، چرب و شور به شدت به کبد آسیب می‌زند.

شکر

کبد از نوعی شکر به نام فروکتوز برای تولید چربی استفاده می‌کند. وقتی مقدار زیادی فروکتوز به بدن وارد شود، می‌تواند منجر به تجمع چربی و بروز بیماری‌های جدی کبدی شود. برخی تحقیقات نشان می‌دهند که چربی به اندازه الکل برای کبد آسیب‌زننده است؛ بنابراین اولین قدم برای حفاظت از کبد کاهش مصرف قند و شیرینی است.

استفاده بی‌رویه از مکمل‌های گیاهی بدون تجویز پزشک

برخی افراد بر این باورند که هر نوع مکمل گیاهی عاری از ضرر برای بدن است. این تصور کاملاً نادرست است و گاهی مصرف نادرست و افراطی یک مکمل گیاهی می‌تواند به بروز بیماری هپاتیت یا نارسایی کبد منجر شود؛ لذا همه داروها و مکمل‌های گیاهی باید تحت نظر پزشک و با احتیاط مصرف شوند.

چاقی و اضافه وزن

چاقی می‌تواند باعث تجمع چربی در کبد و بروز بیماری کبد چرب غیر الکلی شود و ممکن است موجب تورم کبد گردد؛ لذا کاهش وزن گام ابتدایی در راستای حفظ سلامتی کبد است.

مصرف بیش از حد ویتامین A

به طور معمول، بدن با مصرف میوه‌ها و سبزیجات، به ویژه آن‌هایی که رنگ نارنجی و زرد دارند، ویتامین A مورد نیاز خود را تأمین می‌کند. تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف بیش از حد ویتامین A می‌تواند به کبد آسیب بزند.

نوشابه

نوشابه و نوشیدنی‌های مصنوعی یکی از عوامل اصلی آسیب به کبد هستند. برای مراقبت از کبد، باید مصرف این نوع نوشیدنی‌ها را کاهش داد.

استامینوفن

دوز غیرمناسب استامینوفن یکی از عوامل مضر برای کبد به شمار می‌رود. برای مثال، اگر دچار سرماخوردگی و سردرد هستید، باید مراقب باشید که به‌صورت همزمان از داروی استامینوفن و داروی سرماخوردگی استفاده نکنید، زیرا داروی سرماخوردگی نیز ممکن است حاوی استامینوفن باشد و به کبد آسیب برساند.

چربی‌های ترانس

چربی‌های ترانس به شدت برای کبد مضر هستند. توجه داشته باشید که حتی اگر در جدول ارزش غذایی میزان چربی ترانس صفر ذکر شده باشد، همچنان مقداری چربی در آن ماده وجود دارد. انواع سبزیجات، گریپ‌فروت، گردو، لیمو، آووکادو، چای سبز، سیر، چغندر، سبزیجات با برگ‌های سبز تیره و زردچوبه، مهم‌ترین غذاهایی هستند که کمک به حفظ سلامت کبد می‌کنند. از طرفی، مصرف غذاهای آماده، الکل و سیگار، روغن و غذاهای سرخ‌کردنی و عدم تحرک، از جمله دلایل اصلی آسیب به کبد به شمار می‌روند.