مشکلات ناشی از مزاحمت‌های تلفنی برای اورژانس و آتش‌نشانی همچنان ادامه دارد. این مسئله همواره از دغدغه‌های مدیران این دو نهاد خدماتی به شمار می‌آید. در حالی که به طور عمومی انتظار می‌رفت مزاحمت‌ها برای این سامانه‌ها کاهش یافته یا حتی به صفر برسد، اما داده‌هایی که در هفته گذشته منتشر شد، این فرضیه را باطل کرد. به صورت سالانه، حدود ۲۰ میلیون تماس با اورژانس ۱۱۵ گرفته می‌شود که تقریباً ۱۰ درصد از این تعداد، مزاحمت‌های تلفنی به شمار می‌رود. جامعه‌شناسان بر این باورند که با توجه به تحولات فرهنگی و اجتماعی در کشور، نباید نظاره‌گر چنین تماس‌هایی باشیم، اما تعدادی به دلیل تفریح و سرگرمی و دیگران به خاطر تنهایی، برای اورژانس و آتش‌نشانی مزاحمت ایجاد می‌کنند. عواقب اینگونه مزاحمت‌ها نه تنها موجب تداخل در عملیات امدادرسانی می‌شود، بلکه می‌تواند جان افراد را نیز به خطر اندازد. این مزاحمان تلفنی از نظر سنی هیچ گونه طبقه‌بندی خاصی ندارند و افراد از کودک تا سالخورده، شامل آن‌ها می‌شوند. به گفته ی سخنگوی سازمان اورژانس کشور، هزینه اعزام تکنسین‌های اورژانس به محل بیمار، حدود پنج میلیون تومان برآورد می‌شود.
روز شنبه، رئیس سازمان اورژانس استان تهران با اشاره به انجام ۲۲ هزار و ۴۰۳ مأموریت اورژانسی در هفته گذشته (۱۹ تا ۲۶ خردادماه) در استان تهران اظهار کردند: «متأسفانه ۲۲۰۰ مورد از تماس‌ها مزاحمت تلفنی برای این مرکز بوده است.» محمداسماعیل توکلی اعلام کرد که در هفته گذشته، ۶۰ هزار و ۳۰۲ تماس با مرکز ارتباطات ۱۱۵ اورژانس استان تهران برقرار شد که منجر به انجام ۲۲ هزار و ۴۰۳ مأموریت گردید. در پی این مأموریت‌ها، ۶۵۹۱ نفر به مراکز درمانی منتقل شدند و ۱۵ هزار و ۸۱۲ نفر نیز در محل از خدمات اورژانس بهره‌مند گردیدند. اما متأسفانه ۲۲۰۰ تماس مزاحم برای این مرکز صورت گرفته است.
در هفته اول خردادماه نیز، ۶۷ هزار و ۳۹۲ تماس با مرکز دیسپچ اورژانس تهران برقرار شد که از این تعداد، چهار هزار و ۲۴۸ تماس مزاحم بودند. به طور متوسط در سطح کشور، حدود ۱۰ درصد از تماس‌ها با سامانه ۱۱۵ مزاحمت تلفنی محسوب می‌شود. این رقم در نقاط مختلف متفاوت است، به طوری که در تهران به ۸ درصد و در دزفول به ۱۷ درصد می‌رسد. این مزاحمت‌ها مشکلات متعددی بوجود می‌آورد، از جمله آنکه خطوط را مسدود می‌کند و ممکن است فردی که به کمک واقعی نیاز دارد، پشت خط باقی بماند، که این امر برای بسیاری از بیماران خطرناک و حائز اهمیت است.
رکورد مزاحمت‌های تلفنی برای اورژانس به ۶ ماهه دوم سال گذشته برمی‌گردد. فردی در این بازه زمانی، بیش از ۴۱ هزار بار با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفته و رکوردی جدید ثبت کرد. همچنین در شب چهارشنبه‌سوری سال گذشته، فردی از ساعت ۲۴ تا ۱۸ روز بعد، ۲۲۹ بار با شماره ۱۱۵ تماس گرفت. قابل توجه‌ترین مورد نیز مربوط به مزاحمت‌های تلفنی یک زن ۸۱ ساله اصفهانی برای اورژانس است که به دلیل تنهایی و زندگی به تنهایی، چندین بار با اورژانس تماس می‌گرفت. این مزاحمت‌ها ادامه داشت تا آنکه بعد از طرح شکایت از سوی مرکز اورژانس استان و پیگیری معاونت دادستانی اصفهان، مشخص شد که این پیرزن مراجعه می‌کرد. پس از آن، او به مرکز نگهداری از سالمندان معرفی شد.
البته شرایط مزاحمت برای آتش‌نشانی به نسبت سال‌های گذشته بهبود یافته است. مدیرعامل سازمان آتش‌نشانی در یک برنامه تلویزیونی این نکته را اعلام کرد و افزود: «در مقایسه با ۵ سال گذشته، ۷۰ درصد از مزاحمت‌های تلفنی برای آتش‌نشانی کاهش یافته است. در حال حاضر، ۱۰ درصد از تماس‌های سالانه با سازمان آتش‌نشانی، مزاحمت هستند که بخشی از آن به دلیل ناآگاهی شهروندان است و گاهی افراد به اشتباه، به جای تماس با دیگر مراکز امدادی مانند اورژانس یا پلیس، با آتش‌نشانی تماس می‌گیرند.
مزاحمت‌های تلفنی برای اورژانس، یکی از رفتارهای ضداجتماعی محسوب می‌شود که جامعه‌شناسان دلیل اصلی آن را پایین بودن سطح آگاهی اجتماعی و عدم آموزش کافی می‌دانند. این رفتارهای عجیب باید از زوایای اجتماعی و روان‌شناختی مورد بررسی قرار گیرد تا دریابیم چرا این گونه رفتارها از برخی افراد سر می‌زند و اینکه چرا برخی افراد با ایجاد مزاحمت برای اورژانس و آتش‌نشانی، جان دیگران را به خطر می‌اندازند.
اباذر اشتری، جامعه‌شناس، در گفتگویی اشاره کرد که مزاحمت‌های تلفنی یک مسئله اجتماعی و فرهنگی است و تنها مختص ایران نیست و در کشورهای دیگر نیز مشاهده می‌شود. او عنوان کرد: «این مشکل در سایر کشورها تحت کنترل بوده و برای آن برنامه‌ریزی شده است. در واقع، در بسیاری از کشورها به این نتیجه رسیده‌اند که مسائل مربوط به جان مردم باید از مسائل حاکمیتی تفکیک گردد تا میزان مزاحمت‌ها کاهش یابد. در جامعه ما، تقریباً هر چیزی که از دسترسی خارج باشد، به عنوان موضوعی دولتی و حاکمیتی به حساب می‌آید و این تصور وجود دارد که ایجاد آزار و اذیت می‌تواند لذتبخش باشد؛ چراکه سرمایه اجتماعی و اعتماد در جامعه کاهش یافته و مردم از شرایط اجتماعی و اقتصادی خود رضایت ندارند.»
وی ادامه داد: «مسئله اصلی این است که وندالیسم زمانی که به امکانات عمومی یا دولتی آسیب می‌زند، به این می‌اندیشد که با جان افراد ارتباطی ندارد. در حالی که مزاحمت تلفنی برای اورژانس، یکی از ناپسندترین اقداماتی است که می‌تواند در فرهنگ یک جامعه رخ دهد. به عنوان یک جامعه‌شناس، بر این باورم که به جز عواملی چون اختلالات روانی، اقدام این افراد شامل دو دسته سرگرمی و اعتراض می‌شود. افرادی که از سر اعتراض این کار را انجام می‌دهند، به خوبی می‌دانند که چه اقداماتی انجام می‌دهند. در مقابل، دسته‌ای که این کار را به عنوان سرگرمی می‌بینند، معمولاً نوجوانان و جوانانی هستند که به دلیل فقدان لذت و سرگرمی، با اورژانس، آتش‌نشانی یا مخابرات تماس می‌گیرند و اطلاعات نادرست ارائه می‌دهند. حتی در یکی از موارد، به دلیل اینکه آمبولانس در مکانی نامناسب پارک کرده بود، فردی لاستیک آن را پنچر کرد و این کار منجر به جان باختن یک کودک شد. این گونه رفتارها نیازمند آموزش و فرهنگ‌سازی است تا چنین اقداماتی در جامعه تکرار نشود.
احسان غفاری مقدم، جامعه‌شناس دیگری نیز بیان کرد که اصلی‌ترین دلیل این ناهنجاری، ضعف تربیت خانوادگی است و افرادی که مزاحم اورژانس یا آتش‌نشانی می‌شوند، از این کار لذت می‌برند. برخی افراد نابهنجار برای خانواده‌ها مزاحمت ایجاد می‌کنند و برخی دیگر نهادها را هدف قرار می‌دهند. در حال حاضر، آنچه که در جامعه ما بیشتر به چشم می‌خورد، مزاحمت‌های تلفنی برای نهادهای امدادرسان، از جمله اورژانس ۱۱۵ است. این در حالی است که نهادهای امدادرسان نقش بسزایی در حفظ سلامت جامعه دارند و هرگونه وقفه در خدمات رسانی آن‌ها می‌تواند به قیمت جان انسان‌های بی‌گناه تمام شود. متأسفانه در فرهنگ ما، ایجاد مزاحمت و سر به سر گذاشتن یکدیگر به یک شوخی و سرگرمی تبدیل شده و عده‌ای به این عادت داشتند که با این کار تفریح کنند.
محمد مهدی جعفری‌زاده، کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، نیز تاکید دارد که در زمینه مزاحمت‌های تلفنی، قانون تفاوتی بین افراد عادی و نهادهای دولتی در نظر نگرفته و قانون‌گذار بین ایجاد مزاحمت برای اشخاص حقیقی و نهادهای دولتی تفکیکی قائل نشده است. ماده ۶۴۱ قانون مجازات اسلامی اعلام می‌کند، هرگاه فردی از طریق تلفن یا وسایل مخابراتی برای اشخاص مزاحمت ایجاد کند، به حبس از یک تا ۶ ماه محکوم خواهد شد. این میزان حبس از سال ۹۹ به نصف کاهش یافته و جرم قابل گذشت شده است.
سخنگوی سازمان اورژانس کشور در تاریخ ۱۹ خرداد اعلام کرد که برای جلوگیری از مزاحمت‌های تلفنی، مجوزهای اولیه از دادگاه دریافت شده و به زودی مزاحمان تلفنی حرفه‌ای به نمایش عمومی گذاشته خواهند شد تا دیگران از این کار دوری کنند. همچنین به اغماض‌هایی که از سوی دادگاه‌ها برای این افراد رخ داده، اشاره کرد و خاطرنشان ساخت که روند این موضوع تغییر کرده و تیمی از دادستانی کل کشور به اورژانس مراجعه کرده و مطابق با یک دستورالعمل، دیگر اغماضی در صدور رأی وجود نخواهد داشت.
منبع: نورنیوز