تمرینات یوگا به عنوان یک راهکار نوین در کاهش کمردرد مزمن
کمردرد مزمن یکی از شایع‌ترین مشکلات پزشکی در سطح جهانی است که می‌تواند به شدت کیفیت زندگی افراد را تحت تأثیر قرار دهد و به ناتوانی‌های جسمانی و همچنین هزینه‌های اجتماعی و اقتصادی قابل توجهی منجر شود. برآوردها نشان می‌دهد که حدود ۸۴ درصد از جمعیت با این معضل دست و پنجه نرم می‌کنند و تقریبا یک دهم افرادی که دچار کمر درد حاد هستند، در معرض خطر تبدیل این درد به نوع مزمن آن قرار دارند. در این وضعیت، مدت درد به مدت زمانی بیش از سه ماه ادامه می‌یابد. این معضل به طور برابر در مردان و زنان مشاهده می‌شود و علل آن می‌تواند ناشی از عوامل مختلف داخلی و خارجی باشد. با وجود پیشرفت‌های پزشکی، در ۸۵ درصد از موارد، علت دقیق کمر درد کشف نمی‌شود و به عنوان «غیراختصاصی» شناخته می‌شود، زیرا حتی با استفاده از پیشرفته‌ترین روش‌های تصویربرداری، نمی‌توان به تشخیص قطعی آن دست یافت.
این نوع کمر درد می‌تواند به طور قابل توجهی بر کیفیت زندگی فرد اثر بگذارد، از جمله ایجاد افسردگی، خستگی، اختلال در خواب و استرس. به علاوه، دردی که با محدودیت حرکتی، کاهش نیروی ماهیچه‌ای و استقامت، اسپاسم عضلانی و اختلالات موضعی یا پاسچرال همراه است، نیز از دیگر نشانه‌های این مشکل به شمار می رود. تحقیقات نشان می‌دهند که کمر درد نه تنها بر عملکرد فیزیکی فرد تأثیر می‌گذارد، بلکه به جنبه‌های روانی و اجتماعی مرتبط با فرد نیز لطمه می‌زند. بنابراین، به کارگیری روش‌های تمرینی که به طور توأمان بر ابعاد جسمانی و روانی تأثیرگذار باشند، می‌تواند در بهبود کمر درد کمک شایانی کند.
در این راستا، علی یلفانی و سه همکارش از دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی دانشگاه بوعلی سینا، تحقیقی را در زمینه تأثیر تمرینات یوگا بر کمر درد مزمن غیراختصاصی انجام داده‌اند. این تحقیق تأثیر یک دوره ۱۲ هفته‌ای توان‌بخشی با یوگا را بر متغیرهای روان‌شناختی و انعطاف‌پذیری عضلات ناحیه کمر و همسترینگ در زنان مبتلا به این نوع کمر درد بررسی کرده است.
در این مطالعه، ابتدا ۲۸ زن با کمر درد مزمن غیراختصاصی به دو گروه کنترل و تجربی تقسیم شدند. پس از آن، شدت درد، ناتوانی، میزان استرس، افسردگی و اضطراب و همچنین کیفیت زندگی این عده، پیش و پس از اتمام دوره آزمایش، مورد بررسی قرار گرفت.
نتایج حاصل از این پژوهش نشان دهنده کاهش معنادار در میزان درد، ناتوانی، استرس، اضطراب و افسردگی پس از ۱۲ هفته توان‌بخشی با یوگا بود. همچنین، برخی از مقیاس‌های مربوط به کیفیت زندگی، مانند عملکرد جسمانی، سلامت عمومی و تغییرات وضعیت سلامتی بهبود قابل توجهی یافتند. افزون بر این، افزایش بارز در انعطاف‌پذیری عضلات ناحیه کمر و همسترینگ نیز مشاهده گردید.
این یافته‌ها حاکی از آن است که تمرینات یوگا نه فقط بر روی عوامل جسمانی، بلکه بر روی جنبه‌های روانی نیز اثرات مثبتی دارند. بنابراین، مربیان، متخصصان و فیزیوتراپیست‌ها می‌توانند این پروتکل ورزشی را به عنوان یکی از روش‌های مداخله‌ای مؤثر برای بهبود و مدیریت کمر درد مزمن غیراختصاصی در مراحل توان‌بخشی به کار ببرند.
در مجموع، این پژوهش که در فصلنامه «ابن سینا» وابسته به دانشگاه علوم پزشکی آجا منتشر شده است، نشان می‌دهد که توان‌بخشی با یوگا می‌تواند به طور قابل توجه و معناداری درد، ناتوانی، استرس، اضطراب و افسردگی را کاهش دهد و در عین حال انعطاف‌پذیری عضلات ناحیه کمر و همسترینگ را افزایش بخشد.
نتایج به دست آمده اهمیت کاربرد یوگا به عنوان روشی تمرینی همزمان مؤثر بر ابعاد جسمانی و روانی را تأیید می‌کند و پیشنهاد می‌کند که یوگا می‌تواند به عنوان یک راهکار مناسب و محافظه‌کارانه در مدیریت کمردرد مزمن غیراختصاصی مورد استفاده قرار گیرد.