بر اساس خبرهای انتشار یافته از سوی گروه سیاست خارجی ایرنا، مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور منتخب ایران، در مقاله‌ای که در روزنامه انگلیسی‌زبان تهران تایمز منتشر کرده، دیدگاه و راهبرد دولت جدید را به جهانیان معرفی نموده است.
این نوشتار که به‌عنوان یک دستور کار اولیه برای دولتی تازه‌تأسیس در ایران تلقی می‌شود، به معیاری در جهت‌دهی برنامه‌ها و اقدامات دولت جدید تبدیل خواهد شد.
یادداشت اخیر رئیس‌جمهور منتخب و مواضع او در گفتگو با رهبران سایر کشورها و چهره‌های سیاسی سرشناس، بیانگر این ابعاد است که دولت چهاردهم نه تنها به رفع تنش‌ها با کشورهای غربی نظر دارد بلکه به فرصتی‌های بی‌شماری در جهان فراتر از غرب توجه معطوف کرده است.
این پیام مشخص به غرب در آغاز دوران دولت چهاردهم، به‌طرزی مؤثر و متناسب با اصل‌های عزت، حکمت و مصلحت در دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران، گویای قدرت و استقلال کشور و عدم وابستگی ایران به تصمیمات کشورهای غربی است. این بیان قدرت در آغاز مذاکرات دولت جدید با نمایندگان غربی، به طور قابل توجهی در تقویت موقعیت ایران در مذاکرات آتی مؤثر خواهد بود.
گذار قدرت و دگرگونی در سیاست بین الملل هسته کلیدی یادداشت پزشکیان
یادداشت رئیس‌جمهور منتخب در تهران تایمز اساس و بنیاد سیاست خارجه جدید کشور را ترسیم می‌کند. این محور و کانون در سیاست خارجی دولت چهارده، فهم گذار قدرت و دگرگونی ساختارهای بین‌المللی در دوران تغییر و طراحی سیاست خارجی کشور بر مبنای این اصول و وضعیت فعلی در سطح جهانی است.
در چارچوب اصل گذار قدرت، پزشکیان در یادداشت خود بر اهمیت چندجانبه‌گرایی و بهره‌گیری از فرصت‌های نوین تأکید کرده و به روابط نزدیک ایران با چین و روسیه، به‌عنوان دو ابرقدرت در جبهه جدید قدرت جهانی اشاره می‌کند: «چین و روسیه در زمان‌های دشوار همیشه در کنار ما بوده‌اند و ما این دوستی را ارزشمند می‌دانیم. نقشه‌راه ۲۵ ساله ایران و چین یک اقدام اساسی در جهت ایجاد یک شراکت استراتژیک سودمند برای هر دو کشور بود؛ و ما مایل هستیم در آستانه ورود به نظم جهانی جدید، همکاری‌های بیشتری با پکن برقرار نماییم. در سال ۲۰۲۳، دولت چین به‌عنوان یک تسهیل‌گر در عادی‌سازی روابط ما با عربستان سعودی، نقش مؤثری ایفا کرد و این امر نگرش سازنده و رویکرد آینده‌نگرانه این کشور را در افق‌های بین‌المللی نشان داد.»
پزشکیان در همین ارتباط اشاره می‌کند: «روسیه یک هم‌پیمان استراتژیک معتبر و همسایه‌ای مهم برای ایران است و دولت من متعهد است که به تقویت و گسترش همکاری‌های خود ادامه دهد. ما برای مردم روسیه و اوکراین آرزوی صلح داریم و دولت من آماده است به‌صورت فعال از ابتکارات دیپلماتیک در جهت نیل به این هدف حمایت کند. همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه با روسیه، به‌ویژه در قالب‌هایی مانند بریکس، سازمان همکاری شانگهای و اتحادیه اقتصادی اوراسیا، در اولویت دولت من خواهد بود.»
وی در ادامه بیان می‌کند: «با علم به اینکه صحنه جهانی از الگوهای رایج فراتر رفته است، دولت من متعهد است روابط متقابل سودمند خود را با بازیگران نوظهور در نقاط جنوب جهان، به‌ویژه با کشورهای آفریقایی، تقویت کند. در این راستا، به دنبال ارتقاء همکاری‌ها و تقویت مناسبات خواهیم بود.»
همسایگان، نفع مشترک، صلح و حسن نیت ایران
مقاله پزشکیان به روشنی بر لزوم پیگیری سیاست همسایگی که در طول سه سال عمر دولت سیزدهم به‌خوبی دنبال شده تأکید کرده و خاطرنشان می‌کند که «ایران با کشورهای ترکیه، عربستان سعودی، عمان، عراق، بحرین، قطر، کویت، امارات متحده عربی و سازمان‌های منطقه‌ای برای تعمیق روابط اقتصادی، تقویت تبادلات تجاری، ارتقاء سرمایه‌گذاری‌های مشترک، مقابله با چالش‌های مشترک و ایجاد چارچوب منطقه‌ای برای گفت‌وگو، اعتمادسازی و توسعه روابط همکاری خواهد کرد.» این نگرش بر منافع مشترک همسایگان در منطقه غرب آسیا و چالش‌های مشترک کشورهای منطقه از تضاد تأکید می‌گذارد.
اجرای سیاست کاهش تنش با همسایگان و ارتقاء سطح روابط و همکاری‌های منطقه‌ای ایران طی سال‌های اخیر به وضوح نشان‌دهنده نیاز به تداوم این سیاست در دولت جدید است. در این راستا، پزشکیان رئیس‌جمهور منتخب دولت چهاردهم با تأکید دوباره بر این موضوع و اعلام تعهد خود به مسیر همکاری با همسایگان، حسن نیت نظام جمهوری اسلامی ایران در زمینه صلح و منافع مشترک کشورهای غرب آسیا را مجدداً مطرح کرد.
پیام روشن به غرب: حسن نیت، حسن نیت به همراه دارد
پزشکیان در این یادداشت با مرور حسن نیت‌های متوالی ایران و بدعهدی‌های مکرر غرب، آن‌ها را دوباره به کنار گذاشتن استراتژی ناکارآمد فشار و تقابل با ایران دعوت کرده و به وضوح بر حسن نیت در برابر حسن نیت ایران تأکید می‌کند.
او با اشاره به فرصت‌های از دست رفته‌ای که به دلیل بدعهدی طرف‌های آمریکایی و اروپایی حاصل شده، نکته‌ای خاص را مطرح می‌کند.
در بخشی از این یادداشت عنوان می‌کند: ایالات متحده و متحدان غربی آن تنها یک فرصت تاریخی را برای کاهش و مدیریت تنش‌ها در سطح منطقه و جهانی از دست ندادند بلکه به شکل جدی معاهده منع گسترش (NPT) را تضعیف کردند؛ زیرا نشان دادند که هزینه‌های پایبندی به اصول عدم اشاعه می‌تواند بیشتر از مزایای بالقوه آن باشد.
با تکیه بر این نقطه، پزشکیان به درستی تأثیر رفتار غربی‌ها بر تضعیف جایگاه نهادهای بین‌المللی اشاره کرده و این رفتار را عامل اصلی ناامیدی و عدم تمایل کشورها به پایبندی به رژیم‌ها و سازوکارهای بین‌المللی می‌داند.
این پیام روش به غرب نشان‌دهنده این نکته است که تداوم رفتار آنان در تضعیف رژیم‌های حقوقی جهانی به دلیل دوگانگی و تناقض به‌ویژه در مسئله هسته‌ای ممکن است کشورهای بیشتری را به بی‌تمایلی و عدم تبعیت از این سازوکارها سوق دهد.