شواهد حاصل از نتایج کنکور و گزارش‌های آماری در مورد وضعیت تحصیلی دانش‌آموزان و میزان افت تحصیل آن‌ها که توسط نهادهای رسمی و برخی رسانه‌ها منتشر شده، حکایت از شرایط نامطلوب در نظام آموزشی کشور ایران دارد.
در سال تحصیلی ۱۳۹۹-۱۳۹۸، استان‌های خراسان جنوبی، یزد و اصفهان به عنوان بهترین استان‌ها مطرح شدند؛ با این وجود، میانگین نمرات این استان‌ها نیز چندان رضایت‌بخش نیست. به عنوان مثال، در خراسان جنوبی که به عنوان برترین استان شناخته می‌شود، میانگین نمره دیپلم دانش‌آموزان به رقم ۱۴.۴۳ محدود می‌شود.
در استان‌های با پایین‌ترین رتبه‌ها (خوزستان، آذربایجان غربی و سیستان‌وبلوچستان) میانگین معدل دانش‌آموزان کلاس دوازدهم بالغ بر ۱۱ بوده است. این رقم واقعاً نگران‌کننده است، چرا که این میانگین نشان‌دهنده این است که تعداد قابل توجهی از دانش‌آموزان دارای معدل‌های زیر ۱۰ هستند. این آمار مربوط به امتحانات نهایی و دوره دوازدهم است. بسیاری از افرادی که در تحصیل ضعیف‌تر بوده یا به هر دلیل نتوانسته‌اند در پایه‌های تحصیلی موفق شوند، از سیستم آموزشی خارج شده یا ترک تحصیل کردند.
می‌توان گفت دانش‌آموزانی که به پایه دوازدهم رسیدند، سهمی نامطلوب از کل دانش‌آموزان را تشکیل می‌دهند، زیرا افراد ضعیف‌تر سال‌ها پیش از چرخه آموزشی حذف شده‌اند. این میانگین نمرات نشان می‌دهد که کیفیت آموزشی در کشور ما به شدت پایین است. خروجی نظام آموزشی، یعنی کودک شش‌ساله‌ای که به این سیستم وارد می‌شود و در سن ۱۸ سالگی از آن خارج می‌گردد، بهترین حالت ممکن نتیجه‌هایی درحد ۱۴ و ۱۵ کسب می‌کند. اگر به تحصیلات سال ۱۴۰۲ نگاه کنیم، متوجه می‌شویم که تقریباً در تمامی استان‌ها، افت تحصیلی چشمگیری را شاهد هستیم، حتی در استانی مثل خراسان جنوبی که معدل بچه‌ها ۱۴.۵ بوده، این رقم در سال ۱۴۰۲ به ۱۱.۸ سقوط کرده و در برخی استان‌ها میانگین‌ها تأسف‌بار زیر ۱۰ آمده است. در استان‌های همچون سیستان‌وبلوچستان، کرمان، هرمزگان، فارس، بوشهر، کهگیلویه‌وبویراحمد، چهارمحال‌وبختیاری، لرستان، ایلام، کرمانشاه، کردستان، آذربایجان غربی، گیلان، گلستان، خراسان شمالی و خوزستان، تمامی رشته‌های نظری شاهد نمرات نهایی زیر ۱۰ هستند.
این واقعیت، سطح پایین کیفیت آموزشی را به طور کلی در کشور و به‌ویژه در این استان‌ها نشان می‌دهد و زنگ خطری جدی برای نظام تعلیم و تربیت است. بخشی از این افت تحصیلی به دوره کرونا و آموزش‌های غیرحضوری برمی‌گردد که تأثیرات عمیقی بر این وضعیت داشته است. در این دوران، متأسفانه وظيفة آموزش‌وپرورش به‌درستی به انجام نرسید و صرفاً با تعطیلی مدارس و راه‌اندازی پلتفرمی به نام «شاد»، بدون نظارت شایسته، سعی بر ادامه آموزش داشت که نتایج آن به وضوح در نموداری که در نقشه شماره ۱ مشاهده می‌کنید، قابل لمس است.