با توجه به آب‌گرفتگی‌های موجود در دو سمت، وضعیت پدافندی عراقی‌ها به طرز مطلوبی تثبیت شده بود. آن‌ها با احداث یک خاکریز نیم‌دایره‌ای که به صورت عمود بر کرخه کور قرار داشت و همچنین به کارگیری میدان‌های گسترده‌ای از مین‌ها، شامل مین‌های ضدنفر، ضد خودرو و ضدتانک، جبهه‌ای محکم برای خود شکل داده بودند. افزون بر این، نوآوری تازه‌ای به کار برده بودند که شامل قرار دادن سه ردیف سیم‌خاردار در جلوی مواضع‌شان بود.
در ساعت ۴:۱۵ بامداد روز ۵ مرداد ۱۳۶۰، عملیاتی تحت عنوان «شهید چمران» در شمال غرب اهواز، در محور حمیدیه، در فاصله‌ای میان جاده حمیدیه-سوسنگرد و رودخانه کرخه کور به اجرا درآمد که به آزادسازی ۳۵ کیلومتر از این ناحیه منجر شد.
در شمال رودخانه کرخه کور، منطقه‌ای به پهنای ۶ تا ۷ کیلومتر و عمق ۷ الی ۸ کیلومتر در تصرف دشمن به سر می‌برد که دو سمت آن با آب‌گرفتگی مواجه بود.
فتح این منطقه برای ارتش عراق دارای دو منفعت اصلی بود: نخست، تهدید به جاده حمیدیه-سوسنگرد؛ و دوم، جلوگیری از نفوذ نیروهای ایرانی به رودخانه کرخه کور که از دست رفتن این موقعیت تهدیدی جدی برای نیروهای عراقی محسوب می‌شد.
با لحاظ آب‌گرفتگی‌ها در دو طرف، جبهه دفاعی عراقی‌ها در وضعیت مطلوبی قرار داشت، زیرا آن‌ها با احداث خاکریز نیم‌دایره‌ای عمود بر کرخه کور و استفاده از میدان‌های فراوان مین‌های ضدنفر، ضد خودرو و ضدتانک و به‌کارگیری سه ردیف سیم‌خاردار در جلوی مواضع، توانسته بودند جبهه‌ای مستحکم به وجود آورند.
بر اساس طرحی که به‌منظور عقب راندن نیروهای عراقی از این ناحیه و دور کردن تهدید جاده حمیدیه-سوسنگرد و رسیدن به رودخانه کرخه کور تنظیم شده بود، عملیات در دو مرحله صورت گرفت:
مرحله اول به تماس گرفتن اختصاص داشت که در نتیجه آن، نیروهای خودی که از مدت‌ها قبل، تونل‌هایی عمود بر خط دشمن حفر کرده بودند، به فاصله ۶۰۰ متری از نیروهای عراقی پیشروی کردند.
مرحله دوم، که شامل تک هماهنگ شده بود، در ساعت ۴:۱۵ بامداد با آغاز آتش تهیه به مدت ۳۰ دقیقه آغاز شد. سپس نیروهای پیاده شامل بسیج و سپاه پاسداران و ارتش که در تونل‌های محور شمالی و همچنین نیروهای ستاد جنگ‌های نامنظم و ارتش که پشت خاکریز محور طراح با حمایت نیروها و امکانات زرهی تیپ ۲ لشکر ۱۶ زرهی قزوین در فاصله ۳۰۰ تا ۸۰۰ متری دشمن مستقر بودند، به دستور حمله پاسخ گفتند و از دو محور به سمت هدف آغاز کردند.
در ساعت ۴:۵۰، نیروهای پیاده به خاکریز دشمن رسیدند و بعد از گذشت ده دقیقه، خاکریز دوم دشمن نیز که حدود ۴۰۰ متر با خاکریز اول فاصله داشت، تسلیم شد و به‌تدریج سلاح‌های ضدتانک همچون موشک تاو و تفنگ ۱۰۶ میلی‌متری وارد منطقه شدند و واحدهای زرهی موفق شدند در پشت خط مقدم دشمن مستقر شوند.
تا ساعت ۶، نیروهای پیاده توانستند تا ۳ کیلومتر در خطوط دفاعی دشمن پیشروی کنند؛ به‌علاوه، بسیاری از نیروهای عراقی از منطقه گریختند.
عقب‌نشینی واحدهای پیاده و زرهی عراق تا جنوب کرخه کور ادامه داشت. در ساعت ۶:۳۰، نیروهای پیاده به کرخه کور رسیدند. عراقی‌ها در حدود ۳ کیلومتری شمال کرخه کور، خاکریز شرقی-غربی وسیعی به طول ۵ کیلومتر ایجاد کرده بودند که به شدت برای نیروهای خودی مفید واقع شد و به‌عنوان یک خط دفاعی مستحکم به کارگرفته شد.
ارتش عراق که نتوانسته بود در برابر نیروهای خودی مقاومت مؤثری از خود نشان دهد، پس از سازمان‌دهی مجدد نیروهایی که از میدان گریخته بودند، در بعدازظهر نیز موفق به انجام اقدامات جدی و مؤثر نشد. با این حال، در عصر، با به کارگیری نیروهای پیاده و ۱۰ دستگاه تانک، اقدام به پاتک کرد، اما نیروهای پیاده خودی اجازه عبور تانک‌ها را به آن‌ها ندادند.
عراق در این نقطه بین ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ نفر نیرو مستقر کرده بود که تقریباً ۱۵ درصد آن‌ها یا کشته، یا زخمی و یا به اسارت درآمدند.
منبع:
ایزدی، یدالله، شکستن محاصره آبادان: روزشمار جنگ ایران و عراق، تهران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، چاپ اول، ۱۳۹۶، صفحات ۱۱۳، ۱۱۴، ۱۱۵.