در نهایت، محدودیت‌ها و دستکاری‌های اعمال‌شده به نتیجه‌ای نرسید و شاخص کل بورس در تهران در روز گذشته به میزان ۱.۹ میلیون واحد کاهش پیدا کرد. بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که این افت باید پیش از این رخ می‌داد و اعداد مربوط به شاخص کل بورس به هیچ وجه واقعیت را نشان نمی‌دهند.
این افت در شاخص در شرایطی اتفاق می‌افتد که دولت چهاردهم اعضای کابینه خود را به مجلس معرفی کرده و در انتظار تأیید صلاحیت آنان است. نکته قابل توجه این است که مسعود پزشکیان با وعده پشتیبانی از بورس به میدان آمده، ولی از روز پیروزی او تاکنون خبری از حمایت فعالیت‌های بورسی به گوش نرسیده است. شاخص کل به یک کانال جدید نزول کرده و اقداماتی مانند محدودیت دامنه نوسان و دخالت‌های ناخواسته تاکنون نتیجه‌ای مثبت نداشته‌اند. به نظر می‌رسد که تا پایان ماه جاری، بورس امکان تجربه نوسانات مثبت و بهبودی در شرایط خود را نخواهد داشت. در هر صورت، دولت چهاردهم و رئیس سازمان بورس باید اقدامات لازم را برای بهبود وضعیت بورس انجام دهند. البته، به نظر نمی‌رسد که رئیس سازمان بورس به فکر این بازار باشد و دولت جدید نیز مشغول انتخاب اعضای کابینه خود است، از این رو به نظر می‌آید که اوضاع بازار سرمایه تا مدت‌ها به همین صورت ادامه خواهد یافت.
بورس تحت هیچ مدیریتی نیست
بارها مطرح شده که بورس تهران فاقد مدیریت مؤثر است. نزول شاخص و عدم فعالیت سازمان بورس در مقابل این تغییرات، گواه بر این واقعیت است که این سازمان به وضعیت بازار کم‌توجه است و ظاهراً برای مجید عشقی، رئیس سازمان بورس، تحولات بازار اهمیتی ندارد. از اردیبهشت ماه تا به حال، بازار سرمایه روزهای خوشی ندیده و تنها دو روز پس از انتخابات در وضعیت مثبت قرار گرفت و پس از آن هیچ خبری از رشد یا سبزپوشی دیده نگردید. همچنین فراموش نکنیم که بازار همچنان تحت تأثیر شوک‌های مربوط به تصمیمات دولت سیزدهم قرار دارد و رئیس سازمان بورس نیز نمی‌تواند واکنشی در قبال این مسائل نشان دهد. بازار سهام به معنای واقعی قربانی کسری بودجه و شوک‌های دولتی به صنایع و لطمه به سودآوری آنها شده و به نظر می‌رسد که در نیمه دوم سال صورت‌های مالی قابل توجهی از شرکت‌های بورسی به کدال عرضه شود. بازار سرمایه با چالش‌های زیادی مواجه است که بخشی از آنها در دوران دولت سیزدهم شکل گرفته و اکنون تأثیر عمده‌ای بر معاملات داشته است.
دستاورد مدیران در بورس!
علی فراقی، کارشناس بازار سرمایه، در رابطه با اوضاع این روزها اظهار نظر کرد: «به حقیقت باید گفت که بورس به عنوان دستاوردی برای مدیران کنونی بازار سرمایه و سیاست‌گذاران که حداقل طی یک یا دو سال گذشته فعالیت داشته‌اند، در شرایطی قرار دارد که با پتانسیل‌های این عصر تکنولوژی و تمایل فزاینده افراد به سمت بازارهای مالی، به وضعیتی نابسامان دچار شده است.
اولین و اساسی‌ترین دلیل این امر، مسیر انقباضی چهار ساله در اقتصاد است که مداوم در حال تشدید است و به تدریج برای بازار سرمایه با چالش‌های جدی از سوی تعدادی از ارکان‌های کشور، چه به طور مستقیم و چه غیرمستقیم، مواجه شده‌ایم. این وضعیت شاید قبلاً به طور واضحی دیده نمی‌شد، اما در سال‌های اخیر به شکل بارزی نمایان شده است. در بخش‌های مختلف بازار، نابرابری‌هایی در اعطای مجوزها را شاهد بوده‌ایم که موجب شد تا برخی از قسمت‌ها از وزن بیشتری برخوردار شوند و دیگر بخش‌ها بیشتر به حاشیه گرایش پیدا کنند. این عدم توازن همچنان بازار را تحت تأثیر قرار داده و یکی از نمودهای آن، افزایش ناگهانی مجوزهای انواع صندوق‌ها بوده است. با توجه به وقایع اخیر و کاهش شدید عمق بازار در معاملات، ما با رشد و تعدد یکباره چنین صندوق‌هایی مواجه شدیم که با یک بازار ضعیف و بی‌تحرک رو به رو گشتند و به نحوی باعث بروز چالش‌های جدی‌تری در نقدشوندگی و پویایی بازار از گذشته شده‌اند. افزایش ریسک‌های مرتبط با بازار (دست‌کم از لحاظ اتفاقات منطقه‌ای و تصمیم‌گیری‌های ناگهانی) موجب شده تا شاهد یکی از غیرقابل پیش‌بینی‌ترین بازارها در سال‌های اخیر باشیم و این بازار عملاً هیچ تفاوتی با شرایط جنگی ندارد (چرا که در شرایط جنگی، بازار معمولاً به طور قطع تعطیل خواهد شد) و نمی‌توان با هیچ یک از شیوه‌های تحلیل و بررسی، به درستی آن را پیش‌بینی نمود (یا دست‌کم نرخ موفقیت پیش‌بینی‌ها بسیار کم و متفاوت با واقعیت‌هاست). با در نظر داشتن این منظر تاریک نسبت به آینده بازار که امکان هیچ اظهارنظر مطمئنی ندارد، بسیاری از سرمایه‌گذاران به سمت خروج هدایت شده‌اند و در این راستا شاهد ورود دلگرم‌کننده‌ای از سرمایه به بازار نیستیم. این وضعیت به طور جدی هشداری برای بازار سرمایه و اقتصاد کشوری با وسعت جغرافیایی مانند ایران است. تصمیم‌های ناکارآمد به همراه فاصله زمانی برای واکنش به آنها، زمینه را برای اتخاذ تصمیمات بی‌فایده فراهم می‌کند و علی‌رغم چالش‌های بسیاری که در بازار وجود دارد، مشکلات تازه‌ای باعث کاهش اعتماد و جذابیت بازار می‌شوند، زیرا مسئولین این بازار هیچگونه دل‌سوزی برای آن ندارند. مدت‌هاست که بازار سرمایه با تنش‌های مثبت و منفی فراوانی دست و پنجه نرم می‌کند، به گونه‌ای که می‌توان گفت موارد منفی نسبت به موارد مثبت بیشتر بوده‌اند، اما به هر حال این روند هنوز به پایان نرسیده و امیدواریم که این سو پیشرفت به سمت بهبود ادامه پیدا کند، مگر اینکه شاهد تغییر اساسی و بنیادین در بازار یا اقتصاد باشیم که موجب ترمیم بخشی از این مسائل گردد، زیرا حتی اگر قبول کنیم که یکی از مسیرهای پیشرفت و توسعه از این بازار عبور می‌کند.»
بازار از منظر معاملات
در سومین روز معاملاتی هفته، یعنی دوشنبه، شاخص کل بورس تهران ۴ هزار و ۷۲۱ واحد نسبت به روز کاری پیشین کاهش یافت و به سطح یک میلیون و ۹۹۸ هزار و ۶۵۳ واحد رسید. شاخص هم‌وزن بورس نیز با کاهش ۸۴۷ واحدی در رقم ۶۳۳ هزار و ۷۰۶ واحد قرار گرفت. همچنین، شاخص کل فرابورس ۱۸ واحد افت داشت و به ۲۰ هزار و ۶۸۵ واحد رسید. شاخص هم‌وزن فرابورس نیز با کاهش ۱۱۷ واحد به سطح ۱۰۹ هزار و ۱۴۶ واحد رسید.
در روز دوشنبه، خالص تغییر مالکیت از حقوقی به حقیقی برای دوازدهمین بار متوالی منفی بود و ۳۲۷ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شد. نماد فولاد بیشترین خروج پول حقیقی را به خود اختصاص داد که ارزش آن ۶۴ میلیارد تومان بود. پس از فولاد، نمادهای وبملت، فملی، نوری و شستا بیشترین خروج پول حقیقی را به خود جذب کردند. در سوی دیگر، بیشترین ورود پول حقیقی به نمادهای وبانک، نیان، وخاور، کایزد و بوعلی تعلق داشت.
روز شنبه، نمادهای فولاد، فملی و شپنا قرمزپوش بودند و بیشترین تأثیر منفی را بر شاخص کل بورس داشتند. در طرف مقابل، نمادهای بوعلی، حکشتی و وبانک نمادهای سبزپوش بودند که تأثیر مثبت بیشتری بر شاخص داشتند. در فرابورس نیز نمادهای فصبا، آریا و زاگرس بیشترین اثر کاهشی را بر شاخص کل داشتند و نمادهای شاوان، ساوه و نیان اثر افزایشی بیشتری بر شاخص گذاشتند. میان نمادهای پرتراکنش بورس، فولاد بیشترین تراکنش را داشت و پس از آن وبملت و ذوب قرار گرفتند. در فرابورس نیز خنور، فصبا و وسپهر بیشترین تراکنش را ثبت کردند.
در معاملات روز دوشنبه، ارزش کل بازار سهام به ۴۲ هزار و ۹۰۵ میلیارد تومان رسید. ارزش معاملات اوراق بدهی در بازار ثانویه ۳۵ هزار و ۷۴۶ میلیارد تومان بود که ۸۳ درصد از کل ارزش معاملات بازار را در این روز تشکیل می‌دهد. ارزش معاملات خرد نیز نسبت به روز کاری گذشته ۵ درصد افزایش یافت و به رقم هزار و ۷۳۴ میلیارد تومان رسید. در معاملات روز گذشته، نماد فملی بالاترین ارزش معاملات بازار سهام را به‌خود اختصاص داد که ارزش آن ۶۴ میلیارد تومان بود. پس از فملی، فولاد و وبملت در رتبه‌های بعدی بیشترین ارزش معاملات بازار را به‌دست آوردند و سپس نمادهای وخاور و نوری در رده‌های بعدی قرار گرفتند.
در روز دوشنبه، ۴۷ نماد دچار صف خرید بودند و ۴۹۷ نماد صف فروش داشتند. مجموع ارزش صف‌های خرید با افت ۷۸ درصدی نسبت به روز قبل به ۶۳ میلیارد تومان کاهش یافت و مجموع ارزش صف‌های فروش نیز با ۵۶ درصد افزایش به هزار و ۲۵۹ میلیارد تومان رسید.