دیابت و فشار خون بالا به‌عنوان دو عامل کلیدی در بروز بیماری‌های کلیوی شناخته می‌شوند. این وضعیت‌ها مسئول حدود ۷۰ درصد موارد نارسایی کلیه هستند. افرادی که به بیماری قلبی مبتلا هستند یا در خانواده‌شان تاریخچه‌ای از بیماری‌های کلیوی وجود دارد، در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
نکته نگران‌کننده درباره بیماری کلیه این است که افراد معمولاً در مراحل اولیه، هیچ‌گونه علائم و نشانه‌ای از خود بروز نمی‌دهند. برای آگاهی از وجود مشکل کلیوی، تنها راه مراجعه به آزمایش‌های پزشکی است. انجام آزمایش‌های منظم خون و ادرار برای افرادی که ممکن است بیشتر در معرض بیماری کلیوی باشند، بسیار حائز اهمیت است.
بیماری کلیه به‌راحتی از بین نمی‌رود و ممکن است به‌تدریج با گذشت زمان تشدید شود. بسیاری از افراد تا زمان بروز مشکلات شدید، نمی‌دانند که دچار بیماری کلیوی هستند. پس از آسیب کلیه‌ها، این آسیب معمولاً دائمی خواهد بود. گزینه‌های موجود برای درمان بیماری کلیوی در مراحل نهایی (ESRD) دیالیز یا پیوند کلیه است. تشخیص سریع‌تر بیماری فرصت انجام اقدامات لازم برای بهبود وضعیت کلیه و جلوگیری از آسیب بیشتر را فراهم می‌کند.
علائم نارسایی کلیه:
اگر شما یا یکی از نزدیکانتان در معرض خطر ابتلا به بیماری کلیوی هستید، باید به علائم و نشانه‌های زیر توجه خاصی داشته باشید:
۱. تغییرات در ادرار
کلیه‌ها مسئول فیلتر کردن مایعات و ضایعات خون هستند که به‌صورت ادرار دفع می‌شود. بنابراین، هرگونه تغییر در عملکرد کلیه می‌تواند منجر به تغییرات غیرمعمول در ادرار شود، مانند:
بیدار شدن در شب برای ادرار کردن (که به آن شب ادراری گفته می‌شود)
افزایش تعداد دفعات ادرار
ادرار حباب‌دار یا کف‌آلود
کاهش ادرار یا تولید ادرار با مقدار کمتر و رنگ تیره
وجود خون در ادرار
احساس فشار در زمان ادرار کردن
مشکلات در فرآیند ادرار کردن
۲. ورم و نارسایی کلیه
در نارسایی کلیه، دستگاه متابولیسم به سختی می‌تواند مایعات اضافی بدن را از بین ببرد، که منجر به جمع شدن مایع و بروز ورم می‌شود. این ورم معمولاً در نواحی مانند پاها، مچ‌ها، صورت و دست‌ها بیشتر نمایان است.
۳. خستگی مفرط
کلیه‌های سالم هورمونی به نام اریتروپویتین تولید می‌کنند که به بدن فرمان می‌دهد تا گلبول‌های قرمز خون تولید کند. در نارسایی کلیه‌ها، میزان اریتروپویتین کاهش می‌یابد و این باعث ایجاد کم‌خونی و احساس خستگی در فرد می‌شود. این وضعیت به‌عنوان کم خونی شناخته می‌شود و با ضعف عضلانی و احساس خستگی عمومی بروز می‌یابد.
۴. احساس سرما
کم‌خونی ممکن است سبب حس سرما در فرد، حتی در محیط‌های گرم شود. تعداد کم گلبول‌های قرمز خون بر گردش اکسیژن تأثیر می‌گذارد، به‌ویژه در اندام‌ها، و این می‌تواند به حس سردی در دستان و پاها منجر گردد.
۵. سرگیجه و مشکل در تمرکز
کم‌خونی ناشی از نارسایی کلیه ممکن است باعث کمبود اکسیژن در مغز شود، که می‌تواند منجر به مشکلاتی در حافظه، تمرکز و احساس سرگیجه شود.
۶. تنگی نفس
وجود بیماری کلیوی ممکن است باعث جمع شدن مایعات اضافی در ریه‌ها و در نتیجه کمبود اکسیژن شود. همچنین، اثرات کم‌خونی می‌تواند این وضعیت را تشدید کند، زیرا تعداد کافی گلبول‌های قرمز برای حمل و انتقال اکسیژن وجود ندارد.
۷. کمردرد
برخی از افراد با مشکلات کلیوی ممکن است دچار کمردرد یا درد در سمت کلیه شوند. بیماری کلیه پلی‌کیستیک، که باعث تشکیل کیست‌های بزرگ و پر از مایعات در کلیه‌ها و گاهی اوقات کبد می‌شود، می‌تواند نیز موجب درد موضعی ناحیه کلیه گردد.
۸. راش‌های پوستی
هنگامی که عملکرد کلیه‌ها مختل می‌شود، ضایعات اضافی در خون تجمع می‌یابند (وضعیتی به نام اورم) که می‌تواند باعث خارش شدید و بروز بثورات پوستی گردد.
۹. طعم فلزی در دهان
نارسایی کلیه ممکن است بر طعم غذا تأثیر گذاشته و موجب بوی ناخوشایند دهان شود. فردی که دچار مشکلات کلیوی است، ممکن است طعم فلزی خاصی در دهان خود احساس کرده و رغبت به مصرف گوشت را از دست بدهد یا به کاهش وزن مبتلا شود، زیرا اشتهای خود را از دست می‌دهد.
۱۰. حالت تهوع و استفراغ
نارسایی شدید کلیه ممکن است به تهوع، استفراغ و از بین رفتن کامل اشتها منجر شود.