(عکس) سه جنگنده هوایی که کشورهای اروپایی به تولید می‌رسانند

در حال حاضر، ایالات متحده و چین به عنوان بزرگترین تولیدکنندگان جت‌های جنگنده در سطح جهانی شناخته می‌شوند، اما اروپا نیز توانسته است صنعت موفق تولید جت‌های جنگنده خود را حفظ کند. در حال حاضر، تولید سه مدل جت جنگنده چندمنظوره در اروپا در حال انجام است: Eurofighter Typhoon، Dassault Rafale و Saab Gripen.

بر اساس گزارش دیجیاتو، اروپایی‌ها همچنین چندین نوع هواپیمای نظامی دیگر همچون هواپیمای ترابری استراتژیک/سوخت‌رسان A۴۰۰M Atlas که توسط ایرباس طراحی شده و هواپیمای آموزشی/تهاجمی سبک Aermacchi M-345 را تولید می‌کنند. با این حال، تمرکز این مقاله بر روی جت‌های جنگنده چندمنظوره خواهد بود.

داسو رافال

در سال‌های اخیر، داسو با افزایش تقاضا برای جت‌های رافال مواجه شده است. این امر بخشی به دلیل کاهش سفارشات مربوط به جت‌های جنگنده روسی است. این کاهش رغبت برای خرید جنگنده‌های روسی، تا حدودی ناشی از اجرای قانون کاتسا از سوی ایالات متحده است که خریداران جت‌های روسی را تحت تحریم قرار می‌دهد، اگرچه عوامل دیگری نیز در افزایش محبوبیت جنگنده‌های فرانسوی نقش دارند (مانند ممنوعیت عرضه هواپیماهای یوروفایتر توسط آلمان به عربستان سعودی که ممکن است موجب درخواست گسترده‌تر از رافال شود).

طراحی رافال به عنوان یک پروژه مشترک اروپایی آغاز شد، اما اختلاف نظرها منجر به این شد که فرانسوی‌ها به طور مستقل به تولید این هواپیما بپردازند (کشورهای دیگر اروپایی که در این پروژه حضور داشتند، پس از آن یوروفایتر را ساختند). رافال در سال ۲۰۰۴ به نیروی دریایی فرانسه و در سال ۲۰۰۶ به نیروی هوایی فرانسه خدمات‌رسانی آغاز کرد.

در سال ۲۰۲۳، داسو درنظر داشت که ۱۵ فروند رافال تولید کند، اما تنها توانست ۱۳ فروند از این جنگنده‌ها را تحویل دهد. با این حال، داسو اکنون افزایش تولید را در دست اقدام دارد و در حال حاضر حدود ۲ فروند رافال در هر ماه تولید می‌کند و قصد دارد تا پایان سال ۲۰۲۴ این میزان را به ۳ فروند در ماه برساند. اما چالش‌هایی از قبیل مسائل زنجیره تأمین می‌تواند مانع از پیشرفت این برنامه گردد.

یوروفایتر تایفون

Eurofighter Typhoon شباهت زیادی به رافال دارد و هر دو نیز زیر نظر کنسرسیومی متشکل از شرکت‌های ایرباس، BAE Systems و لئوناردو توسعه یافته‌اند. مشتریان اصلی این جت، کشورهای بریتانیا، آلمان، ایتالیا و اسپانیا هستند (تعداد خریدها به این ترتیب است: بریتانیا ۲۳۲ فروند، آلمان ۱۸۰ فروند، ایتالیا ۱۲۱ فروند و اسپانیا ۸۷ فروند). از مجموع ۶۸۰ فروند یوروفایتر که توسط ۹ کشور سفارش داده شده، ۶۰۳ فروند تاکنون تحویل داده شده‌اند (نرخ تاریخی تولید این جنگنده حدود ۲۰ فروند در سال بوده است).

این کنسرسیوم در نیمه نخست سال ۲۰۲۳ اعلام کرد که پتانسیل فروش حداکثر ۲۰۰ فروند یوروفایتر تایفون را در دو سال آینده می‌بیند. در آوریل ۲۰۲۴، Aviationist گزارش داد که این کنسرسیوم پیش‌بینی می‌کند حداکثر ۷۴ هواپیما برای سفارشات داخلی و ۱۳۰ هواپیما برای مشتریان صادراتی عرضه کند که این علاوه بر سفارشات قبلاً ثبت شده است.

اگر تمامی این جت‌ها تا سال ۲۰۳۵ تحویل داده شوند، نرخ تولید به طور متوسط به ۲۰ فروند در سال خواهد رسید. به گفته مجله Aviation Week، برنامه‌ریزی برای تحویل ۱۸۷ فروند از این جنگنده‌ها طی سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۳۳ وجود دارد، در حالی که تعداد کمی از آن‌ها پس از سال ۲۰۳۳ تحویل خواهند شد. این به معنای نرخ تولیدی حدود ۱۸ فروند در سال است.

برای کشورهای درگیر در پروژه‌های نظامی، حفظ سطح تولید تا زمان آغاز فرآیند تولید نسل بعدی هواپیما یک ضرورت است. اگرچه ارائه آمار دقیق تولید یوروفایتر دشوار است، اما نرخ‌های تاریخی و سفارش‌های موجود نشان‌دهنده تولید حدود ۲۰ دستگاه در سال می‌باشد.

تولید جت‌های جنگنده به علت پیچیدگی‌های فراوان آن، به فرآیندی دشوار تبدیل شده است. با اینکه ممکن است بریتانیا دیگر به طور مستقل هیچ جت جنگنده‌ای تولید نکند، اما این کشور در بسیاری از جت‌های جنگنده غربی نقشی حیاتی در تأمین قطعات دارد. شرکت‌های بریتانیایی به تأمین قطعات برای ساب گریپن، جنگنده محلی کاآن ترکیه که در حال حاضر در حال توسعه است و همچنین جنگنده F-35 Lightning II (به ویژه مدل F-35B) پرداخته‌اند.

ساب گریپن

ساب گریپن به عنوان سومین جت جنگنده چندمنظوره اروپایی شناخته می‌شود که در حال حاضر تولید می‌شود. شرکت ساب، این جنگنده را در سوئد به عنوان یک جت مقاوم طراحی کرده است که قادر به عملکرد در شرایط دشوار (از جمله بلند شدن و فرود در بزرگراه‌ها) می‌باشد. تا سال جاری، سوئد عضو ناتو نبود و ناچار بود به صورت مستقل برای درگیری بزرگ احتمالی با روسیه برنامه‌ریزی کند. این کشور استراتژی هوایی خود را بر این فرض بنا نهاده بود که در صورت وقوع جنگ، پایگاه‌های هوایی آن مورد حمله قرار خواهند گرفت و لذا نیاز است که هواپیماهای خود را در مکان‌های مختلف به کار گیرد. گریپن به نحوی طراحی شده که در این سناریو به محافظت از پایگاه‌ها و دفاع از فضای هوایی کمک کند.

این جنگنده در بازار بین‌المللی توفیقاتی کسب کرده و به کشورهای مجارستان، جمهوری چک، آفریقای جنوبی، برزیل و تایلند صادر شده است. مجارستان به تازگی سفارش دیگری برای جنگنده گریپن ثبت کرده و انتظار می‌رود که تایلند نیز به زودی یک سفارش جدید ارائه کند. برزیل امیدوار بود که سفارش گسترده دیگری انجام دهد، اما به نظر می‌رسد این کشور به جای گریپن، خرید F-16‌های دست دوم را مدنظر قرار داده است.

خط مونتاژ ساب در لینکوپینگ ظرفیت تولید تا ۲۴ هواپیما در سال را دارد و قابلیت پاسخگویی به نیازهای اضافی را نیز داراست.

به طور کلی، ساب ادعا کرده است که توانایی تولید ۲۴ گریپن را در تأسیسات خود در لینکوپینگ، گوتنبرگ، جرفالا و آربوگا داراست. همچنین، این شرکت به همراه Embraer یک خط مونتاژ نهایی در برزیل راه‌اندازی کرده است که در آن حدود ۱۵ فروند گریپن منتظر مونتاژ هستند و انتظار می‌رود اولین نمونه‌ها در سال ۲۰۲۵ تحویل داده شوند. اما به طور دقیق مشخص نیست که تعداد تولید برای سال ۲۰۲۴ چگونه خواهد بود.

در مجموع، به نظر می‌رسد که تولید جت‌های جنگنده چندمنظوره اروپایی در سال ۲۰۲۴ در حدود ۴۰ تا ۶۰ فروند باشد.