به گزارش روزنامه شهروند، روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد اخیراً از محکومیت دو آرایشگر به خاطر دخالت غیرمجاز در حوزه پزشکی خبر داده است. در سال‌های اخیر، تعداد سالن‌های آرایشی زنانه که خدمات زیبایی متنوعی را ارائه می‌دهند، به شکل چشم‌گیری افزایش یافته است. این مسئله، به ویژه در میان آرایشگرانی که در خانه یا فروشگاه‌های غیرمجاز خدماتی با قیمت‌های به مراتب پایین‌تر از عرف بازار ارائه می‌دهند، مشهود است. نتیجه چنین فعالیت‌هایی این است که با هر افزایش در تعداد مشتریان آنها، پرونده‌های تخلفات و شکایت‌ها نیز به صورت تصاعدی رو به افزایش گذاشته است.
چند روز پیش، روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد اعلام کرد که دو زن به دلیل راه‌اندازی کلینیک زیبایی و مداخله در امور غیرمجاز پزشکی، از ادامه فعالیت در حرفه آرایشگری یا زیبایی محروم شده‌اند.
این مورد یکی از صدها شکایت ثبت شده از آرایشگران غیرمجاز است که به خاطر انجام خدمات پزشکی، سلامت مشتریان خود را به خطر انداخته‌اند. سود حاصل از این نوع فعالیت‌ها به قدری زیاد است که تعداد آرایشگران بدون مجوز نسبت به آرایشگاه‌های مجاز به شکل قابل توجهی افزایش یافته است. به این ترتیب، این تعداد آرایشگر غیرمجاز، به یک مولتی‌بیزینس در عرصه زیبایی تبدیل شده‌اند و اکنون علاوه بر خدمات زیبایی، به انجام فعالیت‌های پزشکی مانند بلفاروپلاستی، لیفت ابرو، تزریق بوتاکس و ژل نیز مشغول هستند.
در حال حاضر، انجام بسیاری از جراحی‌های زیبایی نسبت به گذشته ساده‌تر شده و برخی از آنها به صورت سرپایی انجام می‌شوند. این شرایط سبب شده تا برخی از آرایشگران، این اقدامات را به راحتی و بدون در نظر گرفتن خطرهای بالقوه انجام دهند که در نتیجه می‌تواند مشکلات جدی و عوارضی را برای مراجعان به بار آورد. عوارضی که اصلاح آنها بسیاری اوقات دشوار است و ممکن است حتی به قیمت از دست رفتن جان افراد تمام شود. هزینه بالای این خدمات نیز بازاری برای افراد غیرمتخصص فراهم کرده است.
نکته‌ای که باید به آن توجه داشت، نقش مراجعان این مراکز نیز در بروز مسائل و مشکلات است. اعتماد به سالن‌های زیبایی که با تبلیغات جذاب در فضای مجازی اقدام به جلب مشتری می‌کنند، عدم برخورداری از اطلاعات کافی در مورد شخص یا مرکز و همچنین ناآگاهی نسبت به رعایت استانداردها در اتاق‌های عمل، همگی از جمله عوامل اصلی بروز مشکلات در این حوزه هستند.
وزارت بهداشت
عوارض ناشی از اجرای عمل‌های زیبایی توسط افراد غیرمتخصص
دکتر یک پزشک زیبایی که تمایلی به ذکر نامش ندارد، در گفت‌وگویی با «شهروند» بیان می‌کند: اقداماتی که در آرایشگاه‌ها انجام می‌شود می‌تواند تبعات جدی برای مراجعان با خود به همراه داشته باشد. قطع عصب‌های صورت، نکروز بافتی و بروز ناهنجاری‌هایی که ممکن است به چند عمل ترمیمی نیاز داشته باشد، تنها بخشی از عواقب سهل‌انگاری‌های انجام شده در این حوزه است.
او همچنین اشاره می‌کند: تزریق ژل به لب‌ها توسط فرد غیرمتخصص می‌تواند به نکروز کامل این ناحیه بینجامد و تزریق بوتاکس نیز اگر به دست متخصص انجام نشود، عوارض قابل توجهی خواهد داشت که گاهی اصلاح آن حتی توسط ماهرترین متخصصین زیبایی نیز امکان‌پذیر نخواهد بود.
درددل‌های شهروندان
سارا، زنی که اخیراً برای ترمیم ناخن خود به یکی از آرایشگران غیرمجاز در منطقه چیتگر مراجعه کرده، می‌گوید: هزینه ترمیم هر ناخن در سالن‌های معتبر حدود ۲۰۰ هزار تومان است، اما در اینجا می‌توانیم تنها با ۸۰ هزار تومان همان خدمات را دریافت کنیم. این کاهش قیمت به سایر خدمات نیز تعلق دارد. به عنوان مثال، هزینه رنگ مو در یک آرایشگاه قدیمی به طور متوسط یک میلیون و نیم تومان است که بسته به نوع مواد و حجم مو، ممکن است حتی تا ۳ میلیون تومان افزایش یابد. اما اینجا، این قیمت به ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان می‌رسد.
او ادامه می‌دهد: با این حال، قیمت‌ها واقعی‌تر از این موارد هستند و هیچ گونه نظارتی بر آنها وجود ندارد. به عنوان نمونه، هزینه «مش» کردن مو از نیمه شهر به بالا بین ۲۰ تا ۶۰ میلیون تومان متغیر است که پرداخت آن برای بسیاری سخت است.
همراه او که زنی ۴۶ ساله و خود را مرجان معرفی می‌کند، نظر متفاوتی دارد: من پس از تجربه نامناسبی که چند سال پیش داشتم، به هیچ وجه به مراکز غیرمجاز مراجعه نمی‌کنم. ۴ یا ۵ سال پیش، به همراه یکی از اقوام به یک آرایشگاه ارزان قیمت رفتیم و پس از تزریق ژل برای لب‌هایم، به قدری وضعیت لب و صورتم بد شد که نمی‌توانستم از خانه خارج شوم و نهایتاً مجبور شدم حدود ۳۰ میلیون تومان برای درمان صرف کنم. از آن زمان به خودم قول داده‌ام که دیگر به چنین مراکز نروم.
آرایشگری در منزل
ماجرای آرایشگران منازل نیز داستانی جالب دارد. شهلا، یکی از افرادی که از این خدمات بهره‌مند شده، در گفت‌وگو با «شهروند» می‌گوید: معمولاً باید چند نفر باشید تا آرایشگر برایتان بفرستند، زیرا باید برای آنها صرفه اقتصادی داشته باشد. به علاوه، وقتی به منزل می‌آیند، باید هزینه اسنپ و پذیرایی آنها را نیز بپردازید. هزینه نهایی خدمات ارائه‌شده نیز معمولاً ۲ تا ۳ برابر عرف بازار خواهد بود!
نکته اینکه قیمت‌ها به شدت متفاوت است و به منطقه آرایشگاه‌های غیرمجاز بستگی دارد. ریحانه، ساکن فردیس کرج، در این مورد به «شهروند» می‌گوید: هزینه خدمات پوستی و مشاوره‌ها در آنجا از ۷۰۰ هزار تومان تا ۴ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان متغیر است، در حالی که همین خدمات در مناطق متوسط تهران بین ۵/۱ تا ۶-۷ میلیون تومان برای مشتری تمام می‌شود.
روانشناسی یک پدیده
ناصر قاسم‌زاده، روانشناس معتبر، معتقد است که بخش قابل توجهی از این چالش‌ها ریشه در مسائل فرهنگی جامعه ما دارد. او در این زمینه به «شهروند» می‌گوید: در جامعه‌ای که تعداد زیادی از زنان و مردان، به زیبایی و رفع مشکلات ظاهری خود اهمیت می‌دهند و زیبایی را جزء اصلی هویت خود می‌دانند، بخشی از جامعه ما به دنبال حل مشکلات روحی و روانی خود از طریق اینگونه اقدامات هستند. نتیجه این وضع، تبدیل مطب‌های پزشکی به مراکز زیبایی و جریان اقتصادی پول‌ساز برای آنهاست.
او اضافه می‌کند: تجاری شدن امر پزشکی نیز یکی از معضلات این حوزه در کشور ما به حساب می‌آید که در سال‌های اخیر خود را در قالب آرایشگری نشان داده و سود هنگفتی را نصیب عده‌ای کرده است.
نامه وزارت بهداشت
سعید کریمی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در نامه‌ای به دکتر حسین فرشیدی، معاون درمان وزارت بهداشت، از گسترش قارچ‌گونه آرایشگاه‌های غیرمجاز که خدمات درمانی ارائه می‌دهند هشدار داده و خواستار برخورد جدی با آنها شده است. همچنین وی در تابستان جاری از افزایش ۱۰۰ برابری جریمه‌ها در حوزه پزشکی و زیبایی خبر داد و اعلام کرد که سال گذشته بیش از ۵ هزار مرکز غیرمجاز پلمب شده است.
سعید کریمی افزود که در تیرماه امسال هیئت دولت مصوبه‌ای داشت که جریمه مداخلات غیرمجاز در امور پزشکی به روز شده و برای بار اول به ۵۸۰ میلیون تومان و در صورت تکرار به یک میلیارد و ۱۶۰ میلیون تومان افزایش یافته است.
مراحل شکایت از آرایشگر بابت دخالت در امور پزشکی
اما افرادی که با آرایشگران متخلف روبرو شده‌اند، چگونه باید شکایت کنند؟ مهدی تقوی راد، وکیل دادگستری، در پاسخ به این سوال به «شهروند» می‌گوید: در صورت مشاهده هرگونه تخلف توسط مراجعین یا بازرسان صنف آرایشگران، می‌توان پرونده این مرکز را به دادگاه حل اختلاف یا دادگاه ویژه جرایم پزشکی ارجاع داد.
او ادامه می‌دهد: در مرحله بعد، ضروری است که یک دادخواست درباره دخالت در حوزه پزشکی تنظیم شود. در این راستا، اطمینان از جمع آوری مدارکی برای اثبات وجود جرم، از اهمیت بالایی برخوردار است. به طوری که اگر یک آرایشگاه کلاً اقدام به انجام خدمات پزشکی زیبایی مانند تزریق فیلر، پاکسازی پوست با دستگاه و انواع تتو کند، شما باید مدارکی برای اثبات این فعالیت‌ها داشته باشید. در این صورت، باید مدارک را به دادسرای عمومی و یا اتحادیه پزشکانی که مرتبط با این مسئله هستند، ارائه نمایید.
با چه جریمه‌ای؟
رضا لاری‌پور، سخنگوی سازمان نظام پزشکی، در گفت‌وگو با «شهروند» بیان می‌کند که معاونت درمان علوم پزشکی باید بر تخلفات پزشکانی نظارت داشته باشد که با آرایشگران همکاری کرده و فعالیت‌های پزشکی را انجام می‌دهند.
او اضافه می‌کند: گروه‌های نظارتی ما به مراکز درمانی سر می‌زنند و کیفیت ارائه خدمات را بررسی می‌کنند و در صورت مشاهده هرگونه ورود غیرقانونی، با آنها برخورد خواهد شد.
لاری‌پور همچنین هرگونه استفاده آرایشگران از خدمات پزشکی یا عقد قرارداد با پزشکان زیبایی برای ارائه خدمات در آرایشگاه‌ها و مطب‌ها را غیرقانونی می‌داند و به شهروندان تأکید می‌کند که در صورت وقوع هرگونه تخلف، موارد را به معاونت درمان سازمان پزشکی گزارش کنند تا پیگیر موضوع شوند. همچنین در مورد آرایشگرانی که در سالن‌های خود اقدام به انجام فعالیت‌های زیبایی می‌کنند، تصریح کرده که اینگونه فعالیت‌ها مصداق مداخله‌های غیرقانونی به حساب می‌آید و در صورت مشاهده، علاوه بر پیگیری قضایی، سالن آنها نیز می‌تواند پلمب شود. اما در هر حال، بهتر است بانوان از رفتن به سالن‌های آرایش برای انجام اقدامات زیبایی پرهیز کنند و در صورتی که قصد مراجعه به پزشک زیبایی دارند، پیش از هر چیز از طریق سایت نظام پزشکی اطلاعات کامل آنها را بررسی کنند تا از تخصص و صلاحیت آنها اطمینان حاصل کنند.
لزوم اصلاح قوانین
محمد رئیس‌زاده، رئیس سازمان نظام پزشکی، نیز در این خصوص به «شهروند» گفت: طبیعی است که در شرایطی که وضع اقتصادی پزشکان مساعد نیست، برخی از آنها به سوی راه‌های درآمد جدیدی نظیر همکاری با آرایشگاه‌ها روی می‌آورند! به طور کلی، سیاست‌های دولت باید به گونه‌ای باشد که رونق کافی را به بازار پزشکان ارائه دهد تا این چالش‌ها حل شوند. به عنوان مثال، راهکارهایی همچون اجرای شبکه پزشک خانواده و فعال کردن آن.
او همچنین خاطرنشان می‌کند: قوانین فعلی بازدارنده نیستند، چرا که جریمه آرایشگرانی که به صورت غیرمجاز فعالیت‌های زیبایی انجام می‌دهند، تنها بین ۵ تا ۱۰ میلیون تومان است. بنابراین طبیعی است که فرد ترسی از قانون نداشته باشد، زیرا با یک یا دو مشتری می‌تواند هزینه جریمه را جبران کند! لذا باید اقداماتی صورت گیرد که انجام فعالیت‌های غیرقانونی در این حوزه به صرفه نباشد. بدین ترتیب، ضرورت دارد که مجلس به این مساله ورود کرده و قوانین بازدارنده موثر تنظیم کند و در عین حال، مسیر کسب و کار پزشکان را تقویت نماید.
راهکارهایی برای دور زدن قانون
بعد از اینکه تعدادی از آرایشگاه‌ها به دلیل عدم صدور مجوز برای ارائه خدمات غیرمتخصص زیبایی پلمب و جریمه شدند، برخی از آنان به فکر ترفندهای جدیدی برای فرار از قانون افتادند. برای مثال، برخی از آنها با پزشکان تازه‌کار یا پزشکانی که توان مالی بالایی ندارند، قرارداد بسته و با استفاده از مجوز آنها فعالیت‌های مربوط به زیبایی را در آرایشگاه‌های خود انجام می‌دهند. یا برخی دیگر، با مطب‌ها و کلینیک‌های اطراف خود توافق می‌کنند تا مشتری به آنها معرفی کنند و در عوض درصدی از سود خود را به این مطب‌ها می‌پردازند. بدین ترتیب، هیچ کس نمی‌تواند به شکل قانونی مانع از فعالیت‌های آنها شود.
اما در نهایت، مسئول مستقیم پیگیری و برخورد با آرایشگاه‌های غیرمجاز، اتحادیه مربوطه است. با این حال، به نظر می‌رسد که اتحادیه آرایشگران زنانه در این زمینه چندان فعال نیست. به عنوان مثال، شهربانو عابدی، رئیس اتحادیه آرایشگران زنانه تهران، در مکالمه‌ای با خبرنگار «شهروند» ابتدا درخواست کرد تا سوالات ما را ارسال کنیم، اما پس از ارسال سوالات، که شامل پرسش‌هایی در مورد روش‌های برخورد با آرایشگاه‌های غیرمعتبر و آمار مرتبط با این زمینه بود، تنها اطلاعیه رسمی اتحادیه را برایمان ارسال کرد که در آن تأکید شده بود انجام هر گونه فعالیت پزشکی توسط آرایشگران زنانه ممنوع و غیرقانونی است!
تاکید دستگاه قضا بر برخورد با آرایشگاه‌های غیرمجاز
به تاثیرات عوامل مختلف، بسیاری از مقامات و مدیران قضایی به ارائه هشدار درباره فعالیت این قبیل آرایشگاه‌ها پرداخته‌اند. در همین راستا، مدیرکل امور کمیسیون‌های سازمان پزشکی قانونی کشور پیش‌تر اعلام کرد که آرایشگران به هیچ عنوان مجاز به ارائه خدمات پزشکی در حوزه زیبایی نیستند و در صورت وارد کردن آسیب به فردی، باید علاوه بر جبران خسارت، به جرم خود نیز پاسخگو باشند.
بابک سلحشور ادامه داد: متاسفانه طي سال‌های اخیر گسترش فعالیت‌های پزشکی از سوی افراد غیرمتخصص و فاقد صلاحیت به شدت افزایش یافته که این امر نیز باعث افزایش آسیب‌ها و شکایت‌ها در کمیسیون‌ها شده است.
او همچنین افزود: گاهی اوقات آرایشگران وارد حیطه وظایف خود می‌شوند و آسیب‌هایی را به افراد وارد می‌کنند که منجر به شکایت و ارجاع پرونده به واحد معاینات پزشکی قانونی می‌شود. این پرونده‌ها در این واحد بررسی شده و دیه و خسارت آن تعریف می‌شود و ارتباطی با قصور پزشکی ندارد.
سلحشور همچنین تأکید کرد: بررسی‌ها در میانه این حوزه نیاز به روشن شدن صلاحیت حرفهای پزشکان از سوی وزارت بهداشت دارد تا بررسی شکایت‌ها و برخورد با این مسائل دقیق‌تر صورت گیرد. در نهایت، وزارت بهداشت باید روشن توضیح دهد که صلاحیت پزشکان در رشته‌های مختلف چه باید باشد، به ویژه در رشته‌هایی که خدمات موازی ارائه می‌دهند، زیرا این امر می‌تواند به کاهش فعالیت‌های غیرمجاز کمک کند.