عطا بهرامی تصریح کرد که انتقال پایتخت به یکی از شهرهای دیگر، صرفاً نقابی بر روی مسائل و چالشهای کلان شهر تهران قرار میدهد. زیرا این اقدام قادر به رفع مشکلات ۱۲ میلیون نفری که در این شهر و مناطق اطراف آن سکونت دارند، نخواهد بود و بیان این قضیه بیشتر به نظر یک پروپاگاندا رسانهای شباهت دارد.
موضوع انتقال پایتخت از تهران به یک شهر دیگر، سالهاست که به شکل متناوب مطرح میشود. این موضوع در آغاز با مخالفتهای گستردهای روبرو شد. پس از چالشها و تحولات مختلف، در نهایت در سال ۹۲، طرح ارزیابی امکان انتقال پایتخت از تهران که پیشتر سه بار بهطور رسمی در دولتهای مختلف به بحث گذاشته شده بود، به تصویب مجلس و شورای نگهبان رسید اما در نهایت به اجرا در نیامد.
رئیسجمهور پزشکیان نیز اخیراً دوباره درباره انتقال پایتخت صحبت کرد. از زمان طرح مجدد این موضوع، تعدادی از چهرههای معروف مانند غلامحسین کرباسچی و پیروز حناچی، شهرداران پیشین تهران، مخالفت خود را با این موضوع ابراز کردهاند.
عطا بهرامی، تحلیلگر اقتصادی، در گفتوگویی با ایسنا درباره جابهجایی پایتخت اظهار داشت: مطرح کردن این موضوع بیشتر به نوعی شوآف رسانهای شبیه است. به جای پرداختن به راهکارهای واقعی مشکلات تهران، به موضوع غیرممکن انتقال آن پرداخته میشود.
بررسی بازار اجاره در هفته اول مهرماه نشان میدهد که با پایان فصل تابستان، موجران از قیمتهای پیشنهادی خود عقبنشینی کردهاند.
عامل اصلی گرانی مسکن: ایجاد محدوده شهری
عطا بهرامی درباره تأثیر محدود کردن شهرها بر قیمت مسکن گفت: «قیمت زمین بر اساس عرضه و تقاضا تعیین میشود. در اکثر نقاط جهان، قیمت زمین در محاسبات مسکن جایگاهی ندارد و تنها هزینه مصالح و فرآیند ساخت، قیمت نهایی را تعیین میکند. تفاوت قیمت مسکن فقط به محل قرارگیری آن بستگی دارد. اما در ایران، از سال ۷۹ به بعد، سیاست کشور بر عدم گسترش شهرها بنا شده است که عامل اصلی افزایش قیمت زمین در بسیاری از شهرها محسوب میشود. به همین دلیل، در حال حاضر که شاهد افزایش جمعیت هستیم، به علت کمبود زمین و قیمتهای نجومی مسکن، اوضاع مسکن در کشور بسیار وخیم است. علاوه بر این، به میزان کافی به ساختوساز پرداخته نشده است که بر بحران موجود دامن زده است. در نهایت، شهرها به دلیل وجود محدودیتهای زیاد، به صورت فشرده ساخته شدهاند.»
او افزود: «کمبود فضای شهری مختص تهران نیست و دیگر کلانشهرهای ایران همچون تبریز و مشهد را نیز شامل میشود. از اینرو، کمبود زمین برای ساختوساز، باعث شده است که بلندمرتبهسازی به سبک غالب ساخت مسکن در کشور تبدیل شود. در تهران نیز طی سالهای اخیر، همان روش متداول ساختوساز نیز به شدت کاهش یافته و شرایط بحرانیتری را رقم زده است. البته از سال ۹۷ به بعد، انتظار تورمی نیز بر قیمت مسکن اثرگذار بوده است، اما ریشه اصلی این افزایش قیمت، کمبود زمین است.»
انتقال پایتخت تأثیری بر مشکلات تهران نخواهد داشت
بهرامی درباره انتقال پایتخت از تهران به دیگر شهرها و تأثیر آن بر قیمت مسکن توضیح داد: «انتقال پایتخت به مناطق دیگر کشور، هیچ منطقی ندارد. امروز تهران در مقایسه با دیگر پایتختهای جهان، بسیار کوچکتر است. آیا همه راهحلها و اقدامهای لازم برای حل مشکلات و توسعه تهران انجام شده که حالا به انتقال آن فکر میکنیم؟ به عنوان مثال، تهران به مراتب از شهرهایی همچون مکزیکو سیتی، مسکو و لندن، هم کوچکتر و هم متراکمتر است. به همین دلیل میتوان گفت که حل معضلات تهران ارتباطی به انتقال پایتخت ندارد. باید توجه داشت که انتقال پایتخت شوخی نیست و برای این کار باید هزینههای هنگفتی صرف شود. آیا در صورت انتقال، باید جمعیت 9 میلیون نفری تهران را نادیده گرفت؟ اگر جمعیت حومه را نیز در نظر بگیریم، این عدد به 12 میلیون نفر افزایش مییابد. چه تدابیری برای این افراد مد نظر است؟»
آیا مشکلات تهران با انتقال حل خواهد شد؟
این تحلیلگر اقتصادی درباره چالشهای موجود در تهران بیان کرد: «باید متوجه بود که با انتقال پایتخت به شهری دیگر، مشکلات و چالشهای تهران برطرف نمیشود. تهران به مدت بیش از ۲۰۰ سال پایتخت بوده و ادامه این وضع فقط به نفع فرهنگاشان است و ایرادی ندارد. نمیتوان ضعف مدیریتی و محدود کردن تهران تنها به اتوبان آزادگان را با انتقال پایتخت توجیه کرد. به علاوه، آیا ظرفیت مدیریتی و بودجهای کشور برای این تغییر وجود دارد؟ دیگر کشورها به دنبال تغییر و انتقال پایتخت نیستند. پایتخت هر کشور صرفاً باید به درستی مدیریت شود. به همین خاطر، طرح انتقال و جابهجایی پایتخت از تهران به دیگر شهرهای کشور، به نوعی فرار از مواجهه با مشکلات موجود تلقی میشود.»
تحلیل بازار مسکن در شهریورماه نشاندهنده یک غایب دووجهی بود. تحقیقات میدانی «دنیایاقتصاد» نشان میدهد که میانگین «قیمت پیشنهادی» در فایلهای مسکن شهر تهران حدود ۲ درصد افزایش داشته است. اما از «هیجان قیمتی و رفتاری» خبری نیست. تازهترین تحولات بازار بنا بر تأثیرات «نرخ سود بانکی» و «انتخابات آمریکا» است.
او با تأکید بر اینکه بحث انتقال پایتخت صرفا یک پروپاگاندای رسانهای است، خاطرنشان کرد: «طرح موضوع جابهجایی پایتخت در زمانهای مختلف به منظور سلب مسئولیت است و نباید به این شکل برخورد شود که با بروز مشکلات، این قبیل موضوعات مطرح شوند. انسانها توان مدیریت بیشتری از آنچه که تصور میشود دارند. همچنین، تراکم جمعیت در تهران بسیار بالاست. هیچ یک از شهرهای دنیا به اندازه تهران متراکم نیست. تهران امروز به شدت متراکم است و مدیریت ضعیف، بر گرانی این شهر افزوده است. با توجه به تمام این مسائل، مطرح شدن مکرر انتقال و جابهجایی پایتخت، تنها یک اقدام نمایشی است.»
