آیا مصرف محصولات لبنی باعث ایجاد سنگ‌های کلیوی می‌گردد؟

سنگ‌های کلیوی (کریستال‌های غیرقابل حل) یکی از مسائل بهداشتی رایج در سراسر جهان به شمار می‌روند. وجود این سنگ‌ها در کلیه و مجاری ادراری می‌تواند به بروز دردهای ناگهانی و شدید و همچنین عوارض ناخوشایندی نظیر وجود خون در ادرار، حالت تهوع و استفراغ منجر شود.

انواع مختلف سنگ‌های کلیوی

۱. سنگ‌های اگزالات کلسیم: این دسته از سنگ‌ها، تقریبا ۷۰ تا ۸۰ درصد از سنگ‌های کلیوی را تشکیل می‌دهند و به عنوان شایع‌ترین نوع سنگ شناخته می‌شوند.

۲. سنگ‌های استراویتی: این نوع سنگ‌ها به خاطر عفونت‌های ادراری و وجود باکتری‌های خاص شکل می‌گیرند و عمدتاً از فسفات آمونیوم و کلسیم تشکیل می‌شوند. این سنگ‌ها تقریباً ۱۰ درصد از انواع سنگ‌های کلیوی را به خود اختصاص می‌دهند و بیشتر در افرادی که به عفونت‌های مزمن ادراری دچار هستند، مشاهده می‌شوند.

۳. سنگ‌های فسفات کلسیم: این نوع سنگ‌ها اکثراً در زنان باردار در اواسط و پایان بارداری و همچنین در ادرار قلیایی شکل می‌گیرند. حدود ۵ تا ۱۰ درصد از سنگ‌های کلیوی از این نوع هستند.

۴. سنگ‌های اسید اوریکی: این دسته از سنگ‌ها ناشی از افزایش تولید اسید اوریک یا کاهش دفع آن از طریق ادرار ایجاد می‌شوند. سنگ‌های اسید اوریکی تقریباً ۵ تا ۱۰ درصد از سنگ‌های کلیوی را تشکیل می‌دهند و بیشتر در افرادی که دارای شرایط خاصی مانند نقرس یا بیماری‌های متابولیک هستند، دیده می‌شود.

۵. سنگ‌های سیستینی: این سنگ‌ها به دلیل اختلالات ژنتیکی ناشی از افزایش دفع سیستین در ادرار شکل می‌گیرند. سنگ‌های سیستینی نادر بوده و تنها ۱٪ از تمامی سنگ‌های کلیوی را تشکیل می‌دهند.

یکی از باورهای نادرست رایج در زمینه تغذیه این است که با توجه به اینکه لبنیات حاوی مقادیر بالایی از کلسیم هستند و کلسیم جزء اصلی سنگ‌های کلیوی به نوع اگزالات کلسیم نیز محسوب می‌شود، بنابراین مصرف لبنیات می‌تواند خطر بروز سنگ‌های کلیوی را افزایش دهد. اما واقعیت کاملاً برعکس است.

کاهش مصرف کلسیم در رژیم‌های غذایی می‌تواند خطر تشکیل سنگ‌های اگزالات کلسیم را افزایش دهد، در حالی که دریافت مقدار کافی کلسیم از طریق رژیم غذایی، خطر تشکیل این سنگ‌ها را کاهش می‌دهد.

دلیل این موضوع آن است که کلسیم موجود در غذا با اگزالات رژیم غذایی در دستگاه گوارش ارتباط برقرار کرده و از جذب اگزالات و ورود آن به سیستم گردش خون و در نهایت دفع آن از طریق ادرار جلوگیری می‌کند. به این ترتیب، کلسیم قادر است میزان اگزالات وارد شده به کلیه‌ها را کاهش دهد و از تشکیل سنگ‌های اگزالات کلسیم پیشگیری کند. متا آنالیزهایی که در این زمینه انجام شده‌اند نیز این موضوع را تأیید کرده و نشان داده‌اند که بین مصرف لبنیات و خطر ابتلا به سنگ‌های کلیوی ارتباط معکوس وجود دارد.

در نتیجه، برای جلوگیری از تشکیل سنگ‌های اگزالات کلسیم، باید توجه شود که در کنار هر وعده غذایی از یک منبع لبنیاتی با میزان کلسیم حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلی‌گرم استفاده گردد.