گروهی از پژوهشگران در دانشگاه اوپسالا واقع در سوئد بر بررسی اثرات بی‌خوابی بر روی متابولیسم بدن متمرکز شدند. آنها این مطالعه را از طریق تحلیل نمونه‌های بافت ۱۵ فرد بزرگسال با وزن و سلامت متوسط به انجام رساندند و هدفشان کشف تأثیرات خواب بر سطح مولکولی در بدن بود.
کشف تغییرات متابولیکی
این تحقیق در دو نشست مختلف صورت گرفت. در شب دوم، شرکت‌کنندگان به صورت عمدی از خواب منع شدند و بنابراین نتوانستند در طول آن شب بخوابند. محققان با بهره‌گیری از ترکیبی از نمونه‌های خون و بافت به بررسی جزئیات مربوط به اختلالات متابولیکی پرداختند. به این صورت، نمونه‌های بافت یا بیوپسی‌ها تنها از نواحی ماهیچه اسکلتی و چربی‌های زیر جلدی گرفته شدند، چرا که عملکرد این بافت‌ها با دیابت و چاقی ارتباطی مستقیم دارد.
این تیم از داده‌های به دست آمده از این نمونه‌ها برای تجزیه و تحلیل تغییرات در متیلاسیون دی. ان.ای استفاده کرد، که یک مکانیزم بیولوژیکی است که در کنترل بیان ژن‌ها نقش اساسی دارد. متیلاسیون دی. ان.ای یا Methylation (DNA methylation) یک فرآیند شیمیایی است که در رشد و نمو مستمر موجودات پیچیده حائز اهمیت می‌باشد. یکی از مزایای این مطالعه چند مرحله‌ای برای پژوهشگران این است که آنها قادر به تجزیه و تحلیل عمیق‌تر تأثیرات خواب و ارائه نظریه‌های دقیق‌تر و جامع‌تری هستند.
“جاناتان سدرز”، یکی از محققان گروه علوم اعصاب دانشگاه اوپسالا و نویسنده اصلی این مقاله، توضیح داد که چگونه تیم پژوهشی آنها هدف خود را برای ارزیابی “تأثیرات ژنتیکی و فیزیولوژیکی بی‌خوابی حاد بر بافت‌های جنبی” تعیین کرده است.
او گفت: گروه ما اولین کسانی بودند که متوجه شدند بی‌خوابی حاد موجب تغییرات اپی‌ژنتیک در ژن‌های به اصطلاح ساعتی می‌شود که ریتم روزانه خود را در هر یک از بافت‌ها تنظیم می‌کنند. یافته‌های جدید ما نشان می‌دهند که فقدان خواب تغییرات معینی را در بافت و سطح متیلاسیون دی. ان.ای در ژن‌هایی که در ژنوم انسان پراکنده‌اند، ایجاد می‌کند.
تحقیقات آینده
پژوهشگران اذعان دارند که بدون تردید یک ارتباط روشن و واضح بین بی‌خوابی و نقص در عملکرد متابولیکی وجود دارد، به گونه‌ای که این اختلال حتی با یک شب عدم خواب نیز بروز می‌یابد. اگرچه ما همواره آگاه هستیم که نمی‌توانیم به مدت طولانی از خواب محروم باشیم، اما تحقیقات علمی مکرر تأثیرات کم‌خوابی و بدخوابی را بر سلامت جسمی و روحی ما و همچنین بر خلاقیت انسان‌ها نشان می‌دهند. این مطالعه در نشریه Science Advances به چاپ رسیده است.