در آغاز دوره بارداری، خرس‌های مادر می‌توانند به طور موقت روند حاملگی خود را متوقف کنند تا توله‌هایشان را در نزدیکی منبع غذایی غنی به دنیا آورند. پژوهشگران به تازگی کشف کرده‌اند که این مکانیزم توقف در سلول‌های انسانی نیز وجود دارد.
بر اساس گزارشی از خبرآنلاین، استفاده از چنین استراتژی‌ای به حیوانات این امکان را می‌دهد تا تأمین منابع موردنیاز خود را با تغییرات محیطی هماهنگ کرده و رشد جنین را تا زمانی بهتر به تأخیر بیندازند.
نیکلاس ریورون، متخصص ژنتیک مولکولی در آکادمی علوم اتریش (IMBA) در این زمینه توضیح داد: «اگرچه ما توانایی طبیعی ورود به حالت رکود و خواب را از دست داده‌ایم، اما شواهد نشان می‌دهد که انسان این قابلیت طبیعی را در خود نگه‌داشته و می‌تواند آن را دوباره فعال کند. ایجاد حالت خواب و رکود در فرآیند IVF، زمان مناسبی را برای بررسی سلامت جنین و همراستایی آن با مادر برای لانه‌گزینی مؤثر در رحم فراهم می‌آورد.»
این استراتژی به حیوانات کمک می‌کند تا منابع لازم خود را با الگوهای موجود در طبیعت هماهنگ نمایند و فرآیند رشد و توسعه جنین را به زمان مناسب‌تری موکول کنند.
براساس تحقیقات، بیش از ۱۳۰ نوع پستاندار شناسایی شده‌اند که از این حالت میان‌آسایی (دیاپاز) به عنوان بخشی از استراتژی‌های تولیدمثل خود استفاده می‌کنند. جالب اینجاست که برخی از این گونه‌ها، مانند خرس‌ها و والابی‌ها (نوعی کانگوروی کوچک)، هیچ ارتباط نزدیکی با یکدیگر ندارند، که این امر نشان می‌دهد این ویژگی ممکن است یک ویژگی مشترک باشد و احتمالاً انسان‌ها نیز هنوز آن را در خود حفظ کرده‌اند.
در همین راستا، دانور لایر، متخصص ژنتیک از موسسه ماکس پلانک و همکارانش به بررسی‌های آزمایشگاهی پرداختند تا ثابت کنند مولکولی که به سایر پستانداران این امکان را می‌دهد تا بارداری را به طور موقت متوقف کنند، بر روی سلول‌های بنیادی انسان و در مدل جنین انسانی نیز قابل عمل است.
شناسایی مولکول شگفت‌انگیز
مولکول “مکث” یا mTORi که در آزمایش‌های قبلی بر روی موش‌ها شناسایی شده، عامل این شگفتی است. این مولکول، راپامایسین (سیرولیموس) را به‌عنوان یک هدف مکانیکی مهار کرده و بر روی رشد، تقسیم و بسیاری از عملکردهای حیاتی سلولی تأثیر می‌گذارد.
زمانی که محققان یک بلاستوئید (مدل سلول‌های بنیادی که نمایانگر یک جنین پنج تا هفت روزه است) را تحت تأثیر مولکول mTORi قرار دادند، بلاستوئید در آزمایشگاه به مدت هشت روز در حالت خواب زمستانی درآمد. در این شرایط، رشد و تقسیم سلول‌ها کند شده و در نهایت بلاستوئید توانست بار دیگر فعال شده و به سلول‌های آندومتر مانند یک جنین در این مرحله از رشد متصل گردد.
لایر در این مورد بیان کرد: «زمان‌بندی رشد بلاستوئیدها می‌تواند حول مرحله بلاستوسیست (که در آن دیاپاز در بیشتر پستانداران عمل می‌کند) تنظیم و گسترش یابد.»
پس از اینکه تیم پژوهشی روند ارائه mTORi به بلاستوئیدها را متوقف کرد، آن‌ها از خواب بیدار شده و به فعالیت طبیعی خود ادامه دادند.
اعضای این گروه همچنین متوجه شدند که در زمان آزمایش چنین فرآیندی بر روی سلول‌های بنیادی انسانی، تعداد بیشتری از آن‌ها در مقایسه با سلول‌های بنیادی جنینی موش که در همان شرایط قرار گرفته بودند، از بین رفتند.
محققان به این نکته اشاره کردند که در حالی که بلاستوئیدها در مرحله بلاستوسیست شباهت زیادی با جنین‌های انسانی دارند، اما آن‌قدر مشابه نیستند که بتوان به‌طور قطعی گفت که بلاستوسیست‌ها به همین شیوه پاسخ خواهند داد. با این حال، این گروه تردید دارند که ممکن است مولکول‌های دیگری نیز به فرآیند خواب کمک کنند تا شانس بهبودی کامل برای سلول‌ها افزایش یابد.
هرچند که امکان ایجاد وقفه و از سرگیری بارداری انسان بر اساس انتخاب خود هنوز در حیطه علم fiction است، اما درک بهتر این فرآیند می‌تواند به افرادی که با مسائل باروری مواجه‌اند یاری رساند.
ریورون در این خصوص تصریح کرد: «افزایش فعالیت mTOR می‌تواند به توسعه سریع‌تر و بهبود شانس موفقیت در لقاح آزمایشگاهی (IVF) کمک کند.»