در حین بررسی لایحه بودجه، مجلس به دولت تکلیف کرد که اعتبار سازمان صداوسیما برای سال ۱۴۰۳ به میزان چشمگیری به ۲۴ هزار میلیارد تومان افزایش یابد. این بدان معناست که در سال آینده، صداوسیما بهطور روزانه ۶۵ میلیارد و ۷۵۰ میلیون تومان برای هزینههای خود نیاز دارد که بخش عمدهای از این مبلغ به دلیل تعداد بالای کارکنان سازمان است. بر اساس آمار رسمی سازمان صدا و سیما بهطور تقریبی ۴۸ هزار نفر پرسنل دارد. در مقایسه، شبکههایی نظیر فاکس نیوز دارای ۱۳۰۰، سیانان ۴۰۰۰، سیسی تیوی ۱۰ هزار، ان اچ کی ژاپن نیز با ۱۰ هزار پرسنل و بی بی سی دارای ۲۰ هزار نیروی انسانی هستند.
با این وجود، خود سازمان هر ساله از طریق پخش تبلیغات و برنامههای مشارکتی و رپرتاژی درآمدهای زیادی کسب میکند.
بهعنوان نمونه، در سال ۱۴۰۳ و طبق جدولی که سازمان از هزینههای تبلیغاتی خود منتشر کرده، درآمد حداقلی از پخش زنده مسابقات استقلال و پرسپولیس ۳۲ هزار میلیارد تومان و حداکثر ۵۸ هزار میلیارد تومان تخمین زده میشود. این امر به معنای آن است که درآمد حاصل از این بازیها بالغ بر دو برابر بودجه دریافتی در این سال خواهد بود. این اعداد و آمار فقط به پخش بازیهای استقلال و پرسپولیس اختصاص دارد و پخش مسابقات فوتبال خارجی و بازیهای ملی و استانی در نظر گرفته نشده است.
اگر به زمانهای نه چندان دور برگردیم، در اواخر فروردین سال جاری، محسن شاکرینژاد، رئیس مرکز تحقیقات صداوسیما بیان کرد که دیگر نمیتوان به آمار ۸۰ یا ۹۰ درصدی از محبوبیت مخاطبان اشاره کرد. چرا که این دوره در سرتاسر دنیا به پایان رسیده است. مخاطبان دیگر برنامههای تلویزیونی را صرفاً از تلویزیون تماشا نمیکنند و در واقع از مدل پخش به سمت مدل آنلاین و مجازی گرایش پیدا کردهاند. در این راستا، برودبند از برودکست پیشی گرفته و به همین علت دوره سریالهای خیابانخلوتکن به سر آمده است. او همچنین افزود که بر اساس آخرین نظرسنجی، تقریبا ۸۰ درصد از کودکان برنامههای صداوسیما را تماشا میکنند که این فقط محدود به شبکه کودک نیست و شامل شبکه امید و سایر شبکهها نیز میشود.
علاوه بر این، در تاریخ ۲۵ مهر، شاکرینژاد گفت: «تمامی تلویزیونهای دنیا با کاهش مخاطب نسل زد روبرو هستند. ما نیز در زمان انجام نظرسنجیها متوجه کاهش مخاطبان در گروه سنی ۱۸ تا ۳۰ سال میشویم. در نظرسنجی صورتگرفته در اوایل تابستان، در روستاها ۷۸.۰۳ درصد، در شهرستانها ۶۹.۰۹ درصد و در مراکز استانها ۶۷.۰۳ درصد ما مخاطب داشتیم که با محاسبه میانگین بهطور تقریبی ۷۲ درصد از مخاطبان رسانه ملی تشکیل میشود.»
وی توضیح داد: «براساس تعاریف ما، کسی که بیشتر از ۱۵ دقیقه برنامههای صداوسیما را تماشا کند، بهعنوان مخاطب حساب میشود. این افراد لزوماً به این معنا نیست که فقط تلویزیون تماشا میکنند، چرا که در دنیای امروز با توسعه فضای مجازی و دسترسی کاربران به اینترنت، بسیاری از مواقع آنها در حال فعالیت در شبکههای اجتماعی و فضای مجازی در کنار تلویزیون هستند و این به آن معنا نیست که این ۷۲ درصد فقط صداوسیما را تماشا میکنند.»
تلویزیون در بهار بین ۲ تا ۲۲ درصد مخاطب داشت
با توجه به این که بودجه تخصیصیافته به صداوسیما برابر با ۲۴ هزار میلیارد تومان است، این رقم در سال ۱۴۰۲ حدود ۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان بود و یک بررسی جامع نشان میدهد که در طی یک دهه گذشته، بودجه صداوسیما از ۹۶۷ میلیارد تومان به ۲۴ هزار میلیارد تومان افزایش یافته است که به عبارتی معادل ۲۳۸۰ درصد افزایش است و این در شرایطی است که درصد مخاطبان طبق اظهارات جلیلی تنها ۲۴ درصد برآورد شده است و مرجعیت رسانهای کاهش یافته است که همین مورد در نظرسنجی ایسپا مشهود است.
اما پرسش اصلی این است که چرا نباید انتظار چنین درصدی از بینندگان را داشت؟ به طور طبیعی ممکن است با ظهور شبکههای نمایش خانگی و فضای مجازی که بخشی از مخاطبان را بر خود اختصاص دادهاند، مواجه شویم. اما چه دلیلی دارد که صداوسیما حتی به ۵۰ درصد از نرخ مخاطب نرسد؟ به نقل از پیمان جبلی در شب یلدا و نوروز، مجموعاً ۱۶۷ میلیون مخاطب برای برنامهها وجود داشته است و او همچنین اعلام کرده بود که برنامههای نوروزی ۸ درصد افزایش مخاطب داشتهاند، در حالی که آمار از قبل سال نو نشان میداد که درصد مخاطبان تلویزیون بین ۲ تا ۲۲ درصد متغیر است.
چرا از مخاطب بالای ۷۰ درصد ناراحتید؟
با این حال، در آخرین نظرسنجی ایسپا نشان داده شده که تنها ۱۲.۵ درصد از مردم اخبار خود را از سازمان صدا و سیما دریافت میکنند، در حالی که این رقم در سال ۱۳۹۶ به ۵۱ درصد رسیده بود.
سازمان صدا و سیما همچنین در زمینه سرگرمی نیز به شکست دست یافته است. براساس نظرسنجی ایسپا، تنها ۱۱.۵ درصد از مردم به تماشای فیلمها و سریالهای تلویزیون میپردازند، در حالی که این رقم برای پلتفرمهای نمایش فیلم داخلی به ۱۸.۷ درصد میرسد.
پس از انتشار این آمار و تضاد آن با بیانات محسن شاکرینژاد، صداوسیما رسانههایی که بر اساس نظرسنجی ایسپا، کاهش مخاطب تولیدات این سازمان را با بودجه سالانه ۲۴ هزار میلیارد تومان گزارش کردند، به «بیاخلاقی رسانهای، شیطنت رسانهای، فریب افکار عمومی و تحریف واقعیت» متهم کرده و تأکید کرد: «رئیس سازمان صداوسیما تصریح کرد: عجیب این است که برخی چهرهها و رسانهها از اینکه رسانه ملی بالای ۷۰ درصد مخاطب داشته باشد، ناراحتند. دلیل این نگرانی چیست؟ رسانه ملی جمهوری اسلامی در جنگ نابرابر رسانهای با جبهه استکبار قرار دارد؛ بنابراین باید از آن حمایت شود، نه اینکه مورد سرزنش قرار گیرد. نظرسنجیهای معتبر نشان میدهند که مخاطبان صدا و سیما بهطور طبیعی در مقایسه با سایر رسانهها و منابع اطلاعرسانی، از جایگاه بسیار بالایی برخوردارند. این قابل توجه است و جدید نیست.»