طبق گزارش‌ها، از تاریخ هفتم مهرماه و به دنبال ترور حسن نصرالله، بازارهای مالی ایران دچار تغییرات قابل توجهی شدند. در این فاصله زمانی، بازارهای سکه، طلای ۱۸ عیار و دلار آزاد شاهد رشد چشمگیری بوده‌اند، در حالی که بورس با کاهشی ۶.۸۶ درصدی مواجه گردید. به طور خاص، سکه امامی در این مدت ۱۷.۵۷ درصد و دلار در بازار آزاد ۵.۴۷ درصد افزایش قیمت را تجربه کردند. این روند به وضوح نشان‌دهنده سیگنالی از خروج سرمایه‌ها از روند بازارها است. در حالی که بازده بورس در این مدت منفی بوده، بازار سهام بلافاصله پس از ترور رهبر مقاومت، کار خود را با کاهش دامنه نوسان آغاز کرد.
به نقل از دنیای اقتصاد، بر اساس نظر اکثر تحلیلگران بازار سرمایه، اگر این تصمیم اتخاذ نمی‌شد، شاخص کل به سرعت بیشتری سطوح کنونی خود را از دست می‌داد. همان‌طور که انتظار می‌رفت، همه بازارها پس از حمله تروریستی اسرائیل به جنوب لبنان وارد مرحله‌ای جدید از واکنش و تغییرات شدند. بورس کاهش را تجربه کرد، سکه طرح جدید در بورس‌کالا به حدود ۵۵ میلیون تومان رسید و دلار در بازار آزاد تا این لحظه از مرز ۶۴ هزار تومان گذشت. اما آنچه که در تالار سهام مشاهده شد نشان می‌دهد از ۱۸ روز معاملاتی آغازین از هفتم مهرماه، تنها یک روز ورود پول حقیقی ثبت شده و در ۱۷ روز باقی‌مانده، خروج سرمایه‌ها به شدت ادامه داشته است.
شاخص‌های بر افروخته
در جلسه روز دوشنبه بازار سهام، نزدیک به ۱۳۱ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار خارج شد. این موضوع در حالیست که به نظر می‌رسید پس از جلسه اخیر ستاد اقتصادی دولت و با توجه به اظهاراتی که در رابطه با بازار سهام مطرح شد، معامله‌گران امروز رفتار متفاوتی نسبت به روزهای اخیر از خود نشان دهند. در این جلسه، حجت صیدی، مدیر عامل سازمان بورس و اوراق بهادار گزارشی از چالش‌ها، انتظارات، پیشنهادات و برنامه‌های سازمان در راستای بهبود روندهای بازار سرمایه ارائه کرد. او به وظایف اساسی بازار سرمایه در تسهیل تشکیل سرمایه، محافظت از حقوق سرمایه‌گذاران، افزایش کارآیی و بهبود شفافیت اشاره کرد و آماری از عملکرد بورس در زمینه تأمین مالی را ارائه نمود. صیدی در این نشست بر لزوم تنظیم جدول زمان‌بندی عرضه اوراق دولتی در بازار سرمایه تأکید کرد.
مدیر سازمان بورس و اوراق بهادار، با اشاره به برخی چالش‌های فعلی بازار سرمایه، مجموعه‌ای از پیشنهادات، از جمله توقف اختلالات در بازارها و قیمت‌گذاری دستوری، نزدیک کردن تدریجی قیمت ارز نیمایی به نرخ ارز در بازار آزاد، هماهنگی کامل بین سیاست‌های پولی و مالی با بازار سرمایه، به‌ویژه در حوزه نرخ‌های سود سپرده‌ها و… را مطرح کرد. اما این پرسش پیش می‌آید که چرا بازار سهام هنوز به روند کاهشی خود ادامه می‌دهد؟ دلایل متعددی از سوی کارشناسان بازار سرمایه برای این سوال ارائه می‌شود. با توجه به عدم تمایل به تحلیل‌گری در بورس در حال حاضر، تحلیلگران معتقدند که اظهارات حمایتی و پیام‌های خبری نمی‌تواند در تغییر استراتژی معامله‌گران تأثیرگذار باشد. به خصوص اینکه پس از روی کار آمدن دولت پزشکیان، هیچ یک از وعده‌های تیم اقتصادی دولت به تحقق نپیوست و حتی صحت اخبار منتشر شده در خصوص جلسه اخیر نیز همچنان مبهم باقی مانده است. بازدهی بورس تهران از ابتدای سال تا کنون (در ۱۳۴ روز معاملاتی) به منفی ۸.۵۶ درصد رسیده، در حالی که سکه تمام از ابتدای سال ۴۴.۵۴ درصد افزایش قیمت را تجربه کرده است. این بازدهی به خودی خود پیامی نهفته را منتقل می‌کند.
چرا با وجود نوسانات بورس تحت تأثیر ریسک‌های سیاسی و غیرسیاسی، سرمایه‌گذاران باید دارایی‌های خود را در معاملات سهام قرار دهند؟ در حالی که سیاست‌گذاران اقتصادی حتی نتوانسته‌اند نوسانات قیمتی در بازارهای ارز و سکه را مدیریت کنند. با اینکه بر اساس وعده‌های تیم اقتصادی دولت چهارم نشانه‌هایی از عزم بر کاهش نرخ بهره برای حمایت از بازار سرمایه مشاهده می‌شد، اما هیچ اقدام عملی در این زمینه صورت نگرفت. به طوری که فعالان بازار سهام در شهریورماه تقریباً به این نتیجه رسیدند که وزیر جدید اقتصاد در سیاست‌های مربوط به تغییر نرخ بهره، ملاحظاتی برای بازار سرمایه در نظر خواهد گرفت، اما هیچ تصمیمی در این خصوص عملیاتی نشد. همچنین، افزایش نرخ دلار نیما که در زمره وعده‌های دولت قرار داشت، با رشدی اندک در حال انجام است و از سوی دیگر، نرخ دلار آزاد به دلیل ریسک جنگ به سطوح جدیدی دست پیدا کرده است.
علاوه بر این مسائل، چالش‌های مرتبط با محدودیت‌های انرژی و صادراتی همچنان معضلات جدی را برای شرکت‌ها به وجود آورده است. به این ترتیب، می‌توان دریافت که چرا بازار سرمایه به اخبار مثبت واکنش کمی نشان می‌دهد و حتی منفعل عمل می‌کند. عدم تحقق وعده‌های دولت در بازار سهام حالا به یکی از ریسک‌های بزرگ برای معامله‌گران تبدیل شده است. زیرا در این مسیر، بی‌اعتمادی نسبت به ورود پول به بازار بیشتر خواهد شد. بعد از ریاست عبدالناصر همتی در وزارت اقتصاد، اخبار و وعده‌هایی در مورد «حفظ نرخ مالیات شرکت‌های بورسی، مذاکرات برای عرضه خودرو در بورس کالا، رعایت نرخ سود بانکی، حذف معافیت افزایش سرمایه از محل سود انباشته و مخالفت با افزایش نرخ مالیات بر عملکرد شرکت‌ها از ۲۰ به ۲۵ درصد» مطرح شد. در واقع، این وعده‌ها از اوایل شهریور تا اوایل مهرماه شرایط مناسبی را در بازار سهام ایجاد کردند.
ریسک‌های آبان‌ماه
حال پرسش اساسی این است که این وضعیت تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟ امروز آغاز ماه آبان است. آبان ماه نه تنها برای بورس‌بازان بلکه برای همگان در بازارهای جهانی از اهمیت خاصی برخوردار است. تنها دو هفته تا انتخابات ریاست جمهوری آمریکا باقی مانده و این تغییر بزرگ می‌تواند بر روی بازارهای جهانی تأثیرگذار باشد. کارشناسان بازار سرمایه این موضوع را به عنوان ریسک جدیدی برای بازار مطرح می‌کنند. برخی از تحلیلگران بر این باورند که ریزش‌های اخیر به نوعی به نزدیکی انتخابات آمریکا مرتبط است. فارغ از اینکه بازار سهام چه تأثیراتی از پیروزی دموکرات‌ها یا جمهوری‌خواهان خواهد پذیرفت، می‌توان گفت که نتیجه انتخابات آمریکا بر سرنوشت احیای برجام و ساماندهی تحریم‌ها تأثیری انکارناپذیر بر روند بازارها خواهد داشت.
تحولی کلیدی در این بین می‌تواند به موضوع صادرات نفت ایران بازگردد که تمام معادلات اقتصادی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. علاوه بر این، انتخاب ترامپ یا هریس، با توجه به وضعیت کنونی تحولات منطقه، می‌تواند همچنان سایه‌ای از ریسک سیستماتیک بر سر بورس تهران حفظ کند. این در حالی است که کارشناسان بازار سرمایه از مباحث حاشیه‌ای در بودجه ۱۴۰۴ نیز نگرانی‌هایی را ابراز می‌کنند.