به منظور گذراندن تعطیلات آخر هفته، من تصمیم گرفتم به تماشای برنامه‌ای بپردازم که به آشپزی اختصاص دارد و به ویژه قسمت شام ایرانی ساخته سعید ابوطالب را در شبکه نمایش خانگی مشاهده کنم.
با توجه به تصوری که از این نوع برنامه‌ها دارم که به زبان فارسی تحت عنوان “بفرمایید شام” شناخته می‌شوند، لازم به ذکر است که اصل این برنامه با عنوان Come Dine With Me (با من شام بخور) برای نخستین بار در سال ۲۰۰۵ از کانال ۴ بریتانیا پخش گردید و به سرعت مورد استقبال تماشاگران قرار گرفت؛ پس از آن بسیاری از کشورها حق تولید آن را خریداری کردند. از آمریکا و آلمان و فرانسه گرفته تا آفریقای جنوبی و ترکیه و مالزی و دیگر کشورها.
الگوی کلی این برنامه رئالیتی شو به این صورت است که هر هفته چهار شرکت‌کننده در منازل خود برای یکدیگر شام تهیه کرده و به شکل مخفیانه امتیازات را به یکدیگر می‌دهند. در شب پایانی مسابقه، شخصی که بالاترین امتیاز را کسب کرده باشد به عنوان برنده اعلام می‌شود.
در شام ایرانی هم تلاش شده است که تقریباً همین فرایند حفظ شود و شرکت‌کنندگان شامل: کمند امیرسلیمانی، مونا کرمی، حدیث میرامینی و الیکا عبدالرزاقی هستند. به علاوه، امیر کربلایی‌زاده به‌جای راوی، در هر قسمت به‌طور حضوری حاضر است و از روند آماده‌سازی و تهیه شام هر شرکت‌کننده قبل از ورود مهمانان گزارش می‌دهد؛ البته او در یکی از قسمت‌ها به همراه همسرش به منزل الیکا عبدالرزاقی رفته است.
نکته جالب این است که در صفحه معرفی این برنامه در فیلیمو ذکر شده است: «سریال شام ایرانی که محصول ایران در سال ۱۴۰۳ می‌باشد، توسط سعید ابوطالب کارگردانی شده و بازیگرانی چون کمند امیرسلیمانی، سپند امیرسلیمانی، مونا کرمی، پژمان بازغی، امیرعلی نبویان، مجتبی شفیعی، حسین رفیعی، عبدالله روا، الیکا عبدالرزاقی، حدیث میرامینی و امیر کربلایی‌زاده در این سریال خانوادگی و درام به ایفای نقش پرداخته‌اند.»
اینجا سوالاتی ذهن را مشوش می‌کند؛ چرا هنرمندان قرار است در یک برنامه رئالیتی شو نقش‌آفرینی کنند؟ اگر قرار است ایفای نقش کنند، چرا با نام و مشخصات واقعی خودشان در این برنامه حاضر شده‌اند؟ اساساً عبارت “شام ایرانی به روایت سعید ابوطالب” به چه معناست؟
نکته دیگر این است که دو کارشناس آشپزی علاوه بر شرکت‌کنندگان، در برنامه حضور دارند و در رابطه با شام‌های تهیه‌شده بحث می‌کنند و امتیازاتی ارائه می‌دهند! این خود نشانه‌ای از خلاقیت محدود برنامه‌سازان است! آن‌ها در واقع سعی کرده‌اند دو نوع برنامه رقابتی مربوط به آشپزی را با یکدیگر تلفیق کنند؛ یکی به شکل ذکر شده و دیگر برنامه‌هائی که در آن‌ها افراد برای مسابقه آشپزی در حضور داوران حرفه‌ای شرکت می‌کنند. در اینجا نیز این داوران حضور دارند و امتیازدهی می‌کنند، ولی به چه دلیل؟
اما بزرگ‌ترین نقدی که به برنامه شام ایرانی وارد است، این است که به نظر می‌رسد برنامه بیشتر حول محور بازیگران و گفتگوهای آن‌ها می‌چرخد تا آشپزی واقعی. احساس می‌شود که هدف اصلی گرد هم آوردن این گروه از بازیگران برای ایجاد فضایی از شوخی و خنده یا انجام بازی مافیا است.
در اصل، محوریت این برنامه می‌بایست فرآیند آشپزی باشد، اما اکنون به‌نظر می‌رسد که آشپزی تنها بهانه‌ای برای تجمع این افراد در برنامه است. حتی در قسمت الیکا عبدالرزاقی مشاهده می‌شود که او عملاً هیچ‌گونه آشپزی نمی‌کند و غذاها را از بیرون و به صورت آماده شده تهیه کرده است!
از روند آماده‌سازی غذاها نیز تصویری به درستی به نمایش گذاشته نمی‌شود؛ به‌عنوان‌مثال اگر کسی در حال خرد کردن پیاز یا رنده کردن هویج، سرخ کردن مرغ و… باشد، بیننده باید به روش انجام این کار را ببیند، اما در این برنامه دوربین تنها نمایی از فاصله نشان می‌دهد و صرفاً از دور می‌بینیم که فرد در حال انجام کاری است. فراموشی به این سادگی در اجرای برنامه، یکی از ابتدایی‌ترین خطاهاست!
اما در عوض، درباره موضوعات مختلف و غیروابسته صحبت‌های طولانی و تکراری می‌شود.
مسئله این است که یک شخصی مانند من، که به آشپزی علاقه‌مند است، دوست دارد تا برنامه‌ای را مشاهده کند که به آشپزی می‌پردازد و نه مکالمات و خاطرات که به محور اصلی برنامه تبدیل شود. این احساس مانند آن است که یک تبلیغ خوراکی را مشاهده کنید و هنگامی که آن را سفارش دادید، به جای خوراکی به شما ظروف آشپزخانه یا مواد شوینده تحویل دهند.
اگر بخواهم یک استندآپ کمدی یا برنامه گفتگو محور طنز ببینم، برنامه‌های متنوعی از منابع مختلف وجود دارد، اما من تصمیم داشتم یک برنامه‌ای درباره آشپزی تماشا کنم.
واقعاً نمی‌خواهم بیشتر از این درباره تناقضات این برنامه صحبت کنم، زیرا کاملاً خسته‌کننده است و مشکلات ابتدایی برنامه‌سازی در آن بسیار فراتر از چند مورد است، ولی به‌صورت صریح و مختصر می‌گویم که من در برنامه بفرمایید شام ایرانی به‌دنبال یک رویداد با محوریت آشپزی هستم و نه چیز دیگری. چرا سازندگان این برنامه این نکته انقراض ساده را فراموش کرده‌اند؟
احساس می‌کنم که گروهی دور هم جمع شده‌اند و هر بار بهانه‌ای برای تولید برنامه‌هایی پیدا می‌کنند؛ گاهی به موضوعاتی چون مافیا یا پدرخوانده پرداخته می‌شود و در زمان‌های دیگر موضوعات دیگری را در نظر می‌گیرند، بدون رعایت حتی حداقل استانداردها برای برنامه‌ای چون شام ایرانی یا همان بفرمایید شام مشهور! تأسف‌بار است، زیرا من برای تماشای این برنامه زمان و هزینه صرف کرده‌ام، اما کمترین احترامی به خواست مخاطب نشان داده نشده است!
در یک جمله، شام ایرانی یک ملغمه عجیبی است.