دلایل افزایش شیوع بیماری‌های کلیوی

دکتر معصومه هداوند با اشاره به اینکه دیالیز به دو شیوه «همودیالیز» (خونی) و «صفاقی» انجام می‌گیرد، اظهار داشت: بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که حدود ۴۰ هزار بیمار همودیالیز در کشور وجود دارد که خدمات مورد نیاز خود را از مراکز دولتی و خصوصی دریافت می‌کنند. تعداد مراکز دولتی ارائه‌دهنده خدمات دیالیز خونی به ۶۹۶ مرکز می‌رسد. همچنین نزدیک به ۳۰۰ مرکز خصوصی، خیریه و نهاد عمومی غیردولتی در کنار مراکز دولتی به ارائه خدمات همودیالیز مشغول هستند.

وی افزود: عوامل متعددی می‌توانند مشکلات کلیوی را به وجود آورند؛ از جمله نارسایی‌های قلبی و عروقی، فشار خون و دیابت که می‌توانند افراد را به سمت اختلالات کلیوی هدایت نمایند. بیماران مبتلا به نارسایی‌های کلیوی باید تحت دیالیز قرار گیرند تا خون آن‌ها از طریق صافی و فیلترها تصفیه شود. همودیالیز، دیالیز صفاقی و پیوند کلیه، روش‌های موجود برای درمان مشکلات کلیوی هستند.

۷۰ تا ۸۰ درصد بیمارانی که به دیالیز نیاز دارند، از همودیالیز بهره‌مند می‌شوند.

رئیس اداره بیماری‌های خاص و صعب‌العلاج وزارت بهداشت درخصوص روش‌های درمان بیماران کلیوی توضیح داد: همودیالیز، دیالیز صفاقی و پیوند کلیه، از جمله تکنیک‌هایی هستند که برای مقابله با مشکلات کلیوی به کار می‌روند. همودیالیز به عنوان رایج‌ترین شیوه دیالیز شناخته می‌شود و حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد بیمارانی که به دیالیز نیاز دارند، از این روش بهره می‌برند. تعداد بیمارانی که نیاز به دیالیز صفاقی دارند، به طرز چشمگیری کمتر است به گونه‌ای که آمارها نشان‌دهنده کمتر از ۲ درصد بیماران دیالیز صفاقی هستند. همچنین تقربیاً هفت درصد از افرادی که دچار اختلالات کلیوی می‌شوند به پیوند کلیه نیاز پیدا می‌کنند.

ضرورت اتخاذ تدابیر پیشگیرانه برای کنترل دیابت و فشار خون

هداوند با بیان اهمیت اصلاح سبک زندگی در پیشگیری از بیماری‌های کلیوی بیان کرد: «بی‌تحرکی و کم‌تحرکی»، «استفاده از غذاهای فریزشده»، و «مواد افزودنی ناسالم در غذاهای سالم» از جمله عواملی هستند که می‌توانند در رشد بیماری‌های کلیوی موثر باشند. گزارش‌ها حاکی از افزایش ۶ تا ۷ درصدی بیماری‌های کلیوی است در حالی که رشد جمعیت کشور تنها حدود یک درصد است. بیماری‌های کلیوی در حال گسترش هستند و با توجه به این روند، لازم است تدابیر پیشگیرانه‌ای در ارتباط با دیابت و فشار خون مدنظر قرار گیرد. علاوه بر اقدامات پیشگیرانه در زمینه بیماری‌هایی نظیر دیابت، موضوع تغذیه نیز باید به شدت مورد توجه قرار گیرد.

تشخیص سریع بیماری‌های کلیوی با اندازه‌گیری سطح «کراتینین» خون

وی درباره تشخیص بیماری‌های کلیوی توضیح داد: متأسفانه بیماران مبتلا به مشکلات کلیوی معمولاً در مراحل پیشرفته بیماری به پزشک مراجعه می‌کنند. یک آزمایش ساده ادرار و خون می‌تواند سطح «کراتینین» خون را مشخص کند و به بیماران کمک کند از وضعیت کلیوی خود آگاه شوند. در صورتی که افراد به بیماری کلیوی مبتلا باشند، با انجام یک آزمایش و اطلاع از سطح کراتینین خون خود می‌توانند از پیشرفت بیماری، دیالیز و حتی پیوند جلوگیری نمایند.

اهمیت کنترل دائمی فشار و قند خون

رئیس اداره بیماری‌های خاص و صعب‌العلاج وزارت بهداشت تصریح کرد: همچنین بررسی دائمی و منظم فشار و قند خون در منزل می‌تواند در پیشگیری و تشخیص به موقع بیماری‌های کلیوی مؤثر باشد.

دیالیز صفاقی، بهترین راه درمانی برای کودکان

هداوند با اشاره به اینکه همودیالیز برای کودکان مبتلا به مشکلات کلیوی چندان رایج نیست، خاطرنشان کرد: دیالیز خونی در کودکان معمولاً کم‌تر کاربرد دارد و بهترین روش درمانی برای آنها دیالیز صفاقی است. چرا که دسترسی به عروق در کودکان دشوار است و دیالیز صفاقی به عنوان مطمئن‌ترین و راحت‌ترین شیوه درمانی در نظر گرفته می‌شود. اگر چه در کشور کودکانی وجود دارند که همودیالیز می‌شوند، اما تعداد آن‌ها زیاد نیست.

نسبت استاندارد بیمار به تخت دیالیز

او نسبت بیمار به تخت دیالیز را استاندارد جهانی ۴ به یک ذکر کرد؛ بدین معنی که به ازای هر چهار بیمار، یک تخت دیالیز در نظر گرفته شده است. این نسبت در مراکز دولتی به تحقق پیوسته و با توجه به اینکه دولت تمایل به استفاده از ظرفیت‌های بخش خصوصی دارد، این بخش نیز به استاندارد جهانی نسب تخت به بیمار نزدیک شده است. دستگاه‌های دیالیز در داخل کشور تولید می‌شوند و از آنجا که این دستگاه‌ها در کشور ساخته می‌شوند، مشکلی از نظر دستگاه‌های دیالیز، تخت‌های دیالیز و فیلترها وجود ندارد.

هداوند درباره دسترسی بیماران دیالیزی به دارو نیز گفت: بیماران همودیالیز در تامین داروهای خود به مشکلی برخورد نمی‌کنند. هرچند بیماران دیالیز صفاقی در تابستان امسال با چالش‌هایی مواجه شدند، اما با توجه به اینکه محلول مورد نیاز برای این بیماران در داخل کشور تولید و نظارت کیفی می‌شود، تأمین محلول برای بیماران دیالیز صفاقی به راحتی انجام می‌پذیرد.

۱۰ درصد دیالیزها در شهر تهران انجام می‌شود

رئیس اداره بیماری‌های خاص و صعب‌العلاج وزارت بهداشت در رابطه با آمار و پراکندگی جغرافیایی بیماران دیالیزی در کشور توضیح داد: بررسی‌ها نشان می‌دهد که حدود ۱۰ درصد دیالیزها در تهران و حدود ۸ درصد در استان‌های «گلستان» و «سیستان و بلوچستان» انجام می‌گیرد. این آمار به معنای آن نیست که این تعداد بیمار فقط در پایتخت و این استان‌ها قرار دارند؛ زیرا برخی بیماران تمایل دارند به مراکز دیالیز دلخواه خود مراجعه کنند و هیچ نیازی به مراجعه به نزدیک‌ترین مرکز درمانی ندارند.

وی بر ضرورت توجه به الگوی تغذیه سالم تأکید کرد و گفت: میزان بی‌تحرکی به شدت افزایش یافته است. این افزایش در کنار عادات غذایی نامناسب، منجر به رشد بیماری‌های کلیوی می‌شود. مصرف بیش از حد نمک، پروتئین و غذاهای چرب می‌تواند افراد را به سمت مشکلات کلیوی سوق دهد.