دانشجویی پس از آنکه لنز تماسی‌اش به مدت چندین ماه به‌طور مداوم در چشمانش باقی ماند، به نابینایی دچار شد. آمیب‌ها باعث عفونت در چشم او گشتند، زیرا از قرنیه وی تغذیه کرده و به شبکیه آسیب‌های جدی وارد کردند. تابستان گذشته، چندین مرگ ناشی از ناگلریا فولری مشاهده شد که به عنوان آمیب خورنده مغز شناخته می‌شود؛ این عفونت معمولاً در نتیجه شنا کردن در دریاچه‌ها، رودخانه‌ها یا چشمه‌های آب گرم روی می‌دهد.
این حوادث پزشکی تأسف‌بار ما را به این فکر واداشت که بدترین انواع عفونت‌های مغزی کدامند؟ در اینجا به طور مختصر برخی از خطرناک‌ترین عفونت‌های سر تجزیه و تحلیل شده‌اند که براساس نوع آن‌ها دسته‌بندی شده‌اند.
۱-ویروس‌ها
ویروس‌ها در خارج از سلول‌های میزبان خیلی فعال نیستند. این موجودات در واقع بسته‌های کوچکی از DNA یا RNA هستند که توسط یک پوشش محافظ قرار گرفته‌اند. ویروس‌ها برای رشد و تکثیر نیاز به آلوده کردن یک سلول زنده دارند. در بدن انسان، انواع متعددی از ویروس‌ها وجود دارد که می‌توانند نقاط مختلف سر را مبتلا کنند. برای مثال، آنسفالیت به معنی تورم مغز است که ناشی از عفونت ویروسی می‌باشد. برخی ویروس‌ها می‌توانند به سرطان گلو منجر شوند. ویروس پاپیلوم انسانی (HPV) مسئول ایجاد سرطان در ناحیه پشت گلو، انتهای زبان و لوزه‌ها است (سرطان اوروفارنکس). در ایالات متحده، HPV شایع‌ترین عفونت مقاربتی شناخته می‌شود و نوعی از آن به نام HPV-۱۶ با سرطان دهان در ارتباط است. هر ساله حدود ۸۴۰۰ نفر در ایالات متحده با سرطان اوروفارنکس ناشی از HPV تشخیص داده می‌شوند. هر دو نوع واکسن HPV موجود، به‌خصوص HPV-۱۶ را هدف قرار می‌دهند، اما هنوز شواهدی مبنی بر اثربخشی آن‌ها در پیشگیری از سرطان دهان ارائه نشده است.
۲-پریون‌ها
بیماری جنون گاوی، که به انسفالوپاتی اسفنجی گاوی نیز شناخته می‌شود، منجر به ایجاد حفره‌هایی در مغز گاو می‌گردد و در نتیجه ساختار مغز به شکل اسفنج در می‌آید. فرم انسانی این بیماری به نام کروتسفلت-جاکوب شناخته می‌شود و ناشی از مصرف گوشت آلوده است. پریون‌ها، بر خلاف سایر عفونت‌های موجود در این فهرست، موجودات زنده نیستند. آن‌ها پروتئین‌هایی ناقص هستند که زنجیره‌ای از واکنش‌ها را آغاز کرده و بدن را به تولید کپی‌های بیشتری از پروتئین‌های نامناسب وادار می‌کنند. در مغز، تجمع این پروتئین‌های بدشکل منجر به ایجاد بافت اسفنجی می‌گردد. تمامی بیماری‌های ناشی از پریون‌ها، غیرقابل درمان و کشنده هستند.
۳-قارچ‌ها
همه ما دارای باکتری‌ها، ویروس‌ها و قارچ‌هایی هستیم که به بدن در عملکردهای روزانه‌اش کمک می‌کنند، اما در بعضی مواقع این قارچ‌ها از قوانین تخطی کرده و منجر به عفونت صورت می‌شوند. این عفونت که با نام موکورمایکوزیس رینوسربرال شناخته می‌شود (زیرا به بینی و مغز حمله می‌کند)، از طریق استنشاق اسپورهای قارچی ایجاد می‌شود. این عفونت بیشتر در افرادی با سیستم ایمنی ضعیف، مانند بیماران دیابتی یا دریافت‌کنندگان پیوند اعضا، دیده می‌شود. این بیماری می‌تواند منجر به درد شدید در صورت، دوبینی، ورم چشم، زخم‌های صورت و نهایتاً مرگ بافت صورت و سیاه شدن آن گردد. به‌طور معمول این قارچ به خون و مغز حمله می‌کند و حتی با جدا کردن همه بافت‌های آلوده و مصرف داروهای ضدقارچی، احتمال مرگ همچنان وجود دارد. خوشبختانه، این عفونت نادر است.
۴-باکتری‌ها
مننژیت، یک عفونت باکتریایی است که می‌تواند فرد را به شدت بیمار کند. انواع مختلفی از عفونت‌ها می‌توانند منجر به مننژیت شوند که عمدتاً ویروسی هستند، اما مننژیت باکتریایی بسیار خطرناک و کشنده است. زمانی که باکتری‌ها به مغز و لایه سیستم مغزی به نام مننژ حمله می‌کنند، تورم حاصل فشار به مغز وارد می‌کند چون جمجمه نمی‌تواند به مغز فضای اضافی بدهد. این وضعیت می‌تواند به خستگی، گیجی و در نهایت کما منجر شود. سفتی گردن یکی از علائم بارز پیش از ورود به کما است، اما همه افراد این علامت را ندارند. یکی دیگر از نشانه‌های مننژیت، وجود جوش‌های بنفش تیره است که نشان‌دهنده مسمومیت خون است و فرد باید فوراً به بیمارستان منتقل شود. گاه‌گاهی بیمار دچار خونریزی شده و «خون گریه می‌کند» که ناشی از پارگی رگ‌های کوچک درون چشم است. در صورت تشخیص به‌موقع، می‌توان مننژیت باکتریایی را با استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها درمان کرد.
۵-لارو حشره
مگس گوشت دنیای جدید ((New World screwworm fly در هر مکانی که پرواز کند، تخم‌هایش را قرار می‌دهد، از جمله داخل گوش انسان. عفونت ناشی از لارو این مگس یک بیماری شایع در سفرهای به آمریکا به شمار می‌آید. نام علمی این حشره کوکلیومیا هومینوراکس به معنای «انسان‌خوار» است.
این حشرات دنیای جدید در زخم‌ها و بافت‌های نرم حیواناتی مانند گوسفند، گاو و اسب تخم‌گذاری می‌کنند و اگر به‌طور تصادفی بر روی انسان نیز تخم‌گذاری کنند، منجر به عفونت او خواهند شد. لاروها در مراحل اولیه دارای لبه‌های زبر هستند که باعث ایجاد ظاهری پیچ‌مانند برای جذب بهتر گوشت میزبان می‌شوند. همچنین این لاروها دارای دندانه‌های ریز برای پاره کردن بافت‌ها هستند. لارو مگس گوشت که در تصاویر مشاهده می‌شود، از گوش یک مسافر گرفته شده است.
۶-انگل‌ها
کوری رودخانه‌ای (انکوسرکوزیس) ناشی از یک انگل است که انسان میزبان آن می‌باشد. عارضه کوری به دلیل رشد لاروهای این انگل در بدن به‌راحتی ایجاد می‌شود. این بیماری بیشتر در آفریقا شایع است، زیرا انگل مورد اشاره توسط مگس‌های سیاه منتقل می‌شود. نماتودی که باعث کوری رودخانه‌ای می‌شود، انکوسرکا ولوولوس نام دارد و نوعی کرم میکروسکوپی است که از طریق نیش حشرات منتقل می‌شود. پس از نیش زدن، این کرم در پوست پخش شده و منجر به خارش شدید می‌گردد. کرم مرده با ایجاد یک پاسخ ایمنی باعث از بین رفتن بافت‌های اطراف می‌شود. تورم ایجاد شده می‌تواند باعث کدر شدن قرنیه و در نهایت نابینایی فرد شود. در حال حاضر، بیش از ۱۷ میلیون نفر در سراسر جهان به این کرم کوچک آلوده شده‌اند. کوری رودخانه‌ای به کمک داروی خوراکی قابل درمان است که شدت علائم را کاهش داده و از بروز کوری جلوگیری می‌کند.
۷-آمیب‌ها
بیشتر آمیب‌ها تهدیدی برای زندگی نیستند و این خبر خوشی است زیرا درمان عفونت‌های ناشی از این میکروارگانیسم‌های کوچک می‌تواند مشکل‌ساز باشد. آمیب‌ها موجودات تک‌سلولی هستند و اکثر انواعی که انسان را مبتلا می‌کنند، ناراحتی‌های خفیف معده را رقم می‌زنند، اما در تعداد کمی از موارد (حدود ۲۰۰ مورد در طول ۵۰ سال اخیر)، این میکروب‌ها از طریق بینی به مغز نفوذ می‌کنند. ناگلریا فولری که در آب‌های شیرین زندگی می‌کند، یکی از این موارد است. تا سال ۲۰۱۳ درمانی برای عفونت ناشی از ناگلریا فولری در مغز وجود نداشت، اما اخیراً دارویی به نام میلتفوسین (miltefosin) تولید شده است که به نظر می‌رسد بتواند این آمیب‌ها را، حداقل در آزمایشگاه، از بین ببرد. در سال ۲۰۱۳، دختری ۱۲ ساله که به این عفونت کشنده مبتلا شده بود، با استفاده از این دارو و درمان هیپوترمی (کاهش دما) به طور کامل بهبود یافت.
منبع: بهپو