نظر شما در مورد ریزش مو و کچلی چیست؟ آیا می‌توانید خود را بدون مو تصور کنید؟ آیا با مشاهده چند تار مو بر روی شانه‌تان دچار استرس می‌شوید که نکند در حال کچل شدن هستید؟! در این مطلب، دکتر احسانی، پزشک متخصص در حوزه پوست و مو، شما را با رایج‌ترین دلایل ریزش مو در خانم‌ها و راهکارهای درمان آنها آشنا خواهد کرد.
بایستی توجه داشته باشید که به‌طور میانگین روزانه ۷۰ تا ۱۰۰ تار مو به صورت طبیعی از روی سر افراد می‌ریزد، و اگر فردی ریزش مو بیش از این مقدار را تجربه کند، به معنای بروز مشکل ریزش مو در اوست. متخصصان بیوطب اشاره دارند که گاهی ریزش مو به گونه‌ای آغاز می‌شود که فرد به طور معمول روزانه حدود ۲۰ تار مو از دست می‌دهد، اما ناگهان این عدد افزایش یافته و به ۳۰ تار مو می‌رسد.
روش‌ها برای پرپشت کردن مو
با اینکه این شمار همچنان در محدوده ریزش طبیعی مو قرار دارد، اما می‌تواند نشانه‌ای از آغاز روند ریزش مو در شخص باشد. در نهایت، اگر تغییر الگوی ریزش مو بیش از یک و نیم ماه ادامه داشته باشد، لازم است فرد به پزشک متخصص پوست و مو مراجعه کند.
تلوژن افلوویوم
شایع‌ترین سبب ریزش موی خانم‌ها به «تلوژن افلوویوم» Telogen Effluvium معروف است. این پدیده می‌تواند ناشی از عوامل متعددی از جمله رژیم‌های غذایی سخت، کم‌خونی، اختلالات تیروئیدی (کم‌کاری یا پرکاری)، مصرف داروها، عمل جراحی، زایمان و حتی بیماری‌های طولانی‌مدت (از جمله سرماخوردگی‌های پروپیمان) باشد. معمولاً ۳ تا ۴ هفته بعد از یکی از این وقایع، ریزش مو آغاز می‌شود و چند هفته به طول می‌انجامد. در صورتی که علت اصلی برطرف شود، ریزش مو نیز متوقف خواهد شد؛ بنابراین تشخیص و درمان علت ریزش مو در تلوژن افلوویوم امری ضروری است.
وراثت کچلی
دلیل دیگر ریزش مو در خانم‌ها، ریزش ارثی-ژنتیکی-هورمونی است که به طور معمول تصور می‌شود مختص آقایان است، اما بسیاری از خانم‌ها نیز بعد از سن بلوغ با این نوع ریزش مو مواجه می‌شوند. نکته جالب اینکه شروع این نوع ریزش مو در افراد متفاوت است؛ برخی از افراد در سنین ۱۵ یا ۱۶ سالگی به آن مبتلا می‌شوند، در حالی که دیگران ممکن است در سنین ۲۰ تا ۳۰ سالگی یا حتی بعدتر با نازک شدن و تنک شدن موها یا باز شدن فرق سر مواجه گردند. این روند معمولاً پیشرفت کننده است و درمان‌های خاصی شامل داروهای هورمونی برای آن در نظر گرفته می‌شود. احتمال برگشت‌پذیری این نوع ریزش مو نسبت به دیگر انواع کمتر است.
ریزش مو به شکل سکه‌ای
نوع دیگری از ریزش مو که هم در خانم‌ها و هم در آقایان به وفور دیده می‌شود، به صورت دایره‌ای و موضعی رخ می‌دهد و به همین خاطر به ریزش موی «سکه‌ای» مشهور است. در خانم‌ها، این نوع ریزش ممکن است موجب بی‌مو شدن نقاطی از موی سر، ابرو، مژه و حتی سایر نواحی بدن شود. هرچند علت دقیق بروز ریزش موی سکه‌ای مشخص نیست، اما به‌طور عمومی به دلیل اختلالات خودایمنی ایجاد می‌شود و معمولاً اگر به شکل منفرد بروز کند، درمان آسان‌تری خواهد داشت تا زمانی که به صورت گسترده ظهور نماید.
عفونت‌های قارچی، بیماری‌های التهابی، بیماری‌های پوستی و اختلالات روماتولوژیک نیز می‌توانند بر ریزش مو اثر بگذارند، و این عوامل محدود به خانم‌ها نیست و آقایان نیز ممکن است با چنین ریزش‌هایی روبرو شوند.
قاتل موی خانم‌های ایرانی
در میان خانم‌های ایرانی، کم‌خونی به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین علل ریزش مو شناخته می‌شود، چراکه معمولاً بعد از دوره‌های ماهانه، جایگزینی آهن به‌درستی انجام نمی‌شود؛ لذا تمامی خانم‌ها باید بعد از هر عادت ماهانه اقدام به تامین ذخیره آهن بدن کنند و آزمایش‌های دوره‌ای برای تشخیص سریع کمبود آهن انجام دهند. زنان در دوران بارداری، معمولاً موهایی پرپشت‌تر دارند، اما پس از زایمان به دلیل افت هورمون‌های مادر و کم‌خونی‌ها، ممکن است دچار ریزش موی قابل توجهی شوند که این وضعیت ممکن است ۶ تا ۷ ماه ادامه یابد.
از ویتامین D تا روسری
کمبود ویتامین D نیز به‌عنوان یکی از فاکتورهای مؤثر در ریزش مو مطرح است که در ایران به دلیل مصرف ناکافی لبنیات، کم‌تحرکی و… شایع می‌باشد؛ از این رو اندازه‌گیری میزان ویتامین D بدن در آزمایش‌های پزشک مربوط به ریزش مو از اهمیت بالایی برخوردار است.
برخی افراد ممکن است فکر کنند ریزش موهایشان به دلیل آلودگی هوا است، اما نکته حائز اهمیت این است که آلودگی هوا تأثیرات چندانی بر ریزش مو ندارد و بیشتر باعث کاهش کیفیت موها از جمله تیره شدن و بدشکل شدن ساقه، خشکی و آسیب‌پذیری آنها می‌گردد.
همچنین، خانم‌های شاغل با ساعات کاری طولانی ممکن است تصور کنند که پوشاندن موها برای مدت طولانی، سبب ریزش موهایشان می‌شود، در حالی که واقعیت این است که این کار می‌تواند در جلوگیری از نفوذ آلودگی به موها مؤثر باشد. تنها موردی که در حوزه آرایش ممکن است منجر به ریزش مو شود، استفاده از اکستنشن‌هایی است که فشار زیادی بر موها وارد می‌کنند.
دلیل را در منزل شناسایی کنید
به اعتقاد دکتر احسانی، می‌توان به کمک الگوی ریزش مو به علت ممکن بروز آن پی برد. اگر ریزش مو بیشتر در جلو یا کناره‌های سر مشاهده شود، به احتمال قوی ناشی از عوامل ارثی-هورمونی-ژنتیکی است. در مواردی که ریزش مو همگانی باشد، معمولاً به تلوژن افلوویوم ارتباط دارد، و در صورت بروز تکه‌ای و دایره‌ای، نیز به وضوح نشان‌دهنده ریزش مو به شکل سکه‌ای است.
شامپو یا روغن مار
شایان ذکر است که برخی از شامپوهایی که در بازار تبلیغ می‌شوند و ادعا دارند که تنها محصولات خود می‌توانند از ریزش مو جلوگیری کنند، در واقع تأثیر چندانی در این زمینه نداشته و قادر به اصلاح ریزش مو نیستند!
روغن مار، که محبوب خانم‌های هندی است و زیبایی موهایشان را به لطف این روغن می‌دانند، تأثیر ویژه‌ای بر روی رشد و پرپشتی موها ندارد و در واقع، ژنتیک ریشه اصلی زیبایی موهای خانم‌ها به‌شمار می‌آید. روغن مار و همچنین روغن‌های زیتون و بادام تنها می‌توانند به درخشش موها بیفزایند و تأثیری در تقویت یا پرپشت کردن آنها نداشته باشند. تنها مصرف منابع غذایی یا مکمل‌های آهن، روی و سلنیوم هستند که می‌توانند در قطع ریزش مو مؤثر واقع شوند.
آیا این ریزش‌ها قابل بازگشت هستند؟
روند کچلی معمولاً در پیشرونده است و درمان‌هایی همچون مصرف برخی داروهای هورمونی برای آن مدنظر قرار می‌گیرد، و گاهاً فرد ناچار به استفاده مداوم از این داروها می‌شود، چراکه یکی از سخت‌ترین انواع ریزش مو در خانم‌ها، نوع ارثی-ژنتیکی-هورمونی است و احتمال بازگشت‌پذیری آن کمتر از سایر انواع ریزش مو می‌باشد. اما در مورد انواع ریزش‌های غیرارثی، اگر علت اصلی (که ممکن است ناشی از رژیم غذایی نادرست، کم‌خونی، و مشکلات تیروئیدی و…) برطرف شود، ریزش مو نیز متوقف خواهد شد، اما اگر عامل اصلی همچنان پابرجا باشد، ریزش مو نیز ادامه خواهد داشت.